Μανώλης Κοττάκης

Λένε ότι οι καλές πληροφορίες οδηγούν τους πολίτες σε καλύτερες αποφάσεις. Ζώντας από μέσα την ενημέρωση τα τελευταία σαράντα χρόνια έχω αρχίσει να αμφιβάλλω αν ο κόσμος μπορεί να πάρει σωστές αποφάσεις με το είδος της ενημέρωσης που του «παρέχουμε» σήμερα.

Γιατί οι δρόμοι της ενημέρωσης σήμερα είναι τέσσερις:

-Πλήρης παρασιώπηση κάθε είδησης ενοχλητικής για την εξουσία.

-Μετάδοσή της, αλλά διαστρεβλωμένης. 

-Μετάδοσή της, αλλά μπαγιάτικης όταν η σημασία της παύει να αποτελεί κίνδυνο για την εξουσία.

-Μετάδοσή της αμέσως και με ακρίβεια.

Εμείς δεν ανήκουμε σε αυτούς που κρύβουν ειδήσεις. Είναι τόσο πολλοί αυτοί που το κάνουν πια, με το αζημίωτο των επιδοτήσεων, ώστε δεν έχουμε ποτέ άγχος ότι θα χάσουμε το «αποκλειστικό». Γνωρίζουμε εκ των προτέρων ότι μόνο εμείς θα ασχοληθούμε.

Η αλήθεια στις μέρες μας δεν είναι δημοφιλής. Η αλήθεια απειλεί καρέκλες, εξουσίες, συμβόλαια, διαφημιστικά πακέτα, γιατί, άραγε, να την αγαπήσει κανείς; Η αλήθεια δεν είναι κερδοφόρα. Πιο πολύ σε βάζει σε μπελάδες, παρά σου εξασφαλίζει «μπόνους».

Θα σας διηγηθώ δύο τρία περιστατικά που μας συνέβησαν αυτή την εβδομάδα.

Οδηγούσα προχθές στην περιφερειακή του Υμηττού και μόλις είχα βγει στην έξοδο της Καισαριανής άρχισε η μετάδοση των κοινών δηλώσεων Γεραπετρίτη – Ρούμπιο στο ραδιόφωνο. Εκανα δεξιά στην άκρη του δρόμου και άρχισα να κρατώ σημειώσεις εν γνώσει τού ότι το υπουργείο Εξωτερικών σπανίως εκδίδει δελτίο Τύπου με την πλήρη απομαγνητοφώνηση των δηλώσεων – και αν το αποφασίσει, είναι προχωρημένο απόγευμα.

Οι παλαιοί δημοσιογράφοι, όπως οι αρχισυντάκτες μου Τίτος Αθανασιάδης και Αλέκος Πρίφτης, μας μάθαιναν, νόμος, ότι στη ρουτίνα μας ανήκε υποχρεωτικά η ανάγνωση του σώματος όλων των εφημερίδων (οι νεότεροι συνάδελφοι σπανίως το ακολουθούν) και η μελέτη των βασικών κειμένων: ανακοινώσεις πρωθυπουργού, κυβερνητικού εκπροσώπου, υπουργείου Εξωτερικών, υπουργείου αμυνας και αποφάσεις ΦΕΚ, εκθέσεις, πορίσματα. Βγει δεν βγει θέμα. «Κανείς δεν θα διακρίνει αυτό που θα διακρίνει η δική σας ματιά» μας συμβούλευαν.

