Τρεις έγκριτοι αναλυτές εξηγούν γιατί αυτή τη φορά η στάση της κυβέρνησης είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη

Οι αναφορές, οι θριαμβολογίες και οι έμμεσες απειλές από την Αγκυρα δεν λένε να σταματήσουν τις τελευταίες ημέρες. Ο λόγος απλός. Η τουρκική Μεγάλη Εθνοσυνέλευση ετοιμάζεται να ψηφίσει έναν νόμο που δεν έχει προηγούμενο στα ελληνοτουρκικά χρονικά. Δεν πρόκειται για ακόμα μία δήλωση, για ακόμα μία διπλωματική νότα ή για ακόμα έναν χάρτη που κυκλοφόρησε.

Πρόκειται για νομοθέτημα που -σύμφωνα με όσα μέχρι στιγμής περιχαρείς ανακοινώνουν υποστηρικτές του Ταγίπ Ερντογάν στη γείτονα- συμπυκνώνει σε ένα κείμενο τριάντα χρόνια αναθεωρητικών διεκδικήσεων. Από το casus belli του 1995 έως τη «Γαλάζια Πατρίδα», από το τουρκολιβυκό μνημόνιο έως τις «Θάλασσες Ειδικού Καθεστώτος», που θα κηρύσσει μονομερώς η Αγκυρα όπου και όποτε κρίνει. Κάθε οικονομική, επιστημονική και περιβαλλοντική δραστηριότητα στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο θα χρειάζεται, σύμφωνα με τον νόμο, την άδεια της Αγκυρας.

Καμία παρερμηνεία

Η συνέντευξη Τύπου που οργάνωσε χθες το Εθνικό Κέντρο Ερευνών Ναυτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αγκυρας (DEHUKAM) -ο ίδιος φορέας που χαράσσει τους τουρκικούς θαλάσσιους χάρτες- άφησε λίγα περιθώρια παρερμηνείας. Ο διευθυντής του DEHUKAM Μουσταφά Μπάσκαρα δήλωσε ρητά ότι «η “ Γαλάζια Πατρίδα” είναι όπου φτάνει ένα πλοίο που φέρει την τουρκική σημαία». Ο αναπληρωτής πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής της τουρκικής προεδρίας, Τσαγρί Ερχάν, έκλεισε τη συνέντευξη με αιχμή κατά της Αθήνας: «Κάποιες χώρες μπορεί να πιστεύουν ότι ο κόσμος τούς ανήκει. Δεν μας απασχολεί για τι ανησυχούν».

Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις των αξιωματούχων, ο νόμος προβλέπει ότι πέραν των 6 ναυτικών μιλίων παρέχεται στον πρόεδρο εξουσία να ανακηρύσσει ευρύτερα χωρικά ύδατα, ωστόσο στο Αιγαίο εξακολουθεί να ισχύει το casus belli του 1995 έναντι της Αθήνας. Κι όμως, η απάντηση από την ελληνική πλευρά ήταν η ίδια που έχει δοθεί σε κάθε προηγούμενη τουρκική κίνηση. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών: «Κάθε μονομερής ενέργεια, η οποία συντελείται με εθνική νομοθεσία, είναι προφανές ότι δεν έχει απολύτως καμία αξία από άποψη Διεθνούς Δικαίου. Απευθύνεται μόνο στο εσωτερικό κάθε χώρας. Με λίγα λόγια, για εσωτερική κατανάλωση».

Και κατέληξε: «Η ελληνική κυβέρνηση παραμένει συνεπής στον δρόμο του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας. Οι δικές μας κινήσεις δεν ετεροκαθορίζονται από κινήσεις άλλων χωρών». Αναμάσησε τα ίδια. Θα περίμενε κανείς ότι έπειτα από χρόνια τουρκολιβυκού μνημονίου, που μετέφερε τις τουρκικές προκλήσεις από το ανατολικό Αιγαίο νοτίως της Κρήτης και ανάμεσα σε Κρήτη και Κάσο, η ελληνική πλευρά θα είχε κατανοήσει ότι η τουρκική επιθετικότητα δεν αναχαιτίζεται με παρατηρήσεις περί Διεθνούς Δικαίου. Αυτές έχουν ολοένα μικρότερη βαρύτητα στον σύγχρονο κόσμο, όπως τουλάχιστον διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια.

