Μανώλης Κοττάκης

Οι επόμενες εκλογές δεν θα είναι αντι-ΣΥΡΙΖΑ, όσο και αν πασχίζει το Μέγαρο Μαξίμου να το αναβιώσει με τα ιστορικά ντοκιμαντέρ για το θέρος του 2015. Οι επόμενες εκλογές, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, θα είναι αντι-ΝΔ

Οι επόμενες εθνικές εκλογές θα διεξαχθούν για πρώτη φορά μετά το 2019 μέσα σε μια ατμόσφαιρα που στα νομικά και ιδία στο Διεθνές Δίκαιο ονομάζεται «θεμελιώδης μεταβολή των συνθηκών» (ρήτρα rebus sic stantibus). Πράγματι! Στις δύο τελευταίες αναμετρήσεις ο πρωθυπουργός ήταν ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης των αστικών δυνάμεων του τόπου και συσπείρωνε πίσω από την υποψηφιότητά του όλες τις δυνάμεις της αγοράς και της διαπλοκής.

Με ό,τι αυτό σήμαινε για το μιντιακό τοπίο της επικοινωνίας. Ο Κώστας Καραμανλής και ο Αντώνης Σαμαράς μιλούσαν στα συνέδρια και στις συγκεντρώσεις. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, με εξαίρεση την υπόθεση των υποκλοπών, ήταν γενικώς κατευναστικός. Ο Αλέξης Τσίπρας έκανε αποχή διαρκείας μετά τη συντριβή του στις κάλπες του 2023. Αντίπαλος του κ. Μητσοτάκη ήταν το αντισυστημικό μπλοκ και το πρωτοφανές γεγονός ότι βρέθηκε μετά τις εκλογές του 2023 με τρία κόμματα στα δεξιά του μέσα στη Βουλή. Ουσιαστικά η κυβέρνηση κατάφερε να διατηρήσει το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο ζωντανό και στις εκλογές του 2023, με αποτέλεσμα τη διάλυση της Αριστεράς.

Την επομένη των εκλογών του 2023 γράψαμε ότι η πολιτική του «ενάμισι κόμματος», να ηγεμονεύεις δηλαδή ανενόχλητος, άνευ αντιπολιτεύσεως, θα έχει μακροπρόθεσμα ολέθρια αποτελέσματα, αλλά ποιος έδινε σημασία.

Μια χαρά ήταν το «ενάμισι κόμμα» για να κλείσει η νέα εξουσία τα μεγάλα deals που επιθυμούσε. Μεθυσμένη από την ισχύ της η εξουσία έθεσε σταδιακά απέναντί της και δυνάμεις που συνέπραξαν ή επέδειξαν ανοχή για να κατισχύσει στο εσωτερικό παιχνίδι της ισχύος. Και πολιτικές και μιντιακές. Ετσι, δίπλα στον διορατικό Κώστα Καραμανλή, που παραιτήθηκε στις εκλογές του 2023 από το βουλευτικό αξίωμα, προστέθηκαν ο Αντώνης Σαμαράς και ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Πρόσωπα που στήριξαν τον πρωθυπουργό στην πρώτη τετραετία του με τις δικές του αποχρώσεις έκαστο. Μετά τις εκλογές του 2024 καταρχάς και μετά την προεδρική εκλογή που κρίθηκε στα τέλη του ίδιου έτους όλα άλλαξαν. Ο κ. Μητσοτάκης δεν είχε απέναντί του μόνο το αντισυστημικό μέτωπο αλλά ένα ευρύ μέτωπο δυνάμεων, παλαιών και νέων.

Οι επόμενες εκλογές δεν θα είναι αντι-ΣΥΡΙΖΑ, λοιπόν, όσο και αν πασχίζει το Μέγαρο Μαξίμου να το αναβιώσει με τα ιστορικά ντοκιμαντέρ για το θέρος του 2015. Οι επόμενες εκλογές, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, θα είναι αντι-ΝΔ: Σαμαράς, Τσίπρας, Καρυστιανού, Ανδρουλάκης, Κωνσταντοπούλου, Βελόπουλος, ΝΙΚΗ, ακόμη και ο Κουτσούμπας θα πυροβολούν την κυβερνητική πολιτική. Δύσκολα μπορεί να αναδειχθεί δίπολο μέσα από αυτή τη διαδικασία και μάλιστα τέτοιο που να διευκολύνει τις επιδιώξεις του κ. Μητσοτάκη. Το αντίθετο. Θα σταθεί απέναντί του ένα μέτωπο, ετερόκλητο, ναι, χωρίς αμφιβολία, αλλά πάντως ευρύ. Το ποιοτικό στοιχείο του νέου αυτού μετώπου είναι ότι μέσα στην προεκλογική εκστρατεία θα ηχήσει και αστικός λόγος ορθολογισμού κατά του κ. Μητσοτάκη, όχι μόνο «λαϊκίστικος και εθνικιστικός», όπως στο παρελθόν.

Ο κύριος πρωθυπουργός θα κληθεί να απαντά σε ομιλίες του πρώην αντιπροέδρου Ευάγγελου Βενιζέλου, του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά και, αν χρειαστεί, και του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή. Και από ό,τι φαίνεται, η γενική πρόβα αποδόμησης των τριών που έγινε από γνωστό τηλεοπτικό σταθμό για να σφυγμομετρηθούν αντιδράσεις εστέφθη από απόλυτη αποτυχία. Το τηλεφωνικό κέντρο του Σκάι πήρε φωτιά, όταν κάποιος απέδωσε τη σκληρή αντιπολίτευση που κάνει στον πρωθυπουργό ο κεντρώος κ. Βενιζέλος στην πικρία του γιατί ο Μητσοτάκης δεν τον έκανε Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Οι αντιδράσεις και των τριών εδράζονται σε δύο συμπεράσματα που αποκόμισαν κατά την επαφή μαζί του. Το πρώτο είναι η βαθιά διαφωνία τους για την κυβερνητική πολιτική παραβίασης δικαιωμάτων που ανήκουν στον σκληρό πυρήνα του Συντάγματος. Και βεβαίως για τα Εθνικά. Το δεύτερο, που καμία σχέση δεν έχει με τις καρέκλες, είναι η βαθιά έλλειψη σεβασμού που έδειξε ο πρωθυπουργός στα πρόσωπά τους. Τον Σαμαρά τον διέγραψε για διαπιστώσεις που έκανε περί τα Ελληνοτουρκικά και δικαιώνονται κάθε μέρα. Τον Βενιζέλο τον ενέπαιξε. Του είπε τον Δεκέμβριο του 2024 «εσύ θα είσαι ο Πρόεδρος, μη βλέπεις τι θα γράφεται, να κλείσεις τα αυτιά σου μέχρι να σε ανακοινώσω». Το πήρε πίσω.

Τον Καραμανλή τον αντιμετώπισε και τον αντιμετωπίζει με άθλιες διαρροές του συστήματός του με γνωστά και πλειστάκις αναπαραχθέντα αστεία επιχειρήματα που έκαναν τον κύκλο τους εδώ και 17 χρόνια: Το δήθεν PlayStation, η δήθεν ροπή στην κρεατοφαγία, η χρεοκοπία κ.ά. Είναι τόσο δειλός μάλιστα ο πρωθυπουργός που βάζει τρίτους για να κάνουν τη βρόμικη δουλειά. Η κυβερνητική επιχειρηματολογία υποστηρίζει ότι ο πρωθυπουργός μπορεί να απευθυνθεί με άνεση στο 40% του εκλογικού σώματος που θέλει πολιτική και οικονομική σταθερότητα. Το πρόβλημα γι’ αυτόν είναι πως το μονοπώλιό του στο Κέντρο δεν υπάρχει πια. Βενιζέλος και Σαμαράς, ενίοτε και ο Καραμανλής, γνωρίζουν πώς να απευθυνθούν σε αυτό το δύσκολο κοινό με ορθολογισμό και επιχειρήματα. Ακούγονται, γιατί ξέρουν τι πρέπει να κάνουν για να ακουστούν. Το πεδίο δεν είναι ελεύθερο και αυτό εκνευρίζει τον κ. Μητσοτάκη. Χθεσινοί υμνητές του καθίστανται σήμερα ανταγωνιστές του, ενώ το μιντιακό τοπίο αλλάζει άρδην.

Θα προσθέσω στην εξίσωση και ένα νέο στοιχείο: Η Καρυστιανού είναι γνήσια αστή. Ντύνεται ως αστή, μιλά ως αστή, πέτυχε ως πρόεδρος των συγγενών θυμάτων με τη μεθοδικότητα αστής και διεκδικεί ως αστή. Η πιθανότητα να κόψει από τη Ν.Δ., αν εμφανιστεί στοιχειωδώς σοβαρή, παρά τις ρευστές δημοσκοπήσεις, δεν θα πρέπει να αποκλείεται.