Υπέστην τις μακρόσυρτες αρχικές δηλώσεις Γεραπετρίτη, ομοίως του Ρούμπιο, που ήταν οι μισές σε διάρκεια (ο άνθρωπος ταξίδεψε έως εδώ με κύριο μέλημα να μιλήσει στην Πνύκα πριν ΑΠΌ τις ενδιάμεσες εκλογές για να εγγράψει υποθήκες – για εσωκομματικούς λόγους ήρθε!) και έπειτα ξεκίνησαν οι ερωτήσεις. 2+2 για κάθε Υπουργό. Ο εξαίρετος συνάδελφος Νίκος Μελέτης, εμπειρότατος, ρώτησε επί λέξει ευθέως τον Ρούμπιο αν «η Ελλάς μπορεί να υπολογίζει στη στήριξη των ΗΠΑ για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο και το Ισραήλ». Τι του απάντησε; Αποφεύγοντας παντελώς να πει τη λέξη «στήριξη», ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών επισήμανε ότι «κάποια ζητήματα από αυτά που με ρωτήσατε σχετίζονται με λεπτές ισορροπίες που εμπεριέχουν και συμπεριλαμβάνουν και άλλες χώρες. Πρόκειται για χώρες που εμπλέκονται σε πτυχές και περιπλέκουν την κατάσταση». Τι έπραξε με τη φράση του αυτή ο κύριος υπουργός; Ουσιαστικώς αναγνώρισε συναρμοδιότητα της Τουρκίας στο θέμα του καλωδίου, η όδευση του οποίου περνά από οριοθετημένη περιοχή ανοικτά της Κάσου με βάση τη συμφωνία Ελλάδος – Αιγύπτου για την ΑΟΖ. «Εμπεριέχουν και συμπεριλαμβάνουν»! Βόμβα! Η λοιπή συνέντευξη κύλησε με θέματα της εσωτερικής ατζέντας των Ρεπουμπλικάνων, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, το Ιράν και τα δημοσιεύματα της «Wall Street Journal» για την Κίμπερλι. Eλλάδα πουθενά. Μόλις ολοκληρώθηκε η συνέντευξη, έβαλα πρώτη, έφθασα στην Ερατοσθένους, ανέβηκα στο γραφείο μου και άνοιξα τηλεοράσεις και σάιτ.

Δεν εξεπλάγην. Η ελληνική τηλεόραση δεν μετέδωσε ποτέ τη δήλωση Ρούμπιο που αναγνωρίζει την Τουρκία ως έχουσα λόγο για το καλώδιό μας. Ούτε προχθές ούτε χθες. Ο ελληνικός λαός έμαθε για την ύπαρξή της από τα σχόλια που έκαναν πολιτικοί αρχηγοί και εκπρόσωποι κομμάτων – η δήλωση-βόμβα, επαναλαμβάνω, δεν μεταδόθηκε ποτέ από τα δελτία ειδήσεων. Οσοι δε πολιτικοί τη σχολίασαν, αν δεν ήταν βαλτοί, ήσαν άσχετοι. Ακουσα, για παράδειγμα, τον κ. Τσίπρα να λέει ότι ο Ρούμπιο ένιψε τας χείρας του ως άλλος Πόντιος Πιλάτος. Δήλωση που παρέσυρε πολλούς σε αυτή τη λογική. Ποιος Πόντιος Πιλάτος, όμως; Ο άνθρωπος πήρε καθαρά θέση! Λύση με μυστική διπλωματία και με τη συμμετοχή της Τουρκίας. Από τα σάιτ που πωλούν και… φυσικό αέριο δεν περίμενα και κάτι καλύτερο: Από την Πνύκα και μετά μετέδιδαν… «Ελλάς του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη», που λέει και το τραγούδι. Εκπαιδεύουν τον ελληνικό λαό να αναζητά απελπισμένα μια φράση ξένου αξιωματούχου που να πιστοποιεί τον διθύραμβο για το πόσο σημαντική είναι η Ελλάς, έναν ύμνο για τον ελληνικό πολιτισμό «που κάνει τον γύρο του κόσμου». Τόσο «σημαντική» η Ελλάς, που πρέπει να ερωτάται και η… Τουρκία για τα θέματά της. Τόσο σημαντική, που λιθοβολούμε τον Αριστοτέλη όταν επιχειρείται να ιδρυθεί έδρα στο όνομά του σε δημόσιο ΑΕΙ. Εχουμε τόσο έλλειμμα αυτοπεποίθησης, ώστε ψάχνουμε σαν «λιμασμένοι» εθνική επιβεβαίωση στην παρόλα ενός Κουβανού μετανάστη δεύτερης γενιάς. Η σεμνή τελετή έληξε την επομένη, όταν ο Αμερικανός ΥΠΕΞ λείανε κάπως την αρχική δήλωση που ταρακούνησε το Μαξίμου, χωρίς να αλλάξει την ουσία της. Οσο για την ΕΡΤ που έκανε την ερώτηση; Προς τιμήν της, δεν απέκρυψε τη δήλωση, έστω κι αν δεν έπαιξε cue στο δελτίο, αλλά το σχόλιο που ακούσαμε ήταν «σιγά μην περίμενε η Ελλάς τη στήριξη των ΗΠΑ για το καλώδιο» ( τότε γιατί ρωτήσαμε;).