Ταυτόχρονα δε παρουσιάζεται ο ισχυρισμός, σωστός εν μέρει, ότι η ελληνική Πολιτεία δεν μπορεί να αντιδράσει σε κάτι που ακόμη δεν έχει δει επισήμως, αλλά μόνο μέσω δημοσιογραφικών αναφορών. Θα μπορούσε βεβαίως κανείς να πει ότι θα μπορούσε με τον ίδιο τρόπο να εκφράσει και αυτή τη θέση της. Τρεις από τους πιο έγκριτους αναλυτές της χώρας εξηγούν στη «δημοκρατία» γιατί αυτή τη φορά η στάση αυτή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Γ. Μενεσιάν: «Θέλουν να νομιμοποιήσουν ό,τι ήδη κάνουν»

Ο Γιώργος Μενεσιάν είναι διεθνολόγος, ερευνητής και αναλυτής με εξειδίκευση σε θέματα Μέσης Ανατολής και Καυκάσου, επικεφαλής της Ομάδας Μέσης Ανατολής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) και ερευνητής στο Washington Institute for Defence & Security. Μιλώντας στη «δημοκρατία», υπενθυμίζει ότι η Τουρκία ανέκαθεν εργαζόταν με αυτή τη στρατηγική: «Είτε με ανακοινώσεις στα Ηνωμένα Εθνη είτε με διαπραγματεύσεις για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με άλλα κράτη. Με τη Λιβύη το κατάφερε, με τον Μόρσι της Αιγύπτου προσπάθησε. Η στρατηγική της ήταν αυτή ανέκαθεν».

Γ. Μενεσιάν

Οι παραβιάσεις, εξηγεί ο Μενεσιάν, δεν είναι καινούργιες και δεν έχουν σταματήσει το προηγούμενο διάστημα. Τούρκοι ψαράδες εμφανίζονται ήδη σε ελληνικά ύδατα έξω από τα Κύθηρα, σε περιοχές χωρίς καμία σχέση ούτε με τη «Γαλάζια Πατρίδα» ούτε με το τουρκολιβυκό μνημόνιο. «Οι παραβιάσεις -ούτως ή άλλως- υπάρχουν. Θέλουν να τις χρησιμοποιήσουν, θέλουν με κάθε τρόπο να τις νομιμοποιήσουν» λέει στη «δημοκρατία». Από τη στιγμή που εντάσσονται σε νομοθετικό πλαίσιο, η Τουρκία θα μπορεί να επικαλείται εσωτερικό δίκαιο για να δικαιολογεί κάθε κίνηση – «κάνει τα πάντα για να μπορεί να το χρησιμοποιήσει, να το νομιμοποιήσει και να πει ότι ό,τι κάνω από εδώ και πέρα είναι νόμιμο».

Το timing, όμως τονίζει επιπρόσθετα, δεν είναι τυχαίο. Το νομοσχέδιο ξεδιπλώνεται τις ημέρες που η Αθήνα στέλνει τον υπουργό Εξωτερικών στην Τρίπολη για συνομιλίες με την αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες – κίνηση που, αν ευδοκιμήσει, θα ακυρώνει ουσιαστικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο. «Δεν είναι τυχαίο που ανακοινώνεται όταν η Ελλάδα στέλνει τον υπουργό Εξωτερικών στην Τρίπολη. Αν μπουν σε συνομιλίες, είναι σαν να ακυρώνεται το τουρκολιβυκό μνημόνιο» σημειώνει χαρακτηριστικά. Και προσθέτει ότι οι κεμαλικοί, αυτοί που κατηγορούν τον Ερντογάν ότι «χάρισε» στην Ελλάδα 156 νησιά και νησίδες, δεν θα αποσύρουν τον νόμο σε περίπτωση αλλαγής ηγεσίας: «Ο,τι έκανε με τις γκρίζες ζώνες μετά τα Ιμια, προσπαθεί να κάνει τώρα, χωρίς όμως ένα θερμό επεισόδιο με νεκρούς».

Κ. Λουκόπουλος: «Κανονικοποίηση της μη κανονικότητας»

Ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι αντιστράτηγος ε.α. και γεωστρατηγικός αναλυτής, ιδρυτικό μέλος του Ινστιτούτου Μεσογειακής Γεωστρατηγικής και Ασφάλειας και αναλυτής-εμπειρογνώμων στο αμερικανικό International Security and Strategy Group. Οπως εξηγεί στη «δημοκρατία», η κίνηση αυτή της Τουρκίας αποτελεί μέρος ενός πολύ τυπικού σχεδιασμού: «Σκέφτονται από τα θέματα δικαιοδοσιών έως και την επιβολή στην πράξη των διεκδικήσεών τους. Αφού πάντα προχωρούν έτσι, κάποια στιγμή θα προσπαθήσουν να το κατεβάσουν στο πεδίο – είτε με κάποιους αλιείς που θα βγάλουν είτε με κάποιες άλλες ενέργειες».