Της Κύρας Αδάμ

Τις αμαρτίες του παρελθόντος και τα λάθη της κυβέρνησης Μητσοτάκη καλείται σήμερα να αντιμετωπίσει η Ελλάδα στο πλαίσιο των επιθετικών βλέψεων της Τουρκίας εις βάρος της εθνικής κυριαρχίας και όλων των εθνικών συμφερόντων.

Ο υπό σύνταξη εσωτερικός τουρκικός νόμος περί «Γαλάζιας Πατρίδας» έχει γίνει καθημερινό έωλο αφήγημα, διότι βασίζεται σε τουρκικά δημοσιεύματα και σε πληροφορίες χωρίς ακόμη κανένας να γνωρίζει -ούτε και τα τουρκικά ΜΜΕ- τι ακριβώς θα περιλαμβάνει ο νόμος αυτός. Ωστόσο, τα υπάρχοντα έγκυρα και ενυπόγραφα στοιχεία αποδεικνύουν ότι στις ελληνοτουρκικές σχέσεις όλες οι κυβερνήσεις έδειχναν εγκληματική αδιαφορία και η κυβέρνηση Μητσοτάκη συνέχισε την ίδια πολιτική των προηγουμένων κυβερνήσεων, ενώ πρόσθεσε, η ίδια, τις δικές της επιπολαιότητες και λάθη, με αποτέλεσμα να παρέχεται σήμερα το δικαίωμα στην Τουρκία, με τον επερχόμενο νόμο της, να εδραιώνει τις παλιές και να προβάλλει τις νέες διεκδικήσεις με βάση τα ελληνικά λάθη του παρελθόντος και της παρούσας κυβέρνησης.

Όλες οι κυβερνήσεις από το 1974, κάθε τουρκική διεκδίκηση δεν την αντιμετώπισαν στα σπάργανά της, που ήταν σχετικά εύκολη, αλλά την επίλυση τη μετέθεταν στην επόμενη κυβέρνηση και για άλλους, δηλαδή σε κανέναν.

Αυτή την πολιτική ακολούθησε και η κυβέρνηση Μητσοτάκη κατά τη διάρκεια της παντοδυναμίας της με δύο κυβερνητικές θητείες, βασιζόμενη στην πάγια λανθασμένη πολιτική ότι αφού για 50 χρόνια δεν έχει γίνει τίποτα εις βάρος της Ελλάδας, θα συνεχίσουμε να μην κάνουμε τίποτα.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη στην άσκηση της εξωτερικής και εθνικής πολιτικής της, μολονότι μπορούσε να διασφαλίσει έστω και ελάχιστα τα εθνικά συμφέροντα στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο, εν τούτοις για άγνωστους μέχρι στιγμής λόγους επέλεξε να αφήσει πλείστα θέματα ημιτελή και έωλα, με αποτέλεσμα να έρχεται σήμερα η Τουρκία και να προμηνύει εσωτερικούς νόμους για τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Συγκεκριμένα:

– Η Ελλάδα το 2020 υπέγραψε με την Αίγυπτο δήθεν οριοθέτηση ΑΟΖ Αιγύπτου – Ελλάδας. Το δήθεν βασίζεται στο γεγονός ότι η Ελλάδα δεν υπέγραψε περιοχή ελληνικής ΑΟΖ μέσα στην ελληνοαιγυπτιακή ΑΟΖ, αλλά μόνο μέση γραμμή ΑΟΖ Αιγύπτου – Ελλάδας. Η ενέργεια υπογραφής της μέσης γραμμής, δημοσιογραφικά, προβλήθηκε ως επιτυχία της κυβέρνησης Μητσοτάκη, με το αιτιολογικό ότι ακυρώνει την τουρκολιβυκή ΑΟΖ. Αυτό, όμως, δεν έχει νομική διπλωματική και πολιτική βάση, δεδομένου ότι η Ελλάδα δεν όρισε περιοχή ελληνικής ΑΟΖ βορείως της μέσης γραμμής ΑΟΖ με την Αίγυπτο και μάλιστα περιοχή ελληνικής ΑΟΖ με συντεταγμένες, με αποτέλεσμα να μην υφίσταται σήμερα ελληνική περιοχή ΑΟΖ παρά μόνον η μέση γραμμή με την Αίγυπτο. H οριοθέτηση της μέσης γραμμής είναι πλασματική, διότι δεν καλύπτει τα εθνικά συμφέροντα λόγω μη οριοθέτησης ελληνικής περιοχής ΑΟΖ με συντεταγμένες. Θα μπορούσε να οριοθετήσει περιοχή ΑΟΖ με συντεταγμένες από τη μέση γραμμή ΑΟΖ και βορείως τουλάχιστον μέχρι 15 μίλια νοτιοανατολικά της Νάξου και μέχρι την Κάρπαθο, όπου κατ’ ελάχιστον θα διασφάλιζε την ελληνική ΑΟΖ στη θαλάσσια περιοχή Κρήτης – Κάσου – Καρπάθου. Προφανώς δεν όρισε περιοχή ελληνικής ΑΟΖ με συντεταγμένες για να μην προκαλέσει αντίδραση της Τουρκίας, δεδομένου ότι έστω και αυτή η κατ’ ελάχιστον οριοθέτηση της ελληνικής ΑΟΖ θα έτεμνε την τουρκολιβυκή ΑΟΖ.

Στην πράξη, σε κάθε κίνηση για πόντιση καλωδίων κ.λπ. έξω από τα χωρικά ύδατα των 6 ν.μ., π.χ. της Κάσου, η Τουρκία αντιδρά με στρατιωτικά μέσα και δηλώνει ότι δεν μπορούν να γίνουν έρευνες έξω από τα 6 ν.μ. χωρικά ύδατα, π.χ. από την Κάσο, με το αιτιολογικό ότι η περιοχή αυτή ΑΟΖ δεν έχει οροθετηθεί μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. 

Κατ’ εφαρμογή των μέχρι σήμερα αντιδράσεων της Τουρκίας για τη διεθνή θάλασσα της Μεσογείου στην περιοχή Κρήτης – Καρπάθου – Ρόδου, δηλαδή ότι στη διεθνή θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης – Κάσου – Καρπάθου – Ρόδου δεν έχει οροθετηθεί ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και η Ελλάδα δεν έχει δικαίωμα για έρευνες, δεν μπορεί η Τουρκία στον υπό σύνταξη νόμο να περιλάβει τη θαλάσσια αυτή περιοχή της Μεσογείου ως τουρκική δικαιοδοσία της «Γαλάζιας Πατρίδας», διότι η ίδια ισχυρίζεται ότι στην περιοχή αυτή δεν έχει οροθετηθεί ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Δηλαδή, η Τουρκία πρέπει να καλέσει την Ελλάδα σε οριοθέτηση.

Στις 25 Μαΐου 2022 η ελληνική πλευρά υπέβαλε στον ΟΗΕ απαντητική επιστολή για αιτιάσεις της Τουρκίας για την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο. Στην επιστολή αυτή αναγράφεται ότι η κυριαρχία της Ελλάδας για τα νησιά, νησίδες και βραχονησίδες στο Αιγαίο έχει σαφώς παραχωρηθεί στην Ελλάδα με τις Συνθήκες της Λωζάννης 1923 και των Παρισίων το 1947. Αν και η θέση όσον αφορά τις βραχονησίδες είναι νομικά και πολιτικά αβάσιμη, διότι στις δύο συνθήκες δεν υπάρχει η λέξη βραχονησίδες (rocks), με τη σύμφωνη υπογραφή της Τουρκίας σε διεθνείς οργανισμούς, η Άγκυρα αποδέχεται ότι για όλα τα νησιά, νησίδες βραχονησίδες του Αιγαίου δεν έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία και να διεκδικήσει τη κυριαρχία τους. Ωστόσο, αυτές τις αποφάσεις διεθνών οργανισμών, οι οποίες αναγράφουν ότι η Τουρκία στη θαλάσσια περιοχή από τον Έβρο μέχρι και το Καστελόριζο δεν έχει κανένα δικαίωμα κυριαρχίας επί των νήσων, νησίδων και βραχονησίδων, καμιά κυβέρνηση μέχρι σήμερα και μάλιστα η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν τις έχει χρησιμοποιήσει για την προστασία της ελληνικής κυριαρχίας σε Αιγαίο και Μεσόγειο. Αντιθέτως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη προσπαθεί να περιορίσει την αιτιολογία της για την ελληνικότητα των βραχονησίδων -μόνο στο Αιγαίο, αφήνοντας τις βραχονησίδες στη Μεσόγειο (Χήνα χρυσή κ.λπ.) απέξω-, με αποτέλεσμα να προσφέρει το πάτημα στην Τουρκία να αμφισβητεί την ελληνικότητα των νήσων, νησίδων βραχονησιών στο Αιγαίο (γκρίζες ζώνες) με βάση τις Συνθήκες της Λωζάννης και των Παρισίων. 