Αυτή είναι μία από τις μερικές δεκάδες ασκήσεις που καλούμαστε να επιλύσουμε καθημερινά κάνοντας απλώς τα αυτονόητα που μας έμαθαν οι δάσκαλοί μας, δεν πρόκειται περί ηρωισμού.

– Προχθές αποκαλύψαμε ότι ο υφυπουργός Τριαντόπουλος ζήτησε να καταθέσει στο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο ο υφυπουργός Επικρατείας Μπρατάκος για να επιβεβαιώσει ότι ο πρωθυπουργός αυτοπροσώπως του έδωσε εντολή να εποπτεύσει το μπάζωμα. Συνάδελφος, ο οποίος έχει διαδρομή στα ΜΜΕ, έκανε το… χρέος του: Ερμήνευσε την αποκάλυψη της πληροφορίας ως… κήρυξη πολέμου στον πρωθυπουργό. Βάφτισε το ρεπορτάζ «πόλεμο». Μετά δύο μέρες καταλάβαμε ότι και η σάτιρα είναι «πόλεμος». Διέκοψαν τη συνεργασία τους με τηλεοπτικό σταθμό οι «Ράδιο Αρβύλα». 

Δεν έχουμε αυτή την αντίληψη. Εμείς δεν παρασιωπούμε πληροφορίες και δεν τις ανταλλάσσουμε για να κερδίζουμε συμβόλαια, συνέδρια, αμνηστίες και deals.

Θέλω να πω κάτι σε όλους: Απολαμβάνουμε την υπέροχη μοναξιά μας. Γι’ αυτό δεν στενοχωρούμεθα ούτε από τις επιθέσεις ούτε από τις ενοχλήσεις ούτε από τα εμπάργκο ούτε καν από το γεγονός ότι η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ κυρία Αντωνιάδου απαξίωσε και να μας ευχηθεί τηλεφωνικά για τα 150 χρόνια της «Εστίας», αφού είχε κώλυμα να παραστεί. Δίνει τις εξετάσεις της και αυτή. «Τόση είναι» που θα έλεγε και ο Αναγνωστάκης. Εχει την κατανόησή μας και την πλήρη περιφρόνησή μας. Λυπούμεθα όμως για τον κόσμο που «ταΐζεται» έναμ μήνα τώρα με τους ιατρούς-βαμπίρ του Μαζωνάκη και την κόντρα Βίσση και Καρβέλα. Με τα μεγάλα… θέματα του έθνους, δηλαδή. Και αύριο θα του ζητήσουν μέσα σε καθεστώς γενικής συσκότισης να ψηφίσει για την οικογένειά του, την επιχείρησή του, την πατρίδα του και για τη… σταθερότητα. Χωρίς δεδομένα.

Εμείς θα κάνουμε το χρέος μας. Αλλά σε τελική ανάλυση, όπως μου έλεγε και ο αγαπημένος μου μακαριστός μητροπολίτης Παύλος Σιατίστης «όποιος έχει την ελευθερία έχει και την ευθύνη»…

ΥΓ.: Ο Ρούμπιο απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις των συναδέλφων, ακόμη και στον διάδρομο απογείωσης, όσο ενοχλητικές και αν ήταν. Μάθημα για κάποιους εδώ.

Σκληρή κριτική από την πρόεδρο της Φωνής Λογικής για την απαγόρευση μετρητών στην αντικαταβολή – Κατηγορεί την κυβέρνηση για εξυπηρέτηση τραπεζικών συμφερόντων

Με ιδιαίτερα οξείς χαρακτηρισμούς εξαπέλυσε επίθεση κατά του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη η πρόεδρος της Φωνής Λογικής, Αφροδίτη Λατινοπούλου, με αφορμή τα νέα μέτρα που περιορίζουν τη χρήση μετρητών στις συναλλαγές με αντικαταβολή. Η κ. Λατινοπούλου κάνει λόγο για «οικονομικό φασισμό» και προσπάθεια πλήρους κατάργησης των μετρητών προς όφελος των τραπεζικών ιδρυμάτων και σε βάρος των μικρών επιχειρήσεων.

 λυτικά η ανάρτηση της Αφροδίτης Λατινοπούλου:

«Κ. Μητσοτάκη συγχαρητήρια!

Ξεπεράσατε ακόμα και τον χειρότερο σοσιαλιστή εαυτό σας!

Πείτε την αλήθεια: ότι θέλετε να καταργήσετε τα μετρητά και ξεκινάτε με την απαγόρευση μετρητών στην αντικαταβολή.

