Γράφει ο Χρήστος Μπολώσης
Συνεχίζουμε σήμερα και τελειώνουμε με τη σειρά «Περασμένα και
μισοξεχασμένα», που ήταν μια βουτιά στο χθες που πέρασε ανεπιστρεπτί.
Αυτή η περίεργη για του νέους μας κατασκευή είναι το αποκαλούμενο
«φανάρι». Το φανάρι, το οποίο δεν έχει σχέση με τη φράση «κρατάω φανάρι»,
επειδή εδώ δεν κρατάμε φανάρι αλλά το φανάρι κρατούσε. Είναι η κατασκευή που
βλέπετε και χρησίμευε για τη διατήρηση των τροφίμων. Κάτι σαν ψυγείο δηλαδή,
αλλά στο πολύ πολύ light.
Φυσικά η διάρκεια διατήρησης των τροφίμων δεν έφθανε σε… ζηλευτά επίπεδα,
αλλά αυτό είχαμε με αυτό βολευόμαστε.
Εκείνο όμως για το οποίο παρείχε 100% προστασία το φανάρι, ήταν οι μύγες.
Κάτι ήταν κι αυτό εκείνους τους δύσκολους χρόνους.
Αυτή είναι μια συσκευή η οποία ήταν και θαρρώ ακόμα είναι, κυρίως, στη Βόρειο Ελλάδα,
από το Ιόνιο μέχρι, όσο μας επιτρέπει ο… Ερντογάν πασάς και οι… οπαδοί της
Φενέρμπαχτσε ιδίως μετά το πρόσφατο χαστούκι, από το Εφετείο Θράκης.
Η συσκευή αυτή, ονομάζεται «Μασίνα» και χρησιμοποιείται αντί της
ηλεκτρικής κουζίνας, του ηλεκτρικού φούρνου, αλλά και του θερμοσίφωνα. Στο
αριστερό πορτάκι, τοποθετούνται τα καυσόξυλα και τα άλλα τα αναλαμβάνει η
μασίνα. Ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια μασινών σήμερα λειτουργεί στην Κοζάνη.
Αυτό το περίεργο κατασκεύασμα είναι ένα κλασικό ψυγείο πάγου. Πρόδρομος των σημερινών θηριωδών και πολυτελών ηλεκτρικών ψυγείων.
Το επάνω μέρος του άνοιγε και είχε δύο θέσεις. Στη μία έμπαινε ο πάγος και
στην άλλη, ήταν το ντεπόζιτο του νερού.
Το νερό, ακουμπούσε στον πάγο και με σωληνώσεις, πάνω στις οποίες καθόταν ο
πάγος, κατάληγε στη βρύση κι από ‘κει στο ποτήρι.
Στην κάτω μεγάλη θήκη, έμπαιναν τα τρόφιμα που ήταν για συντήρηση. Για
κατάψυξη χρησιμοποιούσαν τον… πάγο. Δηλαδή ακουμπούσαν τα προς κατάψυξη
προϊόντα πάνω στον πάγο στην πάνω θήκη.
Στο κάτω μέρος υπήρχε μία συρταρωτή υποδοχή στην οποία συγκέντρωναν το νερό
από το λιώσιμο του πάγου.
Ένα μεγάλο μειονέκτημα του ψυγείου αυτού ήταν το ότι θα έπρεπε να διατηρείς άριστες σχέσεις με τον διανομέα του πάγου. Η σχέση αυτή σου εξασφάλιζε πάγο κατά τους καλοκαιρινούς καύσωνες που η κατανάλωση αυξανόταν κατακόρυφα. Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα…
Άλλη μια συσκευή που συναντούσες την παλιά εποχή, κυρίως στα επαρχιακά
καφενεία, είναι η σόμπα, που βλέπουμε να ζεσταίνει τα ξυλιασμένα χέρια των
θαμώνων ενός καφενείου. Η καύσιμη ύλη της, ήταν επίσης καυσόξυλα και όταν τη
«φουλάριζες», έπαιρνε μπροστά και γινόταν κατακόκκινη, ζεσταίνοντας αρκετά
τετραγωνικά μέτρα.