Κ. Λουκόπουλος

Και τότε, προβλέπει, η ελληνική πλευρά θα αντιδράσει με τον γνωστό τρόπο: «Θα πουν ακόμα μια πρόκληση, δεν είναι και τίποτα πάρα πολύ σοβαρό». Αυτό, όπως λέει ο Λουκόπουλος στη «δημοκρατία», είναι η ουσία της τουρκικής στρατηγικής: «Κανονικοποίηση της μη κανονικότητας σε μια άλλη πίστα, χωρίς προς το παρόν στρατιωτικά μέσα». Η ποιοτική αλλαγή που φέρνει ο νόμος είναι ακριβώς αυτή: «Νόμος θα είναι και θα πει: κοιτάξτε, εμείς έχουμε νόμο και όλες οι ενέργειές μας πηγάζουν από αυτόν. Θέλει να βασίσει νομικά τις όποιες διεκδικήσεις έχει. Αυτό είναι το θέμα».

Η Ελλάδα, τονίζει ο κ. Λουκόπουλος, πρέπει να είναι έτοιμη να απαντήσει. Να απαντήσει όχι μόνο ξεκαθαρίζοντας ότι δεν επηρεαζόμαστε από οποιαδήποτε πράξη εσωτερικού δικαίου της Τουρκίας, αλλά και υποστηρίζοντας στην πράξη τους ισχυρισμούς της. Ακόμα και με στρατιωτικά μέσα, αν χρειαστεί.

Ι. Μάζης: «Αν δεν το κάνουμε τώρα, θα τρέχουμε να αντιδρούμε μέσα στο πλαίσιο που θα έχουν ορίσει εκείνοι»

Ο Ιωάννης Μάζης είναι ομότιμος καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, θεωρούμενος και ο «πατέρας» της ελληνικής γεωπολιτικής. Μιλώντας στη «δημοκρατία», θέτει το ζήτημα από την αρχή, χωρίς περιστροφές. Σύμφωνα με τον κ. Μάζη, οι Τούρκοι ιστορικά εννοούν τις εξαγγελίες τους μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο: «Μέχρι το σημείο της θερμής συγκρούσεως εκεί αφίστανται, διότι αντιλαμβάνονται ότι δεν είναι δόκιμο γι’ αυτούς να συγκρουστούν με ένα οργανωμένο αμυντικά κράτος εντός της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, το οποίο είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης». Σταματούν ακριβώς εκεί που χρειάζεται, για να παρεμποδίσουν κάθε θετική κίνηση της Αθήνας.

Τα παραδείγματα, όπως τα απαριθμεί ο Μάζης στη «δημοκρατία», είναι σαφή. Πρώτα η Κάσος: οι τουρκικές μονάδες εξανάγκασαν την ελληνική πλευρά να μην ολοκληρώσει την πόντιση του ενεργειακού καλωδίου που θα συνέδεε την Ελλάδα με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η Ελλάδα υποχώρησε, παραχωρώντας εθνικά δικαιώματα. Μετά η υποβολή στο Γραφείο Ωκεανών και Θαλασσών του ΟΗΕ τόσο του σχεδίου της «Γαλάζιας Πατρίδας» όσο και του πολιτικού μνημονίου, δουλεύοντας συστηματικά, επιμένοντας στο να πείσουν τη διεθνή κοινότητα για δικαιώματα που ισχυρίζονται ότι έχουν στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. «Αυτό τους κάνει να πιστεύουν ότι θα συνεχίσουμε στο ίδιο μοτίβο» λέει ο κ. Μάζης. «Και βεβαίως με αυτού του είδους την εξέλιξη θα κατοχυρώσουν ένα είδος χρησικτησίας, το οποίο θα μπορούν να επικαλούνται σε οποιαδήποτε διμερή συμφωνία».

Ι. Μάζης

Η Τουρκία, εξηγεί ο κ. Μάζης, δεν θέλει νομική ρύθμιση μέσω του Δικαίου της Θάλασσας, γιατί γνωρίζει ότι αυτό προβλέπει τα ίδια δικαιώματα για βράχους και νησίδες με τα χερσαία παράκτια τμήματα και ότι η υφαλοκρηπίδα ελληνικού κράτους ισχύει ipso facto et ab initio εξαρχής, χωρίς καμία διαπραγμάτευση. «Δεν θέλουν νομική ρύθμιση γιατί η νομική ρύθμιση μέσω του Δικαίου της Θάλασσας προβλέπει τα ίδια δικαιώματα για τους βράχους και τις νησίδες με τα χερσαία παράκτια τμήματα σε ό,τι αφορά την αποκλειστική οικονομική ζώνη» λέει στη «δημοκρατία». Θέλουν πολιτική διαφορά, όχι νομική – γιατί στη νομική χάνουν.