Γιατί το μόνο που σας νοιάζει είναι:

• Να πλουτίσουν ακόμα περισσότερο από τις προμήθειες οι φίλοι σας οι τραπεζίτες.
• Να αποδείξετε πόσο πιστός μαθητής της Φον ντερ Λάιεν είστε
• Να θανατώσετε μικρές επιχειρήσεις που δίνουν τη δυνατότητα αντικαταβολής με μετρητά.

Αυτό είναι ο ορισμός του οικονομικού φασισμού κ. Μητσοτάκη.»

Απόλυτη εμπιστοσύνη...

9|10|2026

Έχουμε πρωθυπουργό που είναι ο καλυτερότερος. Αλλωστε, αυτό το παραδέχτηκε και ο ίδιος σεμνοπρεπώς και με πολλή δυσκολία είναι η αλήθεια.

·        Γράφει ο Χρήστος Μπολώσης

Ο πρωθυπουργός μας είναι ο μόνος, από τα 10.000.000 Ελληνες και τα 2.000.000 επενδυτές που μπορεί να σηκώσει το τηλέφωνο στις 3 τα ξημερώματα. Κάτι σαν τον Ιωάννη Μεταξά, δηλαδή (που λέει ο λόγος, δηλαδή). Αν δεν εκλεγεί ο ίδιος πρωθυπουργός, οι Τούρκοι θα κάνουν ντου. Μας το επιβεβαιώνουν, άλλωστε, όλα τα στελέχη του κ. πρωθυπουργού, ακόμα και ο κύριος… Φλωρίδης.

Εχουμε μια κυβέρνηση με ξεκάθαρη ιδεολογία, η οποία είναι ένας αχταρμάς που ξεκινάει από την αναθεωρητική Αριστερά, περνάει από τη ριζοσπαστική σοσιαλδημοκρατική ανανέωση, αγγίζει την προοδευτική και σοσιαλιστική πορεία, ασπάζεται το παντοδύναμο πλην ανύπαρκτο Κέντρο, περνάει ξυστά από τις παρυφές της Δεξιάς, χωρίς βεβαίως να μπαίνει μέσα, και καταλήγει στους κ. Φλωρίδη και Λοβέρδο. Εχουμε μια κυβέρνηση, που αποφασίζει για τους εργαζομένους, μια παρέα μηδέποτε εργασθέντων. Εχουμε μια κυβέρνηση που προσπαθεί να μας πείσει ότι καταλαβαίνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητά μας, όταν ουδείς εξ αυτών ζει ως απλός πληβείος, αλλά άπαντες, ως άλλοι Συβαρίτες, διάγουν βίον άσωτον και τρυφηλόν. Κατόπιν αυτών, βλέπουμε κάναν καλύτερο;

Από τη στήλη «Ριπές» της «Δημοκρατίας»

Μακριά τα χέρια σας από εκεί, «βιάζετε» την ιστορία της Ν.Δ.

Μανώλης Κοττάκης

Την επαύριον των τραυματικών εκλογών του 1981, κατά τη διάρκεια των οποίων η Ν.Δ. συνετρίβη από το ΠΑΣΟΚ και ηττήθηκε με 12 μονάδες διαφορά από τον Ανδρέα Παπανδρέου, αρχηγός του κόμματος εξελέγη ο Ευάγγελος Αβέρωφ.

Ο Ηπειρώτης πολιτικός δεν ήταν φτιαγμένος για μεγάλους πρώτους ρόλους, αλλά ως παλαιό στέλεχος του κόμματος από την εποχή της ΕΡΕ και ως συγγραφέας του πολύκροτου βιβλίου «Φωτιά και Τσεκούρι» γνώριζε τον παλμό των οπαδών της Ν.Δ. Μετρούσε σωστά τον σφυγμό.

Για να μη διαλυθεί το κόμμα εις τα εξ ων συνετέθη, έπρεπε να συσπειρωθεί. Σε καιρούς όπου φυσούσαν οι άνεμοι της αλλαγής και της αναγνώρισης της Εθνικής Αντίστασης του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ ο Αβέρωφ επένδυσε στην ιστορία της παράταξης και στις αξίες της.