Χωρίς διεθνή νομιμότητα

Από το 1995 η Τουρκία έχει σε ισχύ τον εσωτερικό νόμο της για casus belli στο Αιγαίο αν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά ύδατά της πέραν των 6 ν.μ. στο Αιγαίο. Τώρα η κυβέρνηση Ερντογάν ετοιμάζει τον καινούργιο εσωτερικό νόμο της για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και τις τουρκικές δικαιοδοσίες σε Αιγαίο και Μεσόγειο. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι οι εσωτερικοί νόμοι δεν έχουν νομική ισχύ αν δεν υποβληθούν στον ΟΗΕ για έγκριση και επικύρωση, ώστε να αποκτήσουν τη διεθνή νομιμότητα. Πάντως, η Τουρκία, που δεν έχει υπογράψει τις δύο συμβάσεις 1959 και 1992 για το Δίκαιο της Θάλασσας, μέχρι στιγμής ουδέποτε υπέβαλε τον εσωτερικό νόμο της για casus belli στο Αιγαίο.

Διαβάζοντας κανείς τις αναλύσεις στις εφημερίδες, διαφαίνεται δια γυμνού οφθαλμού ο αφελής επικοινωνιακός σχεδιασμός του Μαξίμου για τις εκλογές: έχουμε απουσία αντιπολίτευσης και εναλλακτικής λύσης. Άρα ψηφίζουμε ΝΔ.

Αλλά αυτός ο σχεδιασμός είναι μια απλώς χοντροκομμένη προπαγάνδα, διότι δεν περιλαμβάνει πολιτικά σχέδια, δηλαδή παρέμβαση στην πραγματική πολιτική. Και δεν περιλαμβάνει διότι δεν είναι σε θέση η ομάδα του Μαξίμου να παράγει πολιτική. Να μειώσει τον ΦΠΑ, να ελέγξει τα κέρδη των μεγάλων καρτέλ στην ενέργεια και στο εμπόριο τροφίμων, να λύσει το θέμα του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών και κυρίως να απαντήσει στη γενικευμένη ηθική κατακραυγή.

Βεβαίως, η ηθική κατακραυγή που όντως είναι γενικευμένη, δεν συνιστά επιλογή ψήφου. Όμως, δημιουργεί το έδαφος, την απαραίτητη προϋπόθεση για την καταψήφιση της ΝΔ, εφόσον συνοδεύεται από την απουσία πολιτικών πράξεων.

Με την επικοινωνία και τη διαφήμιση μόνον πουθενά δεν κερδίζεις εκλογές- ούτε και στην Ελλάδα. Το 2023 κέρδισε η ΝΔ – υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες εκλογών – όχι επειδή είχε καλή επικοινωνία, αλλά διότι ο κόσμος δεν θέλησε να ξαναμπλέξει με τον απαξιωμένο Τσίπρα. Εξαιτίας των φορολογικών του πολιτικών κυρίως, αλλά και για το ζήτημα των Πρεσπών και της ασυνάρτητης πολιτικής του στο μεταναστευτικό.

Φυσικά, η πολιτική πραγματικότητα τότε δεν εξηγούσε και πάλι τη νίκη της ΝΔ, η οποία βαρύνονταν ήδη με πολύ σοβαρά σκάνδαλα και γενικευμένη κακοδιαχείριση. Αλλά, τέλος πάντων, το αποτέλεσμα μπορούσε εν μέρει να εξηγηθεί από το γεγονός ότι και ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ φρόντισε να χάσει τις εκλογές, κατά την προεκλογική περίοδο- πιθανότατα με εντολές ΗΠΑ και ΕΕ. Όλα αυτά όμως ήταν πολιτικά ζητήματα, δεν ήταν επικοινωνιακά.

Εάν στη ΝΔ πιστεύουν σήμερα στα σοβαρά πως με τις πιρουέτες του Μαξίμου θα κερδίσουν τις εκλογές, κάνουν πολύ μεγάλο λάθος. Πρέπει είτε να πέσει πολύ χρήμα στη μεσαία τάξη είτε να έχουμε μια στροφή 180 μοιρών στην δημοσιονομική πολιτική, πράγματα που όμως δεν διαφαίνονται. Διότι θα πρέπει να αλλάξει άρδην η οικονομική λογική, κάτι που αυτή η κυβέρνηση ούτε θέλει ούτε μπορεί να κάνει. Έχει αναλάβει δεσμεύσεις, έχει δουλείες τόσο προς το ελληνικό οικονομικό κατεστημένο, όσο και προς τις Βρυξέλλες. Κάτι ξεροκόμματα θα δώσει προεκλογικά.

Οπότε, μέσα σ΄αυτό το κλίμα, δεν διαφαίνεται πως θα μπορέσει ο Κυριάκος να πάει σε εκλογές την άνοιξη του 27. Ο Σαμαράς στη Βουλή ήδη τον πετσόκοψε και η πολιτική αυλαία θα κλείσει σύντομα με το έργο «Περιμένοντας τον Σαμαρά». Αλλά και η ίδρυση των κομμάτων Καρυστιανού και Τσίπρα αλλάζει επίσης το εκλογικό σκηνικό. 

Το επιχείρημα λοιπόν πως δεν υπάρχει αντιπολίτευση είναι σαθρό. Όχι μόνον υπάρχει αλλά είναι και σύσσωμη εναντίον της ΝΔ, χωρίς κανένα απολύτως παράθυρο συνεννόησης. Δεν υπάρχει ούτε καν πολιτικό μαξιλαράκι να ακουμπίσει ο Κυριάκος.

Η αντιπολίτευση είναι μόνον φαινομενικά κατακερματισμένη. Αυτός ο κατακερματισμός της είναι μια illusion, μια κατασκευή των μετρήσεων, δεν είναι κατακερματισμένη στις κάλπες η αντιπολίτευση. Ποιος μπορεί να ξέρει τι θα συμβεί την Κυριακή των εκλογών; Εάν για παράδειγμα η ΝΔ πάρει 24,9%, το ότι θα είναι πρώτο κόμμα ενδεχομένως δεν θα παίζει κανένα απολύτως ρόλο.

Διότι θα υπάρχει απέναντί της ένα απολύτως εχθρικό 75%, δηλαδή ένα σύνολο περίπου 220 αντι-νεοδημοκρατικών βουλευτών. Και φυσικά εύκολα θα βρεθούν οι 151 να στήσουν μια κυβέρνηση. Και η Βουλή αυτή, από την πρώτη κιόλας μέρα, θα αρχίσει να στήνει προανακριτικές για το σύνολο των σκανδάλων της ΝΔ και μέσα σ΄ αυτό το κλίμα θα περάσει ο πρώτος χρόνος της νέας κυβέρνησης. Και ίσως να μην είναι και αρκετός.

Άρα, δεν έχει νόημα η συζήτηση για τον δήθεν κατακερματισμό της αντιπολίτευσης και αυτό το γνωρίζουν οι ψηφοφόροι. Οι οποίοι θα προσέλθουν στις κάλπες (με τα σημερινά δεδομένα και εφόσον η ΝΔ δεν περάσει σε μέτρα αποφασιστικής και καθολικής πολιτικής στήριξης της μεσαίας και κατώτερης τάξης), όχι για να εκλέξουν κυβέρνηση, αλλά για να απομακρύνουν κυβέρνηση.

Κατακερματισμένη το βράδυ των εκλογών δεν θα είναι η αντιπολίτευση, αλλά η ΝΔ. Ήδη η κυβερνητική πλειοψηφία χάνει βουλευτές, έπεσε πλέον στο 151-152 και προφανώς είναι ορατή διά γυμνού οφθαλμού η ανά πάσα στιγμή απώλεια της δεδηλωμένης.

Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή δεν έχει ουσιαστικά κυβέρνηση, αλλά μια υπό διάλυση πολιτική ομάδα, τα μέλη της οποίας ψάχνουν εναγωνίως τρόπο είτε να διασωθούν πολιτικά είτε να γλυτώσουν τον εισαγγελέα.

Εάν στη ΝΔ πιστεύουν σήμερα στα σοβαρά πως με τις πιρουέτες του Μαξίμου θα κερδίσουν τις εκλογές, κάνουν πολύ μεγάλο λάθος…

Ο Θωμάς Χρ. Γκαντίδης στην Προεδρική Φρουρά 

με πέντε διαφορετικές στολές.