Και εδώ ο κ. Μάζης εισάγει ένα επιχείρημα που η ελληνική κυβέρνηση αποφεύγει συστηματικά να θίξει. Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας και επικαλείται αυτό για να αποφύγει το ITLOS. Στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ΔΔΧ) όμως μπορεί να παραστεί στο πλαίσιο συνυποσχετικού. Οπως επισημαίνει ο κ. Μάζης, το Ισραήλ -που επίσης δεν έχει υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας- εφάρμοσε τον κανόνα της μέσης γραμμής ατύπως, ως εθιμικό δίκαιο, όταν όρισε την αποκλειστική οικονομική ζώνη και την υφαλοκρηπίδα του με την Κύπρο χωρίς να πάει καν σε δικαστήριο. «Το εθιμικό δίκαιο ισχύει ούτως ή άλλως, από τη στιγμή που η σύμβαση UNCLOS έχει υπογραφεί από 171 κράτη και την Ευρωπαϊκή Ενωση» λέει χαρακτηριστικά.

Ερώτημα

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, όπως το θέτει ο ίδιος στη «δημοκρατία», δεν είναι νομικό – είναι πολιτικό. Ακόμα και αν οι Τούρκοι δεν θέλουν να οδηγηθούν σε διεθνές δικαστήριο, ο νόμος που ψηφίζεται αλλάζει κάτι άμεσα: «Από τη στιγμή που αυτός ο νόμος θα ψηφιστεί, θα πρέπει η Ελλάδα να κάνει κάθε μέρα κινήσεις για να δείξει ότι δεν τον λαμβάνει υπόψη». Αντί γι’ αυτό, υπάρχει μια κίνηση που θα αντιστρέψει τους ρόλους εντελώς.

Η λύση, κατά τον κ. Μάζη, είναι μία: άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια. Πράξη μονομερώς ασκούμενη, πλήρως συμβατή με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, που δεν αντιβαίνει σε κανένα νομοθετικό πλαίσιο. «Αν δεν το κάνουμε τώρα, θα είμαστε αναγκασμένοι μετά την ψήφιση του νομοθετήματος να προβαίνουμε σε παραχωρήσεις εντός αυτού, το οποίο δεν έχει καμία διεθνή ισχύ, αλλά οι Τούρκοι θα θεωρήσουν τον εαυτό τους υποχρεωμένο να το υπερασπιστούν» λέει στη «δημοκρατία».

Αν η Ελλάδα επεκτείνει τώρα, η Τουρκία θα βρεθεί να τρέχει να αμφισβητήσει χωρίς νομικό έρεισμα, «θα είναι εκείνοι που θα εμφανίζονται αδύναμοι» λέει ο κ. Μάζης. Αν δεν επεκτείνει, θα βρεθεί να αντιδρά κάθε μέρα μέσα στο πλαίσιο που θα έχει ορίσει η Αγκυρα. Το ίδιο ακριβώς, καταλήγει, συνέβη με το casus belli – επί χρόνια χρησιμοποιείται για να εμποδίσει τη χώρα να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά της. Τώρα ο νέος νόμος μετατρέπει τη διαφορά από διπλωματική σε νομική για την Τουρκία.

Δημοσιεύεται στη «δημοκρατία»

 

Ο ΕΦΚΑ και το υπουργείο Εργασίας κόβουν συντάξεις γήρατος, με αποτέλεσμα οι απόμαχοι της ζωής να μην έχουν τα αναγκαία εισοδήματα για την αξιοπρεπή διαβίωσή τους

Από τον Σπύρο Γεράρδη

Εκδικητικές διαθέσεις απέναντι στους απόμαχους της εργασίας δείχνει για πολλοστή φορά η κυβέρνηση, καθώς ο ΕΦΚΑ και το υπουργείο Εργασίας δεν διστάζουν να αγνοήσουν ακόμη και τις συστάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, που ζητά τη λήψη μέτρων για να αποφευχθεί η εξόντωση των συνταξιούχων. 

Η χθεσινή ανακοίνωση της ανεξάρτητης Αρχής αφορά συνταξιούχους γήρατος του τέως ΟΓΑ που διαμαρτύρονται, καθώς μετά τη χορήγηση σύνταξης χηρείας εκδόθηκαν αιφνιδίως σε βάρος τους καταλογιστικές πράξεις, οι οποίες τους εξωθούν να ζουν με ψίχουλα μέχρι να «εξοφλήσουν» στον ΕΦΚΑ αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά που λάμβαναν χωρίς δική τους υπαιτιότητα.

Είναι ο τελευταίος κρίκος σε μια αλυσίδα αποφάσεων από τη διοίκηση του ασφαλιστικού ταμείου και, φυσικά, την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, που επιβεβαιώνουν, δυστυχώς, ότι δεν υπάρχει καμία επαφή των διοικούντων με την πραγματικότητα κι αυτό γιατί ουδείς νοήμων μπορεί να συμφωνεί ότι ένας συνταξιούχους θα καταφέρει να ζήσει με 100 ευρώ τον μήνα –  όσα δηλαδή απομένουν μέχρι την εξόφληση των χρωστούμενων. 