Κάπως έτσι δημιουργήθηκαν η περίφημη μπάντα και τα τραγούδια της «γαλάζιας» γενιάς με τα οποία άρχιζαν οι ομιλίες του, κάπως έτσι άρχισε να έχει επιρροή η Ν.Δ. στη νεολαία και στα πανεπιστήμια 45 χρόνια πριν, σε καιρούς απόλυτης κυριαρχίας της Αριστεράς. Ο ύμνος της Ν.Δ., που έγραψε ο Ρόμπερτ Ουίλιαμς (άκρως τολμηρή επιλογή για έναν τραγουδιστή της νεολαίας η ταύτισή του με ένα κόμμα σε εκείνα τα πέτρινα χρόνια), είχε τρία «ζήτω»: Ενα για την Ελλάδα, ένα για τη θρησκεία και ένα για τη Ν.Δ.

Ενα δεύτερο πολιτικό τραγούδι (η Δεξιά δεν είχε μέχρι τότε καμία επαφή με το πολιτικό τραγούδι) αντηχούσε στο ετήσιο φεστιβάλ της ΟΝΝΕΔ, που διεξαγόταν στο Πεδίον του Αρεως. Το τραγούδι αυτό, σε μουσική και στίχους του Βίκτωρα Πολυδώρου, ήταν αφιερωμένο στον προερχόμενο από το Κέντρο στρατηγό Ναπολέοντα Ζέρβα και στον συνταγματάρχη Ψαρρό, τους ήρωες του ΕΔΕΣ. Στόχευαν να θυμίσουν στους οπαδούς ποιου κόμματος, ποιας ιστορίας ηγούνται.

Το τραγούδι αυτό είχε τους εξής στίχους:

«Ζέρβα από τον τάφο έβγα και δες
θ’αναστηθεί ξανά ο ΕΔΕΣ
για τη σημαία και το σταυρό
αν χρειαστεί και στο βουνό
εμείς δεν ξέρουμε ζυγό
Μύρισε θυμάρι και βασιλικό
λάμπει το φεγγάρι μες τον ουρανό
της κληρονομιάς εμείς συνεχιστές
στην κορυφή και πάλι, πάλι νικητές».

Τα τραγούδια αυτά βοήθησαν καταλυτικά στην αύξηση της συσπείρωσης της Ν.Δ. και πέτυχαν να βελτιώσει εντυπωσιακά τις επιδόσεις της στις ευρωεκλογές του 1984. Το ΠΑΣΟΚ «έπεσε» στο 42%, η Ν.Δ. «ανέβηκε» στο 38% και ο Αβέρωφ παρέδωσε με μια συνέντευξη στη «Μεσημβρινή» τη σκυτάλη στους δελφίνους. Τη συνέχεια την ξέρουμε!

Τα τραγούδια της «γαλάζιας γενιάς» συνδέθηκαν στο θυμικό του μέσου νεοδημοκράτη με μεγάλες νίκες -ηχούσαν μέχρι και τις εκλογές του 2009-, με μεγάλες χαρές και μεγάλους έρωτες νεολαίων αλλά και με μεγάλες πίκρες. Οι «πρασινοφρουροί» της εποχής θέλησαν να πάρουν ρεβάνς για τον εμφύλιο και άρχισαν διώξεις προς τα απλά μέλη της Ν.Δ., που στο μεταξύ είχαν φτάσει το 1.000.000 εγγεγραμμένους στο μητρώο του κόμματος. Μπορεί στην ευρύτερη κοινωνία να μη λένε πολλά αυτά τα πολιτικά τραγούδια σήμερα, αλλά μέσα στην παράταξη περιγράφουν ζωές και ζωές.

Σταδιακά τα τραγούδια αυτά ατόνησαν. Επί Καραμανλή, παράλληλα με αυτά, έκανε μεγάλη καριέρα και ο «Μαρμαρωμένος Βασιλιάς» του Βυζαντίου, το «Θα ‘ρθεις σαν αστραπή», που συμβόλισε μια ολόκληρη εποχή. Επί Αντώνη Σαμαρά ο πυρσός που φιλοτέχνησε ο Τίτος Αθανασιάδης το 1974, με εντολή Καραμανλή, ανασχεδιάστηκε, ενώ επί Κυριάκου έσβησαν όλα: Και ο πυρσός και ο ύμνος και το «Μύρισε θυμάρι». Και όχι μόνο έσβησαν, αλλά το κόμμα πήγε στην αντίθετη κατεύθυνση: Η θρησκεία εδιώχθηκε επί κυβερνήσεων Μητσοτάκη (ιερείς κάθισαν στο εδώλιο, θεωρήθηκε ελευθερία της έκφρασης ο βανδαλισμός προσώπων αγίων στην Εθνική Πινακοθήκη), ενώ ο βασιλικός μαράθηκε εντελώς.