 Ο θυμόσοφος λαός μας, αυτός που χαρακτηρίζει επιγραμματικά πρόσωπα και καταστάσεις, λέει "κατά μάνα, κατά κύρη...φτιάξανε και γιό ζαφείρι", ή με άλλα λόγια, "το μήλο, κάτω από τη μηλιά".

  Ήταν Δεκέμβριος του 1978 όταν για πρώτη φορά μετείχα στην Διοίκηση, ως Γ.Γραμματέας στον παλαιότερο Πολιτιστικό Σύλλογο της πόλης μας, του Συλλόγου Ποντίων Πολυκάστρου & Περιχώρων " Οι Ακρίτες".

  Ο Σύλλογος τότε στεγαζόταν σε ενοικιαζόμενο κτίριο κοντά στην κεντρική πλατεία, στην οδό Περικλέους 10 και ακριβώς απέναντι στον αριθμό 11 της Περικλέους λειτουργούσε χώρος εστίασης-ταβέρνα, αυτή του κ. Γιάννη Γκαντίδη. 

  Εκεί πρωτογνώρισα τα δύο υπέροχα παιδιά του κ. Γιάννη Γκαντίδη, τον 11χρονο τότε Χρήστο και την αδελφή του Ιωάννα, η οποία ήταν και μέλος του χορευτικού μας για αρκετά χρόνια.

  Χαρακτηριστική ήταν η ευγένεια αυτών των παιδιών, ο χαρακτήρας, το ήθος τους, η φιλομάθεια τους και η αγάπη τους για την παράδοση, Ποντιακή και Θρακιώτικη. 

  Τα χρόνια πέρασαν, τα παιδιά μεγάλωσαν, σπούδασαν και έκαναν τις δικές τους οικογένειες και πορεύονται στη ζωή τους.

   Ο Χρήστος Ι. Γκαντίδης μετά το πέρας των πανεπιστημιακών του σπουδών, εντάχθηκε στο Πυροσβεστικό Σώμα, στο οποίο υπηρέτησε ευδοκίμως ως Διοικητής των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών του Νομού Κιλκίς με το βαθμό του Πυράρχου.

  Στις τακτικές κρίσεις του Πυροσβεστικού Σώματος, προήχθη στο βαθμό του Αρχιπυράρχου και με την ολοκλήρωση της θητείας του πριν από λίγο καιρό αποχώρησε από την ενεργό υπηρεσία του Πυροσβεστικού Σώματος.

Η οικογένεια

  Στο δρόμο της ζωής του Χρήστου μας, ευλογία Θεού, βρέθηκε η Μαρία Συμεωνίδου του Μιχαήλ, από Αξιούπολη, με πατέρα Πόντιο και μητέρα Πολυκαστρινή Σιναπλιώτισα. 

  Πορεύονται στη ζωή τους αρμονικά, με πολύ αγάπη, με αλληλοεκτίμηση, σεβασμό και τήρηση των Ελληνοχριστιανικών παδόσεων, όπως διδάχθηκαν απ΄τους γονείς τους.

  Η οικογένεια είναι παράδειγμα προς μίμηση, ακόμα μεγαλύτερη ευλογία ήταν η απόκτηση τριών παιδιών, όλα αγόρια, λεβεντόπαιδα, τιμή και καμάρι, των γονιών, των παππούδων τους, αλλά και όλης της κοινωνίας του Πολυκάστρου, της Αξιούπολης και όχι μόνον.

 Ο Εύζωνάς μας

 Το τρίτο τέκνο της οικογένειας.

   O Γκαντίδης Θωμάς του Χρήστου και της Μαρίας γεννήθηκε την 27 Μαρτίου 2001. 

  Τα μαθητικά του χρόνια έως και το Γυμνάσιο μαθήτευσε στην γενέτειρα πόλη του, το Πολύκαστρο.

  Ταλαντούχος στο άθλημα του «μπάσκετ», έκανε τα πρώτα μπασκετικά του βήματα στις Ακαδημίες του "Εύαθλου" Πολυκάστρου (2010 – 2014) μεταπήδησε στο "Αετό" Κιλκίς (2014 – 2016) και στην συνέχεια από 2016 – 2019 στα "Εκαπαιδευτήρια Μαντουλίδη" Θεσσαλονίκη, όπου και μαθήτευσε με υποτροφία στις τρεις τάξεις (Α΄, Β΄& Γ΄) του Γενικού Λυκείου. 

  Ο Θωμάς αποκόμισε πολλές μαθητικές διακρίσεις τόσο στο Γυμνάσιο Πολυκάστρου όσο και στα "Εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη".

   Από εκεί ως τελειόφοιτος πέτυχε την εισαγωγή του το έτος 2019, στην Γ΄βάθμια εκπαίδευση και συγκεκριμένα στο Πολυτεχνείο του Α.Π.Θ. στην Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών.

  Είναι κάτοχος Διπλώματος "Διαιτητού Καλαθοσφαίρισης" από το έτος 2019 & "Αξιολογημένος Διαιτητής Εθνικών Κατηγοριών" από το 2023.

   Την στρατιωτική του θητεία επέλεξε ο ίδιος να καταταγεί στο "Τιμητικό Λόχο Ευζώνων" της "Προεδρικής Φρουράς Ελλάδας", όπου υπηρέτησε ολοκληρώνοντας επιτυχώς την δύσκολη ψυχοσωματική εκπαίδευση, αποκομίζοντας τίτλους και εύφημες μνείες ως «καλύτερο ζευγάρι Φρουράς Μ.Α.Σ.» και αργότερα ως «εκπαιδευτής νέας σειράς» για την αποδοτικότητα, την πειθαρχεία του και ακεραιότητα του, αλλά και για τις ώρες (πάνω από 220 ώρες) υπηρεσίας του, στο Μνημείο Αγνώστου Στρατιώτη (Μ.Α.Σ.). /

Ακοίμητος φρουρός ο Θωμάς μας μπροστά στο Μ.Α.Σ.

Ο Θωμάς μας με Κρητική στολή στην Ακρόπολη.

Στο Μ.Α.Σ. σε διαδικασία αλλαγής φρουράς.

Παρέλαση Ευζώνων.

Ο Θωμάς με την Κρητική στολή, 

σε υποστολή της Σημαίας στην Ακρόπολη. 

Η Μαρία, ο Γιάννης και ο Εύζωνας μας, ο Θωμάς,

  με την στολή των Μακεδονομάχων.

Παρέλαση Ευζώνων στο κέντρο της Αθήνας

  Μέχρι και την ημέρα απολύσεως του, 20 Φεβρουαρίου το 2026 ο Θωμάς φόρεσε σχεδόν όλες τις στολές της Προεδρικής Φρουράς, φυσικά και την Ποντιακή Στολή με ιδιαίτερη υπερηφάνεια δίνοντας, μεγάλη χαρά και στον Πόντιο Αξιουπολίτη παππού τον κ. Μιχάλη Συμεωνίδη.

  Με αφορμή την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου (19 Μαΐου), προβάλουμε και καμαρώνουμε τον Θωμά με την Ποντιακή στολή που με περηφάνια φοράει κατά τη θητεία του στην Προεδρική φρουρά. 

Ο Θωμάς στο άγημα της Προεδρικής Φρουράς "Ζιπκοφόρος" δηλαδή φορώντας την παραδοσιακή στολή

 των ένοπλων Ελλήνων του Πόντου (Ζίπκα). 

Τα άλλα δύο παιδιά-διαμάντια, 

 του Χρήστου και της Μαρίας

   Τα αδέρφια του Θωμά, ο πρωτότοκος Ιωάννης (γεν. 1996) υπηρετεί ως Αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού (απόφοιτος Σ.Σ.Ε.) και σήμερα φέρει τον βαθμό του Υπολοχαγού Ειδικών Δυνάμεων (Αλεξιπτωτιστής, Καταδρομέας), ενώ ο δευτερότοκος Μιχάλης υπηρετεί ως Ιατρός την ειδικότητα του Ορθοπεδικού Χειρούργου στην Κλινική του Γ.Ν. Κιλκίς (απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ.).  

   Εδώ μπορούμε να πούμε, "τα μήλα, κάτω από τη μηλιά.

  Θερμά συγχαρητήρια στους αγαπητούς μας Χρήστο και Μαρία και βέβαια στους περήφανους παππούδες, τον κ. Γιάννη και τον κ. Μιχάλη, για τα υπέροχα παιδιά και εγγόνια τους, που τιμούνε και προβάλουν το τόπο μας.

Βασίλης Αθανασιάδης

“ Οι Τούρκ΄ όταν εκούρσευαν τη Πόλ’ την Ρωμανίαν,

επάτ’νανε τα εγκλησιάς κ’ επαίρναν τα εικόνας,

επαίρνανε χρυσά σταυρούς , αργύρα μαστραπάδες

επήραν και την μάνα μου, σ΄εμέν έμποδος έτον.