Οπως επισήμανε ο Συνήγορος του Πολίτη στο πόρισμα που απέστειλε στον ΕΦΚΑ, «για την εξόφληση της οφειλής διακόπτεται, αρχικά πλήρως και στη συνέχεια μερικώς, η σύνταξη λόγω γήρατος, με αποτέλεσμα το εναπομείναν εισόδημά τους να υπολείπεται κατά πολύ του αναγκαίου εισοδήματος για την αξιοπρεπή διαβίωσή τους. Η μεγάλη καθυστέρηση εφαρμογής του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου από τη διοίκηση, που καταλήγει στον καταλογισμό υπέρογκων ενίοτε ποσών, δυσανάλογων με το πραγματικό εισόδημα που διαθέτει αυτή η κατηγορία χαμηλοσυνταξιούχων, τους οδηγεί σε συνθήκες ανέχειας και πλήρους αποστέρησης των ελάχιστων βιοτικών τους αναγκών».

Η ανεξάρτητη Αρχή πρότεινε, όχι τη διαγραφή των οφειλών, αλλά μια ευνοικότερη ρύθμιση για τους συνταξιούχους, που θα εγγυάται ένα επαρκές εισόδημα ώστε να εξασφαλίζονται συνθήκες αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Δυστυχώς, όμως, η αντίδραση του ΕΦΚΑ ήταν, επιεικώς, απάνθρωπη: αρνήθηκε την πρόταση του Συνηγόρου του Πολίτη, αποφασίζοντας ότι θα συνεχιστεί η εξαθλίωση των συνταξιούχων, εξαιτίας χρημάτων που τους κατέβαλλε το κράτος χωρίς να φταίνει οι ίδιοι. 

Δημοσιεύματα

Με διαδοχικά πρωτοσέλιδα δημοσιεύματα, η «δημοκρατία» στις 18-25 Φεβρουαρίου και 31 Μαρτίου 2026 ανέδειξε μια άλλη πτυχή απάνθρωπης μεταχείρισης προς τους συνταξιούχους, καθώς υπουργείο Εργασίας και ΕΦΚΑ «εκδικούνται» όσους ασφαλισμένους εντάχθηκαν στον νόμο Κατσέλη ή στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Οσους, δηλαδή, αποδέχτηκαν τις οφειλές τους και προχώρησαν σε ρυθμίσεις οι οποίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα νέο εμπόδιο: μαζί με τη διαγραφή των χρεών διαγράφηκε και ο αντίστοιχος ασφαλιστικός χρόνος. 

Επιπλέον, η άρνηση του ΕΦΚΑ στην πρόταση του Συνηγόρου του Πολίτη έρχεται σε αντίθεση με μια πρόσφατη απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, που έχει ιστορικές διαστάσεις. Για πρώτη φορά, το δικαστήριο ανέτρεψε απόφαση του ΕΦΚΑ να διεκδικήσει από συνταξιούχο 110.358,28 (δηλαδή συντάξεις 9,5 ετών), με το σκεπτικό ότι «θα επέφερε σε αυτόν απρόβλεπτες και δυσμενείς για τη διαβίωσή του συνέπειες που θα έθεταν σε κίνδυνο ακόμη και τον βιοπορισμό του, όχι δε απλά την αξιοπρεπή διαβίωσή του».

Δημοσιεύεται στη «δημοκρατία»

 

Του Θανάση Κ.

— Όταν αποκαλύφθηκε η υπόθεση των υποκλοπών, η Κυβέρνηση ισχυρίσθηκε ότι για τις παράνομες “επισυνδέσεις” (Predator κλπ.) δεν ευθύνεται η ίδια, αλλά κάποιοι “ιδιώτες” που κινήθηκαν “αυτοβούλως” στις παρυφές των κρατικών υπηρεσιών.

— Όταν μετά το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη αποκαλύφθηκε ότι έβαλαν τα τρένα να κινούνται με ταχύτητες τριπλάσιες από ό,τι στο παρελθόν, χωρίς τηλεδιοίκηση, ενδοεπικοινωνία και αυτόματη πέδηση, αποκαλύφθηκε ότι το κράτος δεν ήξερε τι έκανε…

— Όταν μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ αποκαλύφθηκε ότι ΔΕΝ είχαν απλώς δοθεί παράνομα επιδοτήσεις σε κάποιους αγρότες, αλλά ότι είχε φτιαχτεί ολόκληρος μηχανισμός δημιουργίας χιλιάδων ψεύτικων ΑΦΜ,

σε ψεύτικους “αγρότες”, για ψεύτικα “κοπάδια”, σε ψεύτικα “βοσκοτόπια” και μοιράστηκαν δεκάδες εκατομμύρια (ίσως και εκατοντάδες), σε ΜΗ αγρότες – και γι’ αυτό μπλόκαραν τελικά τα χρήματα στους πραγματικούς δικαιούχους, όταν αποκαλύφθηκε όλο αυτό, καταλάβαμε ότι το κράτος είχε αλωθεί!