Το κόμμα άφησε την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης βορά στη ναζιστική Ακροδεξιά, που είναι η μόνη που παρίσταται στο ετήσιο μνημόσυνο στον Γράμμο και στο Βίτσι. Οποιος βουλευτής θελήσει να πάει κινδυνεύει με διαγραφή για συμμετοχή σε «εορτές μίσους», ενώ όλες οι εκδηλώσεις του ΚΚΕ κάθε χρόνο στο ίδιο μέρος είναι εκδηλώσεις για την ειρήνη.

Τούτων δοθέντων, λοιπόν, και βάσει αυτών των δεδομένων, μας προκάλεσε κατάπληξη η ανάσυρση εκ της βαθείας καταψύξεως των τραγουδιών της «γαλάζιας γενιάς» με την αφορμή της επετείου των 52 χρόνων από της ιδρύσεως της Ν.Δ. Σαράντα πέντε χρόνια μετά δεν «δουλεύουν» πια αυτά ούτε στις μεγάλες ηλικίες.

Τα έσβησαν

Οσα εκπροσωπούσαν αυτά τα τραγούδια τα έσβησαν οι τελευταίες κυβερνήσεις της Ν.Δ. με τις πολιτικές τους και με τις πρακτικές τους. Δεν νιώθει τίποτε ο κόσμος, ακόμη και αυτός που τα ξέρει, γιατί δεν υπάρχει περιεχόμενο για να τα υποστηρίξει. Το αντίθετο. Οι διώκτες της Ν.Δ. για τους οποίους γράφτηκαν αυτά τα τραγούδια έχουν στρογγυλοκαθίσει στο Μαξίμου και κρατούν στα χέρια τους το τιμόνι της Ν.Δ.

«Γαλάζια γενιά» σήμερα είναι οι τότε πρασινοφρουροί και οι κνίτες που μετακόμισαν και έγιναν βασικοί υπουργοί της Ν.Δ. Και αν δεν «δουλεύουν» πλέον αυτά τα τραγούδια στο υποσυνείδητο των οπαδών, δεν μπορούν να συσπειρώσουν πλέον.

Επειδή η ηγεσία της Ν.Δ. δεν «νιώθει», δεν καταλαβαίνει ότι τα τραγούδια αυτά μιλάνε πια κι αν (γιατί οι ιδεολογικές μάχες είναι άλλες πλέον) στον κόσμο που έχει φύγει από τη Ν.Δ. για άλλες πολιτείες. Οι ψηφοφόροι που σταυρώνουν τους Χάρηδες, τους Τάκηδες, τους Γιώργηδες, τους Μάκηδες, τους Αδώνιδες, τις Ειρήνες, τις Λίνες και τους Μιχάληδες δεν καταλαβαίνουν τίποτε. Τζάμπα μπήκατε στον κόπο, λοιπόν.

Αφήστε τα, λέμε εμείς, ήσυχα αυτά τα τραγούδια στη λήθη τους. Σε κανένα reunion της ΟΝΝΕΔ κι αν… Χρησιμοποιώντας τα, άλλωστε, τα ξεφτιλίζετε, τα «βιάζετε» και τα ακυρώνετε. Στο τέλος θα αηδιάζουμε στο άκουσμά τους αν συνεχίσετε να τα χρησιμοποιείτε εσείς οι καιροσκόποι που δεν τα αγαπήσατε. Μην αγγίζετε, λοιπόν. Μακριά τα χέρια σας από εκεί. Θερμή παράκληση.

Νέοι τιμοκατάλογοι φτάνουν στα σούπερ μάρκετ λίγες εβδομάδες μετά τις κυβερνητικές εξαγγελίες για μειώσεις τιμών – Η πίεση επιστρέφει στο ράφι, οι αλυσίδες προειδοποιούν ότι έχουν ήδη απορροφήσει μεγάλο μέρος του αυξημένου κόστους και το Μαξίμου βλέπει την ακρίβεια να επιστρέφει ως το πιο επικίνδυνο πολιτικό μέτωπο