Επήεν και ν’ εποίκε με ς’ Εμίρ Αλή τα σκάλας.

Εμέν ατός πεσλέευεν με το μέλ’, με το γάλαν,

με το μέλιν, με το γάλαν και με τ΄αρνί το κρέας.

Σα φανερά ταντάνιζεν, σα κρυφά διαρμηνεύει:

“Υιέ μ’, αν ζής και ‘ίνεσαι, σην Ρωμανίαν φύγον.

Εκεί, έεις κύρ’ Αντρόνικον καλάδελφον Ξαντίνον”.

Η μεσαιωνική ιστορία του ποντιακού Ελληνισμού, όπως την αποδίδει η δημοτική Μούσα με το παραπάνω δημώδες άσμα, έληξε συμβατικά με την παράδοση στον Μεχμέτ τον Β,΄τον πορθητή, τον Αύγουστο του 1461 της Τραπεζούντας, της πρωτεύουσας της ομώνυμης Αυτοκρατορίας αλλά και τελευταίο προπύργιο του Βυζαντίου. Την παράδοση, όμως, αυτή ακολούθησε δυο χρόνια αργότερα και η εξόντωση της βασιλικής οικογένειας των Μεγαλοκομνηνών.  Η πτώση, βέβαια, δεν σήμαινε και την υποταγή ολόκληρης της Τραπεζούντας, αφού από την ποντιακή μούσα, επίσης, θρυλείται και ο απελπισμένος αγώνας των κατοίκων των ορεινών και απομονωμένων περιοχών του Πόντου, οι οποίοι συνέχισαν να αγωνίζονται για μια επιπλέον δεκαετία.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος του πληθυσμού μεταφέρθηκε στη Βασιλεύουσα για τον εποικισμό της, ενώ άλλοι εξισλαμίστηκαν υπό το καθεστώς βίας, προκειμένου να καλύψουν, λίγο αργότερα, τις ανάγκες των γενιτσαρικών ταγμάτων ή να τεθούν στις υπηρεσίες των εκάστοτε σεραγιών. Από την άλλη πλευρά, η γη μοιράστηκε σε τιμάρια που παραδόθηκαν στους σπαχήδες. Όμως, οι κάτοικοι της Τραπεζούντας μπορούσαν πλέον να κατοικούν μόνο στα Εξώτειχα της πόλης τους που ακόμα και αυτά ήταν πυρπολημένα. Μεγάλη, επίσης, ήταν και η διαρροή προς την περιοχή της Ιβηρίας και της Γεωργίας, ενώ λίγο αργότερα, όταν οι Τούρκοι προελαύνουν προς τον Καύκασο, οι Πόντιοι αποσύρονται στα ενδότερα και ιδρύουν σημαντικές επισκοπές. Επιπλέον, σημαντικός αριθμός Ελλήνων του Πόντου μετακινείται προς τα βόρεια παράλια της Μικράς Ασίας και στην κατεχόμενη από τους Τατάρους και σκληρά δοκιμαζόμενη μέχρι και σήμερα Κριμαία, για να μεταφερθούν προς τα τέλη του 18ου αιώνα στην περιοχή της Μαριούπολης και την Αζοφική. 

Η μεγαλύτερη, όμως και αναμφισβήτητα, μαζική μετακίνηση του πληθυσμού ήταν προς τα ορεινά και δασώδη μέρη της Χαλδίας, γύρω από τον Χαρσιώτη ή άλλως ονομαζόμενο Κάνη ποταμό με απώτερο σκοπό την αναζήτηση της ασφάλειας αλλά κυρίως την απομόνωση, την οποία επέλεξαν και οι κλεφταρματολοί της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας. Ταυτόχρονα, η συσπείρωση του ελληνισμού γύρω από την εκκλησία και τα μεγάλα μοναστηριακά κέντρα της περιοχής, την Παναγία Σουμελά, τον Άγιο Γεώργιο Περιστερεώτα και τον Άγιο Ιωάννη Βαζελώνος, το ιερό τρίγωνο στις πλαγιές του όρους Μελά αφενός και αφετέρου τα πλούσια προνόμια του κατακτητή προς τους κατοίκους των περιοχών των μεγάλων μεταλλείων, δηλαδή της Αργυρούπολης και της Νικόπολης, συνέβαλαν στη διατήρηση της γλώσσας, της θρησκείας, των ηθών και των παραδόσεων, στοιχεία που συναποτέλεσαν και την εθνική τους ταυτότητα. 

Όμως, παρόλο που η Χαλδία ήταν ορεινή και δασώδης, αναγορεύτηκε σε “μπεϊλίκ” και από ένας μικρός οικισμός που ήταν εξελίχθηκε προς τα τέλη του 15ου αιώνα στο μεγαλύτερο μεταλλευτικό κέντρο της περιοχής. Το ασημόχωμα του υπεδάφους των ορέων της Χαλδίας, ο χαλκός και ο μόλυβδος υπήρξαν σωτήρια για τον εκεί Ελληνισμό. Η οικονομία και η παιδεία της περιοχής στηρίζονταν στο χριστιανικό αυτό στοιχείο, λόγω των μεταλλείων, λόγω της εξακτίνωσης των μεταλλωρύχων και της επενδυτικής τους δράσης και εκτός Αργυρούπολης, κυρίως όμως, λόγω του ευαγούς ιδρύματος του Φροντιστηρίου της Αργυρούπολης. Αλλά τα συμπτώματα της αποσύνθεσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχίζουν να εκδηλώνονται, όχι μόνο με την αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας από τις εγγενείς της αδυναμίες να διατηρήσει τη συνοχή του Οθωμανικού Κράτους, όχι μόνο μέσα από την ενδυνάμωση των ντερέμπεηδων, δηλαδή των ντόπιων σπαχήδων, αλλά κυρίως εξ αιτίας της μείωσης των εισοδημάτων της μεταλλοφόρας γης. Ο αιώνας, λοιπόν που θα καθορίσει την τύχη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ξεκινά με την Συνθήκη του Κάρλοβιτς και την ήττα των Οθωμανών από τον Ιερό Συνασπισμό των ευρωπαϊκών εθνών. Αλλά, αν και οι ευρωπαϊκές Δυνάμεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με το δίλημμα της διανομής της κληρονομιάς του Μεγάλου Ασθενούς, κατέληξαν στην πολιτική της συντήρησης του Οθωμανικού κράτους λόγω των μικρών ή μεγάλων εδαφικών τους επιδιώξεων. Ο πόλεμος σφαλμάτων εφοδιαστικής και στρατηγικής φύσεως, όπως χαρακτηρίστηκε ο Κριμαϊκός Πόλεμος του 1853-1856, ήταν το αποτέλεσμα ενός μακρόχρονου ανταγωνισμού συμφερόντων ανάμεσα στις κύριες ευρωπαϊκές δυνάμεις, για επιρροή και εκμετάλλευση των ανατολικών εδαφών της παραπαίουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Την ίδια αυτή περίοδο ανέτελλε και ο “χρυσούς αιών” του Ποντιακού Ελληνισμού, ο οποίος πυροδότησε τον κοινωνικό δαρβινισμό που υιοθετήθηκε και από την ηγεσία των Νεοτούρκων, ως θεμιτή θεωρία, εξουσιοδοτώντας το τουρκικό έθνος να μπορεί να εξαφανίσει τις μη μουσουλμανικές εθνότητες της επικράτειάς του, προκειμένου να επικρατήσει. Αλλά η υπέρμετρη διάθεση προστατευτισμού του Κεμάλ για τους ομοεθνείς του ταυτίστηκε σιγά σιγά με το εθνικιστικό κίνημά του. Συνεπώς, η γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής δεν είναι μια σειρά αυθόρμητων βιαιοτήτων αλλά η ριζοσπαστικοποίηση, δηλαδή η εξέλιξη σε φάσεις (πριν-κατά τη διάρκεια και μετά) μιας στοχευμένης και κλιμακούμενης γενοκτονίας των χριστιανικών πληθυσμών, ένεκα της απώλειας εδαφών και της αποδυνάμωσης της συγκεκριμένης εθνοθρησκευτικής ομάδας. Εξάλλου, για την πραγματοποίηση του ξεριζωμού απαιτήθηκε οργάνωση, η οποία μεθοδεύτηκε με την δημογραφική πολιτική εναντίον των Ελλήνων, των Εβραίων, των Λεβαντίνων και των Αρμενίων, ώστε πάντοτε ο πληθυσμός αυτός να είναι αθροιστικά λιγότερος από τον μουσουλμανικό σε κάθε τόπο. Το βασικότερο, όμως, επιχείρημα, ήταν οι εκτοπισμοί προς το εσωτερικό για στρατιωτικούς λόγους. Το επιχείρημα, δηλαδή, να εκτοπιστούν οι άρρενες πληθυσμοί 50 χιλιόμετρα από τα παράλια προς το εσωτερικό, όχι μόνο για να μην αναμιχθούν με τον προελαύνοντα ρωσικό στρατό αλλά για να εξοντωθούν με φυσικό τρόπο λόγω της πορείας τους, μιας και οι εκτοπίσεις δεν περιορίστηκαν στα 50 χιλιόμετρα αλλά επεκτάθηκαν μέχρι και τα 900, όταν ο πληθυσμός αυτός φτάνει μέχρι το Χαρκούτ και τη Μαλάτεια. Οι εκτοπίσεις, όμως, αυτές δεν υπαγόρευαν στρατιωτικές ανάγκες. Ο σκοπός δεν ήταν ο εκτοπισμός του άρρενος πληθυσμού αλλά η εξόντωσή του, γιατί μέσω αυτής θα επιτευχθεί η διακοπή της συνέχειας της ομάδας. Πρέπει, λοιπόν, η ομάδα να διαρρηγνύεται οριστικά και αμετάκλητα, ώστε να μην υπάρχει η συνέχεια.