Είτε δεν υπάρχει πια κράτος – είτε στο κενό που προέκυψε έχει δημιουργηθεί ένα περίεργο “παρακράτος” ημετέρων.

Είτε η κυβέρνηση διέλυσε την όποια δημόσια διοίκηση παρέλαβε, είτε ήταν η ίδια εντελώς ανίκανη να κάνει το παραμικρό.

Είτε όλα αυτά μαζί…

Ναι, τα κοινοτικά κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και του REPowerEU, κατάφερε και τα “μοίρασε” – όχι όλα, όχι έγκαιρα κι όχι με τον καλύτερο τρόπο – αλλά αυτό δεν είναι “απόδειξη” επιτελικού κράτους, είναι μάλλον απόδειξη “ημετερικού” παρακράτους!

Αλλά επειδή δεν θέλουμε ούτε να περιπτωσιολογούμε ούτε να αδικούμε κανένα, ας τα πάρουμε από την αρχή…

Η κυβέρνηση εξήγγειλε το 2019 «επιτελικό κράτος».

Αλλά αυτό που τελικά οικοδόμησε ήταν θεσμοθέτηση του Χάους!

– Γιατί το ελληνικό κράτος είχε πάντα γραφειοκρατία.

– Είχε καθυστερήσεις.

– Είχε πολυνομία.

– Είχε δυσκαμψία.

– Είχε πελατειακές παραμορφώσεις.

Με την εισαγωγή του, υποτιθέμενου, “επιτελικού κράτους” καμία από τις παλιές παθογένειες δεν θεραπεύτηκε.

Αντίθετα: Το παλιό διοικητικό χάος όχι μόνο δεν διορθώθηκε.

Αυτή τη φορά… θεσμοθετήθηκε!

Με περαιτέρω:

• κατακερματισμό αρμοδιοτήτων,

• επικάλυψη εξουσιών,

• πολλαπλασιασμό υπουργείων,

• υφυπουργών,

• αναπληρωτών,

• ειδικών γραμματειών,

• ανεξάρτητων αρχών,

• «συντονιστικών» οργάνων,

• και παράλληλων μηχανισμών.

Η Ελλάδα σήμερα διαθέτει περίπου 20 υπουργεία και 63 μέλη κυβερνητικού σχήματος. Για χώρα 10 εκατομμυρίων.

Κι εδώ αρχίζουν οι συγκρίσεις.

— Η Γερμανία λειτουργεί με 17 υπουργούς.

— Οι Ηνωμένες Πολιτείες με 15 βασικά υπουργεία.

— Η Τουρκία, μετά τις μεταρρυθμίσεις Ερντογάν μείωσε και συγκέντρωσε τη διοικητική πυραμίδα.

— Το Ισραήλ – παρά τον πολυκομματισμό του – διατηρεί ισχυρό κρατικό πυρήνα στους κρίσιμους τομείς και αυστηρά πειθαρχημένη διοικητική δομή.

— Η Κίνα λειτουργεί ως ενιαία διοικητική αλυσίδα.

— Ακόμη και χώρες με εκτεταμένο κοινωνικό κράτος, όπως η Γαλλία ή ο Καναδάς, διατηρούν σαφή πυραμίδα διοίκησης και ευθύνης.

Η Ελλάδα έκανε το αντίθετο.

Διαίρεσε το κράτος σε μικρά επικαλυπτόμενα “φέουδα”.

Και μετά ανακάλυψε ότι χρειάζεται… «επιτελικό κέντρο», για να συντονίζει το χάος που η ίδια δημιούργησε.

Κι εδώ το σημαντικό δεν είναι μόνον ο αριθμός των υπουργείων ή ο αριθμός των υπουργών.

Είναι το γεγονός ότι έχει σπάσει η ιεραρχία της διοίκησης!

Πρόκειται πια για ανεξάρτητα φέουδα, όχι για ενιαία ιεραρχική δομή.

Και με επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες! Δηλαδή ενώ δεν υπάγονται διοικητικά ο ένας στον άλλο, ταυτόχρονα συναποφασίζουν όλοι μαζί για τα ίδια κρίσιμα ζητήματα.

Θεσμοθετημένο Χάος!

* Κι ύστερα ήρθε το δεύτερο κύμα.

Οι «ανεξάρτητες αρχές».