Η ακρίβεια επιστρέφει με ορμή εκεί όπου πονά περισσότερο το νοικοκυριό: στα βασικά τρόφιμα. Από την 1η Οκτωβρίου νέοι τιμοκατάλογοι άρχισαν να περνούν στην αγορά με περίπου 100 κωδικούς γαλακτοκομικών ακριβότερους, αυξήσεις 8% έως 15% και σε ορισμένα προϊόντα έως 19%, ενώ η φέτα βρίσκεται ξανά στην πρώτη γραμμή των ανατιμήσεων. Πρόκειται μάλιστα για δεύτερη επιβάρυνση μέσα σε λίγους μήνες, μετά το κύμα του καλοκαιριού, με την έλλειψη αιγοπρόβειου γάλακτος, τις ζωονόσους, την ενέργεια και τα μεταφορικά να έχουν περάσει πλέον από το κόστος παραγωγής κατευθείαν στο ράφι.

Για την κυβέρνηση το timing δύσκολα θα μπορούσε να είναι χειρότερο. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες το υπουργείο Ανάπτυξης παρουσίαζε την «εθνική πρωτοβουλία» αποκλιμάκωσης των τιμών, με περισσότερους από 100 προμηθευτές και 12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ να συμμετέχουν σε μειώσεις που έφταναν έως 20% σε επιλεγμένους κωδικούς. Στη λίστα υπήρχαν μειώσεις έως 11% στο γάλα, 16% στο γιαούρτι και 15% στα τυριά. Σήμερα, σχεδόν παράλληλα με αυτές τις εκπτώσεις, η αγορά παραλαμβάνει νέους τιμοκαταλόγους με ανατιμήσεις στις ίδιες κατηγορίες. Το κυβερνητικό αφήγημα περί αποκλιμάκωσης βρίσκεται έτσι αντιμέτωπο με μια εξαιρετικά άβολη πραγματικότητα: άλλοι κωδικοί κατεβαίνουν προσωρινά και άλλοι ανεβαίνουν με διψήφια ποσοστά, ενώ ο καταναλωτής συνεχίζει να πληρώνει ένα συνολικά πανάκριβο καλάθι.

Η φέτα γίνεται ξανά βαρόμετρο της ακρίβειας

Το πρόβλημα στα γαλακτοκομικά είναι βαθύτερο από μια εμπορική αναπροσαρμογή. Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει πλήξει δραματικά το ζωικό κεφάλαιο, η προσφορά πρόβειου γάλακτος έχει περιοριστεί και η τιμή της πρώτης ύλης έχει κινηθεί από περίπου 1,65 ευρώ ακόμη και προς τα 1,90 ευρώ το κιλό. Η φέτα χρειάζεται περίπου τέσσερα κιλά γάλακτος για την παραγωγή ενός κιλού προϊόντος, με αποτέλεσμα μόνο η διαφορά στην πρώτη ύλη να προσθέτει περίπου ένα ευρώ στο κόστος. Εκπρόσωποι του κλάδου εκτιμούν ότι η λιανική τιμή μπορεί να κινηθεί μέχρι τα 15-16 ευρώ το κιλό, από επίπεδα περίπου 12-13 ευρώ.

Οι επίσημοι νέοι τιμοκατάλογοι για τη φέτα που είχαν γίνει γνωστοί στα τέλη Σεπτεμβρίου προέβλεπαν αυξήσεις 5%, 7% και 9%, όμως η συνολικότερη εικόνα στα γαλακτοκομικά αποδεικνύεται βαρύτερη, με άλλους κωδικούς να φτάνουν πολύ ψηλότερα. Η ζήτηση από το εξωτερικό προσθέτει ακόμη μεγαλύτερη πίεση: περίπου το 75% της παραγωγής φέτας κατευθύνεται πλέον στις εξαγωγές, την ώρα που η εγχώρια παραγωγή εκτιμάται ότι μπορεί να υποχωρήσει από περίπου 140.000 τόνους προς τους 120.000. Το αποτέλεσμα φαίνεται ήδη στη συμπεριφορά των καταναλωτών, με στροφή σε μικρότερες ποσότητες και φθηνότερες εναλλακτικές όπως το λευκό τυρί.