Έτσι δικαιολογείται και η παλινδρομική μεταναστευτική κίνηση των κατοίκων της Χαλδίας στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου προς τα δυτικά, τα ανατολικά και τα βόρεια παράλια, δηλαδή από την Σαμψούντα μέχρι και την Τιφλίδα και την Κριμαία από την μια, και από την άλλη προς τα νότια μεταλλευτικά κέντρα της Αμάσειας, της Σεβάστειας και του Ερζερούμ, η οποία προκάλεσε τη δημογραφική έκρηξη του Ελληνισμού των παραλίων και της ενδοχώρας. Ταυτόχρονα, η πρόοδος της ατμοπλοΐας, η ανερχόμενη ελληνική ναυτοσύνη και η δημιουργία της ποντιακής αστικής τάξης θεριεύουν το εμπόριο, που τώρα πια ένεκα του ατμού μετατρέπεται σε θαλάσσιο και με μεγαλύτερη ένταση.

Τα τρία ονομαστά Γυμνάσια, μεταξύ των οποίων και το εξέχον Φροντιστήριον της Τραπεζούντος, το Λύκειον της Παναγίας Γουμερά, τα επτά Ημιγυμνάσια, τα σχολαρχεία και τα δημοτικά σχολεία αφενός και αφετέρου η λειτουργία της Φιλαρμονικής και της ομάδας Θεάτρου, η έκδοση σημαντικών και χρονιζόντων περιοδικών, όπως ο “Εύξεινος Πόντος”, ο “Αστήρ του Πόντου”, οι “Κομνηνοί” και η “Επιθεώρησις”, η ανάπτυξη του Τύπου μέσα από τον “Φάρο της Ανατολής”, την “Εθνική Δράσι”, την “Σάλπιγγα”, την “Εποχή”, τον “Ελεύθερο Πόντο” και τον σατιρικού περιεχομένου “Ποντικό” σε συνδυασμό με την πολιτιστική δράση για την επιμόρφωση του λαού και την ενίσχυση της παιδείας με την βοήθεια των εκπαιδευτικών και κοινωνικών συλλόγων, όπως ο “Ξενοφών”, η “Φιλόπτωχος Αδελφότης” και η “Αδελφότητς Κυριών Τραπεζούντος”, η γνωστή και μετά το 1924 ως “Μέριμνα Ποντίων Κυριών” επισκίαζαν το Νεοτουρκικό Σύνταγμα που ανακηρύσσεται επισήμως το 1903 και διεκδικεί θέση στον νεφελώδη ορίζοντα, τον οποίο, προηγουμένως, μεθοδικά σκίαζε. Η Φιλεκπαιδευτική και σωματειακή αυτή οργάνωση των Ελλήνων του Πόντου αρκούσε, για να λάβει χώρα ο τουρκικός εθνικισμός.

Αυθαιρεσίες, διώξεις, τρομοκρατικές ενέργειες, ατέλειωτες μαζικές εξορίες, υποχρεωτική στράτευση και ένταξη στα “Τάγματα Εργασίας” προοικονομούσαν την καταστροφή. Δυστυχώς όμως, όλα αυτά δεν πλήττουν μόνο τους χριστιανικούς πληθυσμούς της γης του Πόντου, αλλά και ολόκληρο τον Ελληνισμό της Ανατολής. Της αγίας Ανατολής, που είναι γεμάτη από τα κόκαλα των θυμάτων μιας εθνοκάθαρσης των μη μουσουλμανικών πληθυσμών που είχε ήδη αρχίσει από το 1914 και ολοκληρώθηκε το 1923, μιας διαδικασίας στην οποία ενεπλάκησαν πρωτίστως οι Τούρκοι εθνικιστές, οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί και δευτερευόντως άλλες δυνάμεις, όπως οι Γερμανοί και οι Αυστριακοί κατά τη διάρκεια του ΑΠΠ και προς το τέλος του οι Ιταλοί, οι Γάλλοι και οι Σοβιετικοί του Βλαδίμηρου Λένιν.

Απόλυτα ικανοποιημένος από την έκβαση των πολιτικών πραγμάτων ο Κεμάλ τηλεγραφεί εμπιστευτικά στον φίλο του στρατηγό Αμπντούλ Κερίμ Πασά τον Ιούνιο του 1920:

“Επιτέλους! Οι Αμερικάνοι, οι Γάλλοι, οι Ιταλοί και οι ίδιοι οι Άγγλοι αναγνώρισαν ότι έχουμε δίκιο και ότι οι σκοποί μας είναι νόμιμοι...Για να πάρουν, εξάλλου, συγγνώμη από εμάς για την άδικη στάση τους, άδειασαν την Μερζιφούντα και υποσχέθηκαν ότι θα εκκενώσουν και τη Σαμψούντα. Οι Άγγλοι, μάλιστα, με ειδική επιτροπή που έστειλαν στο Εσκί Σεχίρ υποσχέθηκαν ότι δεν θα ανακατευθούν πια στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας μας και όταν τα τελευταία βρετανικά στρατεύματα αναχωρούσαν από την Κιουτάχεια, με ειδικό σιδηροδρομικό συρμό, προς βορράν, την ίδια στιγμή το ιππικό του κινήματός μας καταλάμβανε την πόλη”. 

Αυτή ήταν η ένοχη πολιτική των Συμμάχων που τώρα αναγνώριζε τη χρησιμότητα του εθνικού κινήματος του Κεμάλ και τη μη νομιμότητα της σουλτανικής κυβέρνησης, ενώ στις 2 Μαΐου του προηγούμενου έτους με απόφαση του Ανωτάτου Συμμαχικού Συμβουλίου των νικητών του ΑΠΠ επέτρεψε την απόβαση της 10ης Μεραρχίας στην Σμύρνη, του Σώματος Στρατού και μετέπειτα Γ΄ Σώματος Στρατού, προκειμένου να επιβληθεί η τάξη και να προστατευθούν οι χριστιανικοί πληθυσμοί από τις τουρκικές ωμότητες στο εσωτερικό της καταρρέουσας και διχασμένης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ο κακοήθης και δολερός Κεμάλ, ο οποίος αυτοαναφερόταν ως ο λυτρωτής ενός εκάστου Τούρκου αφενός και αφετέρου ως ο δημιουργός του ομογενοποιημένου εθνικού κράτους της Τουρκίας δεν ήταν μόνο κακοποιητικός προς τους αλλοεθνείς και αλλόθρησκούς του αλλά και προς τους ομοεθνείς του, επειδή όχι μόνο δεν βρισκόταν σε γραμμική σχέση μεταξύ των πράξεών του και των συνεπειών τους, αλλά και επειδή τους αντιμετώπιζε ως εμπορεύσιμα, για την πολιτική του εξέλιξη, αγαθά. Προφανώς, ήθελε να ανήκει στις γενεές των ηγετών που λογάριαζαν το αξιόμαχο των λαών ως αγαθά. Περιφραστικά, η αρχιτεκτονική της ασφάλειας του Κεμάλ οικοδομήθηκε πάνω στις φιλοδοξίες των Μ. Δυνάμεων. Τις γενιές, όμως των ηγετών αυτών, τις καταδίκασε η ίδια η Ιστορία. Ωστόσο, τα παίγνια αυτών των γενεών εστίασαν στον πλούτο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, του οποίου το μεγαλύτερο μερίδιο κατείχαν οι αλλόθρησκοι, μεταξύ των οποίων και οι Έλληνες. 