Η εικόνα που βλέπουμε είναι σκηνή από την κινηματογραφική ταινία «Χαρούμενο ξεκίνημα», παραγωγής 1954. Εδώ βλέπουμε τον Ντίνο
Ηλιόπουλο να διαπραγματεύεται με την κυρία Βαλεντίνα (Γεωργία Βασιλειάδου)
για το πλύσιμο των… άπλυτών του, μπροστά από τον πρόδρομο των σημερινών
ηλεκτρικών πλυντηρίων, τη… σκάφη, στην οποία η νοικοκυρά βούταγε τα ρούχα και
πάνω στην ξύλινη βάση που διακρίνουμε στο πάνω μέρος της σκάφης, τους έδινε και
καταλάβαιναν. Απαραίτητη προϋπόθεση ήταν, παραδίπλα, να υπάρχει ζεστό (συνήθως
ένα καζάνι που ζέσταιναν με ξύλα) νερό για την τροφοδοσία της σκάφης.
Και κλείνουμε, όχι με κάποια συσκευή, αλλά με ένα επαγγελματία, ο οποίος μαζί με τον παγωτατζή και τους πλανόδιους πωλητές (Μανάβηδες, γαλατάδες, καρεκλάδες κ.λπ.), συμπλήρωναν την εικόνα των μεγάλων πόλεων.
Αναφερόμαστε βέβαια στον τυροπιτά, ο οποίος κυκλοφορούσε με τη
χαρακτηριστική του προθήκη, η οποία στο κάτω μέρος είχε ένα συρταράκι που
τοποθετούνταν κάρβουνα για να διατηρούνται ζεστές οι τυρόπιτες. Οι τρύπες γύρω
γύρω στο κάτω μέρος της προθήκης είναι για να αερίζονται τα κάρβουνα στο
συρταράκι.
Και με τον τυροπιτά, κλείνουμε αυτή τη μικρή αναδρομή στο παρελθόν. Σε μια
εποχή, που άλλοι τη λένε ρομαντική και άλλοι όχι. Γούστα είναι αυτά!
Είναι πολλά που δεν θυμηθήκαμε. Ίσως μας δοθεί η ευκαιρία αργότερα να
γράψουμε π.χ. για το παλιό μπακάλικο.
Τώρα το μυαλό μας και πολύ σωστά είναι στο καλοκαίρι, που ήδη βρίσκεται στα
φόρτε του.
Στα καρπούζια του Βαγγέλη, στις μπύρες, στο μουντιάλ, στα καλοκαιρινά ειδυλλιάκια για τους νεαρούς, να θυμούνται όμως ή να ζητήσουν ν΄ ακούσουν το τραγούδι «Μη μου μιλάς για καλοκαίρια» που ερμηνεύει θαυμάσια, η Σοφία Αρβανίτη. Ακόμα, διατί να το κρύψομεν άλλωστε και στα κουνούπια, Νείλου ή ημεδαπά, σφήκες, αλλά και στις τσούχτρες.
Και επειδή κάθε τόσο έχουμε κάτι να μας τρομοκρατεί, πότε τα μνημόνια πότε ο κορονοϊός, πότε ο κ. Αβραμόπουλος, πότε οι ΟΠΕΚΕΠΕΔΕΣ και πότε άλλες σκανδαλώδεις δυνάμεις, έτσι και φέτος μας προέκυψαν οι… λαγοκέφαλοι, ένα ψάρι μήκους γύρω στο μισό μέτρο, με όλα τα χαρακτηριστικά και τους κινδύνους που έχετε διαβάσει και δεν χρειάζεται να τους επαναλάβουμε για να σας τρομάξουμε περισσότερο και ούτε θέλουμε να χαλάσουμε τις διακοπές σας, γι’ αυτό σας ευχόμεθα καλό καλοκαίρι και καλή ξεκούραση και ξεγνοιασιά.
Καλό Ελληνικό καλοκαίρι!
Ξανά μαζί την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, με
όλους μας παρόντες!
Τα… προηγούμενα:
– Περασμένα και
μισοξεχασμένα – 1
Δεν υπάρχουν σχόλια