Όχι μόνον όσες απαιτούσε η Ευρωπαϊκή Ένωση:

• για τον ανταγωνισμό,

• τα προσωπικά δεδομένα,

• τις τηλεπικοινωνίες,

• την ενέργεια,

• ή τη στατιστική αξιοπιστία.

Αλλά πολύ περισσότερες.

Γιατί η Ελλάδα δεν προσπάθησε να θεραπεύσει το κράτος της.

Προσπάθησε να αφαιρέσει αρμοδιότητες από αυτό.

— Δεν εμπιστευόμαστε το υπουργείο; Φέρτε μιαν “Ανεξάρτητη αρχή”!

— Δεν εμπιστευόμαστε τον υπουργό; Φέρτε ένα “Ρυθμιστή”!

— Δεν εμπιστευόμαστε τη διοίκηση; Φέρτε ένα “Εποπτικό μηχανισμό”!

— Δεν εμπιστευόμαστε την Πολιτική; Φτιάξτε ξεχωριστές «Ανεξάρτητες αρχές» παντού!

Και έτσι δημιουργήθηκε ένα πλέγμα:

• ρυθμιστών,

• εποπτών,

• επιτροπών,

• παρατηρητηρίων,

• συναρμοδιοτήτων,

• και αλληλοσυγκρουόμενων κέντρων εξουσίας.

Το αποτέλεσμα;

Το κράτος έπαψε να λειτουργεί ως ενιαία εκτελεστική εξουσία.

Όλοι συμμετέχουν.

Κανείς δεν κυβερνά πραγματικά.

Και τότε συνέβη το μοιραίο.

Η Εκτελεστική εξουσία αποδυναμώθηκε πλήρως.

Η Νομοθετική εξουσία αλλοτριώθηκε και υποτάχθηκε στην παραγωγή διοικητικών ρυθμίσεων.

* Και η Δικαιοσύνη;

Απλούστατα, δεν μπορούσε πια, ούτε αυτή, να λειτουργήσει μέσα σε ένα τέτοιο λαβύρινθο.

Γιατί όταν:

• οι αρμοδιότητες επικαλύπτονται,

• οι αποφάσεις διαχέονται,

• οι υπογραφές πολλαπλασιάζονται,

• και οι αλυσίδες ευθύνης θρυμματίζονται,

τότε κανείς δεν μπορεί να εντοπιστεί ως πραγματικός υπεύθυνος.

Άντε να βρεις “ευθύνες” και “υπεύθυνους” μέσα σε τέτοιο διοικητικό κυκεώνα!

Κι έτσι φτάσαμε στο σημερινό παράδοξο:

Σκάνδαλα εμφανίζονται παντού.

Αλλά τίποτε δεν φτάνει μέχρι τέλους.

Στον ΟΠΕΚΕΠΕ παρεμβαίνει πλέον η ίδια η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Και αυτό είναι ίσως το πιο βαρύ:

Διότι σημαίνει ότι το ίδιο το ελληνικό κράτος θεωρείται πια ανίκανο να αυτο-καθαρθεί!

Από το πολύ “επιτελικό κράτος”, μας πήρε χαμπάρι και η κα Κοβέσι…

Αποτέλεσμα: Σήμερα παράγονται ή αναδεικνύονται σκάνδαλα περισσότερο από κάθε άλλη στιγμή στο παρελθόν, αλλά δεν φτάνει τίποτα στην τελική διαλεύκανση και την Κάθαρση!

Δεν υπάρχει αίσθηση ολοκλήρωσης της έρευνας και απονομής δικαιοσύνης.

Υπάρχει μόνο:

• διαρκής υποψία,

• ατέρμονη εκκρεμότητα,

• θεσμική ομίχλη,

• και η οσμή της συγκάλυψης.

Κι όταν γενικεύεται η πεποίθηση ότι η διαφθορά μένει ατιμώρητη, και η Δικαιοσύνη είτε χειραγωγείται είτε αδρανεί, τότε επιτείνεται η “διαφθορά” ή η “οσμή διαφθοράς” και πολλαπλασιάζονται οι διεφθαρμένοι!

Το υποτιθέμενο «επιτελικό κράτος» κατέληξε να παράγει το ακριβώς αντίθετο από εκείνο που υποσχέθηκε.

Όχι περισσότερο έλεγχο.

Όχι περισσότερη αποτελεσματικότητα.

Όχι περισσότερη λογοδοσία.

Αλλά:

• μεγαλύτερη θεσμική σύγχυση,

• ασθενέστερη διοίκηση,

• ασαφέστερη ευθύνη,

• βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης,

• ένα κράτος που αδυνατεί ακόμη και να διαλευκάνει τις ίδιες του τις αποτυχίες.

Αυτό που οικοδομήθηκε τελικά ΔΕΝ είναι επιτελικό κράτος.