Η μαζική έλευση των προσφύγων το Φθινόπωρο του 1922 στην Ελλάδα βρίσκει τη χώρα όχι μόνο οικονομικά εξαντλημένη αλλά και μετέωρη λόγω του Εθνικού Διχασμού που προηγήθηκε και των συνεπειών του αφενός και αφετέρου λόγω του πολιτικού της αναβρασμού από το Κίνημα των Πλαστήρα-Γονατά και Φωκά, συνθήκες που είθισται στα κράτη μετά από την μακρόχρονη εμπλοκή τους σε καταστάσεις πολέμου. Την πρώτη τους περίθαλψη από το Κράτος οι πρόσφυγες την δέχτηκαν μέσω του στρατού, ο οποίος ανέλαβε μέρος της στέγασης σε παραθαλάσσιους ή μεσόγειους οικισμούς, της σίτισης, και της εντός της χώρας μετακίνησής τους. Οι πρόσφυγες, όμως, διαψεύδονται και πάλι με την Συνθήκη της Λοζάνης, η οποία καθιερώνει για πρώτη φορά στο διεθνές δίκαιο τον υποχρεωτικό χαρακτήρα της Ανταλλαγής των πληθυσμών. Όχι μόνο αυτοί του 1922 αλλά και οι προηγούμενοι, του 1914, χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να συνειδητοποιήσουν ότι δεν θα επιστρέψουν στη γη του Πόντου και της Μικρασίας, παρόλο που η έλευσή τους συνοδευόταν από τις λανθασμένες προσδοκίες της ελληνικής φυλής. Εξάλλου, τα κατάφορτα πλοία που ταξίδευαν από δύο μέχρι και δέκα ημέρες, επειδή τα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και του Πειραιά δεν τους επέτρεπαν την αποβίβαση λόγω πληρότητας και η ταυτόχρονη αναζήτηση λιμανιού για την αποβίβαση, την παραμονή τους στα λοιμοκαθαρτήρια και τον “εξανθρωπισμό” τους, σε συνδυασμό με την αναντίστοιχη προς την πραγματικότητα απόσβεση των περιουσιών τους επιβεβαιώνει το χαρακτηρισμό που απέδωσε ο Λεονίδας Ιασονίδης στην ανθρωπιστική κρίση του 1922 χαρακτηρίζοντάς την ως τον δεύτερο Σαγγάριο. Ο, για μια δεκαετία, αρνητικός δείκτης υπεροχής των γεννήσεων που το 1922 ήταν 3 προς 1, δηλαδή τρεις θάνατοι προς μια γέννηση και η θεσμοθέτηση από το Κράτος της Ίδρυσης Ορφανοτροφείων σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας, με προτεραιότητα στις πόλεις υποδοχής προσφύγων, αποτυπώνει το κοινωνικό αυτό πείραμα της ανταλλαγής.

Οι λεηλατημένες και καθημαγμένες, από τις βουλγαρικές κατοχές, περιοχές της Βορείου Ελλάδος, οι οποίες τότε χαρακτηρίστηκαν ως Νέες Χώρες, ήταν οι επιλέξιμες περιοχές εγκατάστασης των προσφύγων. Με δεδομένο το αναγκαίον της διασφάλισης του οικογενειακού δεσμού αφενός και αφετέρου της θωράκισης των συνόρων προηγήθηκε η εγκατάσταση αναπόσπαστων ομάδων προσφύγων. 

Όλα τα παραπάνω τα αντιλαμβανόμαστε μετά από την παρατήρηση, την ερμηνεία και την κατανόηση του φαινομένου. Αντίστοιχα, μετά από την νοηματοδότησή του, η οποία απαιτεί μελέτη του αυθεντικού θεωρητικού πλαισίου αλλά και αυθεντική στάση, διαπιστώνουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος του προσφυγικού πληθυσμού της περιοχής αφορούσε στα ορφανά και τις χήρες που είτε έρρεαν από το κύμα της προσφυγιάς είτε προέκυπταν αμέσως μετά την προσωρινή εγκατάστασή τους, εξ αιτίας του τεράστιου αριθμού απωλειών από ασθένειες, επιδημίες και πείνα. Συνεπώς, η καταγραφή μονογονεϊκών οικογενειών ήταν κάτι παραπάνω από συνήθης. Η αργή, βέβαια, αποχώρηση των Μουσουλμάνων, η οποία επέτρεψε και την παράλληλη συνοίκηση χριστιανών προσφύγων και γηγενών, δεν διόγκωσε μόνο το πρόβλημα της στέγης αλλά ενέτεινε και τις τριβές μεταξύ γηγενών και προσφύγων, οι οποίες ήταν αποκλειστικά και μόνο οικονομικού χαρακτήρα λόγω της συρρίκνωσης των ημερομισθίων και της κακής οικονομικής κατάστασης της χώρας. Αυτές οι τριβές ήταν που κινητοποίησαν τον εθνικό οργανισμό της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων να παρέμβει. Η νέα αυτή κατάσταση εύκολα θα χαρακτηριζόταν ως μια νέα κοσμογονία. 

Πρόσφυγες, όμως, από αγροτικές ή ημιαγροτικές περιοχές προωθούνται και στις υπαίθρους της βόρειας χώρας. Στις ίδιες περιοχές και μάλιστα στις πιο ορεινές υπαίθρους του Μπέλες και του Νέστου εγκαταστάθηκαν αυτοί που κατάγονταν από την Καππαδοκία και τον Πόντο, όχι μόνο επειδή ήταν διαθέσιμες οι οικίες των βουλγαρικών ή πομακικών μουσουλμανικών οικισμών αλλά κυρίως, επειδή οι πληθυσμοί αυτοί είχαν την τεχνογνωσία της καλλιέργειας της αρίστης ποιότητας καπνού για την εποχή εκείνη. Παρόλα αυτά, οι Οθωμανοί πολίτες της περιοχής, που δεν είχαν χαρακτηριστεί ως ανταλλάξιμοι, μπόρεσαν να πουλήσουν τις περιουσίες τους και να αποχωρήσουν. Αυτές τις περιουσίες αγόραζαν οι εύποροι πρόσφυγες, που έφτασαν στην Ελλάδα το Φθινόπωρο του 1922 και αυτοί με τον χαρακτηρισμό ως “Ανταλλάξιμοι”, αποτυπώνοντας μια πιο αισιόδοξη ανάγνωση της κατάστασης του ξεριζωμού. Αυτή, λοιπόν, η κατηγορία των αστών προσφύγων σε συνάρτηση με την δραστηριοποίησή τους τόσο σε κοινωνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο αντανακλά τον πρότερο βίο τους. Η εμφάνιση, μάλιστα, νέων αναγκών, όπως η διάθεση και αναζήτηση ενημέρωσης μέσω του τύπου, βεβαιώνει την παραπάνω δράση, η οποία δια των εφημερίδων “Θάρρος” της Δράμας και “Ακρόπολις” του Βλάση Γαβριηλίδη κάλυπταν προσωρινά μέρος των συγκεκριμένων αναγκών.

Χριστεπώνυμοι,

διανύουμε πρωτόγνωρες και ιστορικές στιγμές. Χώρες με ακλόνητες και αιώνιες φιλικές σχέσεις εκτροχιάζονται ενώ η επανατροχιοδρόμησή τους δεν μπορεί να επιτευχθεί στο πνεύμα της επισφαλούς και βραχύβιας ειρήνης. Οι σύγχρονοι προστάτες της πολιτικής αλλά και της οικονομίας που εμφανίζονται ως αυτόκλητοι σωτήρες και υπέρμαχοι των παγκόσμιων ελευθεριών, κυρίως, όμως, ως εξισορροπητές των εσωτερικών εντάσεων των κρατών, δεν είναι αυτοί που ευθύνονται και για αυτές; Εξάλλου, η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929, ο επίλογος, δηλαδή, του ΑΠΠ και της δικής μας ολέθριας Μικρασιατικής Καταστροφής ήταν ταυτόχρονα και ο πρόλογος του ΒΠΠ που επέτρεψε την άνοδο των εκκολαπτόμενων απόλυτων και παράφρονων ηγετών του. Μεθοδευμένες πολιτικές, μάλιστα, όπως του Μουσολίνι και του Στάλιν για την απόπειρα εκκαθάρισης του ταυτοτικού τους στοιχείου και την κατ’ επίφαση προσπάθεια ενοποίησής τους, δηλαδή της Ιταλίας και της Ρωσίας, μέσα από την απαγόρευση της ζωντανής, από τον 7ο π.Χ. αιώνα, γλώσσας των Ποντίων και των Ελλήνων της magna Grecia δεν αποτελούν επανάληψη της Ιστορίας; Μας είναι ανοίκειες; Γιατί, λοιπόν, αναρωτιόμαστε, αν η οικονομία αποτελεί πρωτεύοντα παράγοντα του νέου υβριδικού πολέμου; Δεν ήταν πάντα ή σχεδόν πάντα, ο ένας και μοναδικός παράγοντας των γεωπολιτικών εξελίξεων; 