Οι αλυσίδες λένε ότι τελείωσε το περιθώριο απορρόφησης

Η κυβέρνηση έχει στηρίξει μεγάλο μέρος της πολιτικής της απέναντι στην ακρίβεια στην πίεση προς βιομηχανίες και λιανεμπόριο ώστε να απορροφήσουν μέρος των αυξήσεων. Το ίδιο το υπουργείο Ανάπτυξης βρισκόταν από τον Ιούνιο σε διαπραγματεύσεις με τη βιομηχανία τροφίμων και τα σούπερ μάρκετ για μειώσεις σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης. Όμως οι ισολογισμοί και οι δηλώσεις στελεχών της αγοράς δείχνουν ότι αυτή η συνταγή πλησιάζει στα όριά της. Σύμφωνα με παράγοντες των αλυσίδων, μεγάλο μέρος των επιβαρύνσεων από ενέργεια, μεταφορές και γεωπολιτικές αναταράξεις έχει ήδη απορροφηθεί μέσα στο 2026, με την πίεση να περνά πλέον στην κερδοφορία τους.

Η δυσκολία για το οικονομικό επιτελείο είναι προφανής. Όσο οι επιχειρήσεις δηλώνουν ότι δεν μπορούν να συγκρατήσουν άλλο τις αυξήσεις, τόσο μικραίνει ο χώρος για εθελοντικές συμφωνίες και προσωρινές εκπτώσεις. Το ενεργειακό κόστος, οι εισαγόμενες πρώτες ύλες, τα υλικά συσκευασίας και τα μεταφορικά λειτουργούν με χρονική καθυστέρηση: πρώτα αυξάνεται το κόστος στην παραγωγή και στη διανομή και στη συνέχεια περνά στο ράφι. Αυτή ακριβώς τη νέα φάση προεξοφλούν οι δείκτες της αγοράς.

Το Μαξίμου ξαναβρίσκει μπροστά του το πρόβλημα που δεν έκλεισε ποτέ

Η πολιτική πίεση για την κυβέρνηση γίνεται βαρύτερη επειδή η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται πλέον στο τελευταίο έτος της τετραετίας και η ακρίβεια παραμένει ένα από τα πλέον ανθεκτικά προβλήματα της καθημερινότητας. Ο καταναλωτής μπορεί να ακούει για μειώσεις σε εκατοντάδες κωδικούς, αλλά η εμπειρία του στο ταμείο διαμορφώνεται από το συνολικό κόστος του καλαθιού, όχι από μια επιμέρους λίστα προϊόντων σε προσφορά. Η αγορά ήδη καταγράφει περιορισμό ποσοτήτων, μετακίνηση σε φθηνότερα προϊόντα και πολύ μεγαλύτερη ευαισθησία ακόμη και σε μικρές διαφορές τιμών.

Εδώ βρίσκεται και το πολιτικό πρόβλημα για τον Τάκη Θεοδωρικάκο και συνολικά για το κυβερνητικό επιτελείο. Οι εθελοντικές συμφωνίες με την αγορά μπορεί να παράγουν εντυπωσιακά ποσοστά μειώσεων σε επιλεγμένες ετικέτες, όμως δεν ακυρώνουν τις αυξήσεις που γεννά το πραγματικό κόστος παραγωγής. Στη φέτα, στο πρόβειο γιαούρτι, στα τυριά και σύντομα πιθανότατα σε περισσότερες κατηγορίες, η πίεση έχει ήδη επιστρέψει.

Το επόμενο επίσημο τεστ έρχεται άμεσα. Η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει στις 9 Οκτωβρίου τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για τον Σεπτέμβριο. Οι νέοι τιμοκατάλογοι του Οκτωβρίου, πάντως, δείχνουν ότι ακόμη κι αν ο γενικός πληθωρισμός εμφανίσει συγκράτηση, το καθημερινό πρόβλημα των τροφίμων δεν έχει τελειώσει.

Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με λίστες

Το βασικό κυβερνητικό στοίχημα δεν είναι πλέον να εμφανιστούν μερικές εκατοντάδες κωδικοί με κόκκινη ένδειξη «μείωση». Είναι να σταματήσει η νέα γενιά αυξήσεων πριν εξανεμίσει και το όφελος αυτών των μειώσεων. Όταν ένα βασικό προϊόν όπως η φέτα κινδυνεύει να φτάσει τα 15 ή 16 ευρώ το κιλό και γαλακτοκομικά προϊόντα ανεβαίνουν μέσα σε μία νύχτα έως και 19%, το πρόβλημα παύει να είναι επικοινωνιακό.

Το ράφι ξαναγράφει τις τιμές του. Και μαζί τους ξαναγράφεται ο πολιτικός λογαριασμός της ακρίβειας για την κυβέρνηση.