Είναι ένα σύστημα όπου:

• όλοι συν-διοικούν,

• όλοι συν-αποφασίζουν,

• όλοι συν-υπογράφουν,

• όλοι συν-εποπτεύουν,

• αλλά κανείς δεν ευθύνεται πραγματικά.

Ένα κράτος χωρίς καθαρή ιεραρχία.

Χωρίς διοικητικά αντανακλαστικά.

Χωρίς θεσμικά αντισώματα.

Μια ανεύθυνη “Νομαρχία” που εκλέγεται ως «τοπική αυτοδιοίκηση», ανίκανη να κυβερνήσει, προορισμένη κυρίως να εφαρμόζει άνωθεν και έξωθεν εντολές!

Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο επικίνδυνο:

Όχι ότι η Ελλάδα απέτυχε να αποκτήσει «επιτελικό κράτος».

Αλλά ότι κινδυνεύει να χάσει την ίδια την έννοια του κράτους.

* Επιτελικό κράτος σημαίνει πάνω απ’ όλα μικρό και ευέλικτο σχήμα, λειτουργικό και αποδοτικό.

— “Μικρό”, που σημαίνει ενιαία κυβερνητική δομή 10 υπουργείων –

κυβέρνηση 20 υπουργών και υφυπουργών.

Με ενοποίηση αρμοδιοτήτων συνολικά και κατά υπουργείο. Να ξέρουμε κάθε στιγμή ποιος έχει αναλάβει τι, ποιος είναι υπεύθυνος για τι.

— “Ευέλικτο”, που σημαίνει συνεχή λογοδοσία προς τα πάνω και εφαρμογή-παρακολούθηση προς τα κάτω, να ξέρουμε κάθε στιγμή τι προχωρά και τι όχι, κι όταν δεν προχωρά, αν φταίει ο σχεδιασμός (που τότε πρέπει να τροποποιηθεί) ή ο ίδιος ο υπουργός (που τότε πρέπει να αλλάξει.

— “Λειτουργικό”, που σημαίνει διαχωρισμός της γραφειοκρατικής διοίκησης – πράγματα που οφείλουν να γίνονται αυτόματα χωρίς πολιτική απόφαση, έκδοση πιστοποιητικών, συντάξεων, αδειών κλπ., πράγματα που μπορούν να μετατεθούν σε ενιαία διοικητικά κέντρα ανά περιφέρεια – από την εφαρμογή πολιτικών αποφάσεων που παραμένουν ο “πυρήνας” αρμοδιότητας των υπουργείων.

— Ο έλεγχος των διοικητικών κέντρων ενιαίος και αυτόματος – και χωριστός.

— Ο έλεγχος των υπουργείων απευθείας από την κορυφή της Κυβέρνησης.

— “Αποδοτικό” (efficient), σημαίνει ότι πρέπει να εφαρμόζει συγκεκριμένους στόχους σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα στον μικρότερο χρόνο και με το μικρότερο κόστος. Κι ό,τι δεν δουλεύει, αλλάζει…

Σημαίνει ακόμα ότι ενοποιείται η Διοίκηση, ενοποιείται ο Έλεγχος και διακρίνονται πλήρως η Διοίκηση από τον Έλεγχο!

Γιατί δεν μπορεί ο “ελεγχόμενος” να είναι και “ελέγχων”.

Και διαχωρίζεται πλήρως η Διοίκηση από τη Δικαιοσύνη! Γιατί αν δεν γίνει αυτός ο διαχωρισμός, δεν θα έχουμε ούτε Διακυβέρνηση, ούτε Δικαιοσύνη…

Εμείς μέχρι τώρα κάνουμε τα αντίθετα: Κατακερματίζουμε ό,τι πρέπει να ενοποιηθεί και ενοποιούμε αυτά που πρέπει να ξεχωρίζονται…

Επί χρόνια φτιάξαμε ένα κατακερματισμένο κράτος που συνεχώς υπέκυπτε στη γραφειοκρατική αδράνεια.

Τελικά φτιάξαμε κι ένα… “επιτελικό κράτος” που σίγουρα ΔΕΝ ήταν “επιτελικό” και κατέληξε να είναι και ΜΗ κράτος!

ΥΓ. Η Κυβέρνηση ακόμα… καμαρώνει για το “κατόρθωμά” της!

Την ώρα που δεν μπορεί να ελέγξει τα τρένα, τις υποκλοπές, τις κοινοτικές επιδοτήσεις στους αγρότες. Και τα “τρωκτικά” που ροκανίζουν τα πάντα και δεν πιάνονται – ούτε τιμωρούνται – ποτέ.

Αν έτσι είναι το επιτελικό κράτος, τότε το μπάχαλο πώς είναι, άραγε;