Η οικονομική και πολιτιστική άνθιση των Ρωμιών και η οσμή του πετρελαίου δεν ήταν η αφορμή της σύστασης της πιο σκληρής και αμείλικτης τριανδρίας, του Ισμαήλ Εμβέρ, του Μεχμέτ Ταλαάτ και του Αχμέτ Τζεμάλ, που επέβαλε σκιώδη στρατιωτική δικτατορία μετά τη συνθηκολόγηση των Οθωμανών με τη Συνθήκη του Λονδίνου του 1913 και ουσιαστικά σφράγισε τη μοίρα των χριστιανών της Ανατολής; Γιατί ερμηνεύουμε τον σύγχρονο οικονομικό πόλεμο με κριτήριο την τελευταία του παραλλαγή; Όταν οι χριστιανικοί πληθυσμοί πρωτοστατούσαν στα κέντρα των οικονομικοπολιτικών και κοινωνικών αποφάσεων της Ανατολής δεν στοχοποιήθηκαν, δεν λοιδορήθηκαν, δεν εκδιώχθησαν, δεν γενοκτονήθηκαν; Άλλωστε, στους Συμμάχους η οικονομική διπλωματία προηγούνταν όλων των άλλων. Ο δρόμος του Μεταξιού ήταν η πιο ακροβοθώρητη οδός που εξακολουθεί να μονοπωλεί ακόμη και σήμερα τα οικονομικά ενδιαφέροντά τους. Δεν σταυρώσανε αυτοί οι άνθρωποι μόνο τους συνανθρώπους τους, αλλά και τους ίδιους τους εαυτούς τους, οδηγώντας τους με τις απέλπιδες πράξεις τους στην πρόκληση και συντήρηση των εντάσεων, των συγκρούσεων και των πολέμων και κατά συνέπεια στην απώλεια της ανθρώπινης συνείδησης. Όσο και αν η μνήμη είναι δείκτης πολιτισμού, δείκτης ταυτότητας και κυρίως δείκτης αυτοαναφορικότητας, η ανάμνηση των προσφύγων γονέων μας μάς εξασφάλισε τον έλεγχο της μοίρας μας. 

Δεν είναι η ώρα να προβληματιστούμε για τη θέση μας στο σύγχρονο κόσμο. Είναι, όμως, η ώρα να κεφαλαιοποιήσουμε τις θυσίες των προγόνων μας προς κληροδότηση στη νέα γενιά, στα παιδιά μας. Το ίδιο αυτό κληροδότημα κληρονομήσαμε και εμείς από τους δικούς μας γονείς. Το πιο σημαντικό διπλωματικό έργο, εξάλλου, ανατέθηκε στους χριστιανικούς λαούς της Ανατολής. Η αποστολή τους ήταν να φυλάξουν τον ένδοξο Βυζαντινισμό. Για τους παραπάνω λόγους οφείλουμε πάντοτε να βλέπουμε την Ανατολή με συμπάθεια, χάριν των χριστιανικών πληθυσμών. Τόσο η επιρροή μας όσο και οι σχέσεις μας με τους οποιουσδήποτε εταίρους μας οφείλουμε να χαράσσονται στον άξονα των προταγμάτων των θρησκευτικών μας μειονοτήτων, για τις οποίες δεν αμφιβάλλει κανείς μας ότι αποτελούν παράγοντες σταθερότητας της μονίμως φλεγόμενης Ανατολής. Αυτός είναι και ο λόγος που θα πρέπει να προσβλέπουμε συνεχώς και αδιαλείπτως στην ασφάλειά τους.

Έφτασε, λοιπόν, η ώρα να μεταβολίσουμε τη θυσία των προγόνων μας! Να σταθούμε στο οικουμενικό μήνυμα του Αγίου Χριστού μας που βιώσαμε πρόσφατα με την Ανάστασή του, στο μήνυμα της ταπείνωσης, της μετάνοιας και της συγχώρεσης: “Τα μωρά του κόσμου εξελέξατο ο Θεός, ίνα τους σοφούς καταισχύνη. Και τα ασθενή του κόσμου εξελέξατο ο Θεός, ίνα καταισχύνη τα ισχυρά, επειδή ουκ έγνω ο κόσμος τον κόσμον δια της σοφίας”. Ας διαλύσουμε τις αμφιβολίες, εκεί όπου παραδοσιακά βρίσκουν πρόσφορο πεδίο δημιουργίας. Ας αποτελέσουν τα λάθη και οι θρίαμβοι του παρελθόντος το κίνητρο, για να κατανοήσουμε ότι η μνήμη είναι η αληθινή πατρίδα του καθενός μας. 

Σταχυολογώντας, η ταύτιση των συμφερόντων μας με άλλα κράτη που μας αφορούν άμεσα και που σε κάποιες περιπτώσεις προκαλούν χάος, θα πρέπει να μας προβληματίζει. Οι πολυδιάστατες πολιτικές που απαιτούνται στην σύγχρονη εποχή μας σε συνδυασμό με την προκύπτουσα πολυταυτοτική οικουμένη θα συγγράψουν τους νέους κανόνες συνύπαρξης των λαών και συνάμα την αναγκαιότητα για νέα ιεράρχηση αξιών. Όμως, η εμπορευματοποίηση της ελληνικής κληρονομιάς μέσα από την διαδικασία της ανταλλαγής των πληθυσμών που οδήγησε στην μεταμόρφωση και τελικά στην έκπτωση των προταγμάτων μας, πρέπει να ανασταλεί. Οφείλουμε να αποστιγματίσουμε το θέμα της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Ποντίων αποζητώντας την αποκατάσταση του τραύματος και αποστρεφόμενοι την εκδίκηση. Να δημιουργήσουμε την υγιή συνθήκη εκδήλωσης του συλλογικού τραύματος και να επικαλεστούμε την ανάγκη αποκατάστασης της διεθνούς νομοθεσίας ως προς το γεγονός. Η υψηλή αυτοεκτίμηση των προσφύγων είτε ως αντίδραση στην παγερή αντιμετώπιση των γηγενών είτε ως αποτέλεσμα του υψηλού επιπέδου ζωής που απώλεσαν είναι δείκτης του κοσμοπολιτισμού τους. Άλλωστε, οι μετασχηματισμοί και οι ανακατατάξεις στην περιοχή αλλά και σε ολόκληρο το εμπλεκόμενο πεδίο δράσης του ΑΠΠ προδίκασαν από το 1918 τα γεγονότα. Δεν είναι υπερβολή αλλά αλήθεια το γεγονός ότι σάστισε ολόκληρη η ανθρωπότητα με το μεγαλύτερο στην Ιστορία κύμα προσφυγιάς. Και μετά από αυτό επιβλήθηκε και ο αγώνας των προσφύγων για την διασφάλιση του αισθήματος του “ανήκειν”, ως υποκείμενα πολιτισμού σε κάθετι ενδοχώριο αλλά και παγκόσμιο, αγώνας που απαίτησε την ύπαρξη συνείδησης της Ιστορίας αλλά και της μαθητείας σε αυτήν, αγώνας αναγωγής από την προσωπική μικροσυνείδηση στο επίπεδο της πολιτισμικής, ιστορικής και κοινωνικής μακροσυνείδησης, δηλαδή στην αναζήτηση της ωριμότητας με βάση την ελληνική αντίληψη και πραγματικότητα. 

Και όσο η ορθόδοξη πίστη μας μάς προστατεύει από υπερβολές και στρεβλές αναγνώσεις του θέματος, εμείς δεν εποφθαλμιούμε στην γεωγραφία των λαών. Αντίθετα, σεβόμαστε την ιστορία των λαών και ιδιαίτερα αυτών με τους οποίους αναμετρηθήκαμε. Ωστόσο, κάθε φορά που θα διεισδύουμε στο πεδίο της παγκόσμιας πραγματικότητας δεν θα παραλείπουμε να προτάσσουμε το εθνικό μας συμφέρον ως το υπέρτατο κριτήριο των διεθνών μας συναλλαγών. Αναμφίβολα, η Ελλάδα είναι η χώρα μας. Όμως η θρησκεία, η Ιστορία και ο πολιτισμός της είναι η πατρίδα μας. Και οι προμαχήσαντες αλλά και προμαχούντες ορθόδοξοι πληθυσμοί υπέρ της Ελλάδος στην Αγία Ανατολή είναι αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της πατρίδας. Ας μνημονεύσουμε τους πρώτους και ας προσευχηθούμε για τους δεύτερους.

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!