Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το τριήμερο 3 και 5 Ιουνίου 2026 στο Κιλκίς η εκπαιδευτική επίσκεψη (Study Visit) του ευρωπαϊκού έργου «Ψηφιακός Μετασχηματισμός στις ΜΜΕ του Κλωστοϋφαντουργικού Τομέα: Ενίσχυση Ανταγωνιστικότητας και Βιωσιμότητας – DIGITEXT», το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+.

Το Επιμελητήριο Κιλκίς, ως συντονιστής εταίρος του έργου, υποδέχθηκε εκπροσώπουςφορέων εκπαίδευσης, επιχειρήσεων και οργανισμών από το Carlow της Ιρλανδίας, μεστόχο την ανταλλαγή γνώσεων και καλών πρακτικών σχετικά με τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη στον κλωστοϋφαντουργικό τομέα.

Κατά την πρώτη ημέρα των εργασιών, στις εγκαταστάσεις του Επιμελητηρίου Κιλκίς, παρουσιάστηκαν οι σύγχρονες προκλήσεις και προοπτικές του ελληνικού κλωστοϋφαντουργικού κλάδου, οι εθνικές και περιφερειακές πολιτικές στήριξης των επιχειρήσεων, καθώς και ζητήματα που αφορούν την καινοτομία, την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων.

Στις εργασίες της πρώτης ημέρας συμμετείχαν και πραγματοποίησαν εισηγήσεις η κα Μαρία Γουλάπτση, Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Αυτοτελούς Διεύθυνσης Υποστήριξης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, η Δρ. Βενετία Κουτσού από το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, η οποία παρουσίασε επίσης και την εισήγηση του κ. Θεόδωρου Ασλανίδη, Διευθυντή του Παραρτήματος Θεσσαλονίκης του ΣΕΠΕΕ. 

Ως καλή πρακτική ενσωμάτωσης του τομέα της πληροφορικής στην κλωστοϋφαντουργία  παρουσιάστηκε η ψηφιακή πλατφόρμα Polytropon από την κα Ελένη Οικονομίδου, Head of Business Development της εταιρείας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των Ελλήνων και Ιρλανδών συμμετεχόντων σχετικά με την ενίσχυση της καινοτομίας, την υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών από τις ΜΜΕ και την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων που απαιτούνται στο σύγχρονο επιχειρηματικό περιβάλλον.

Η δεύτερη και τρίτη ημέρα περιλάμβαναν επισκέψεις σε επιχειρήσεις του κλωστοϋφαντουργικού τομέα της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου παρουσιάστηκαν όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας και σύγχρονες πρακτικές του κλάδου.

Στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής επίσκεψης πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στις επιχειρήσεις Colora S.A., Agelina S.A., Europe Knitting S.A. και Yarn Text, όπου παρουσιάστηκαν σύγχρονες πρακτικές παραγωγής, αυτοματοποίησης, ψηφιακού μετασχηματισμού, περιβαλλοντικής διαχείρισης και βιώσιμης ανάπτυξης.

Η διακρατική αυτή συνάντηση αποτέλεσε ουσιαστική ευκαιρία ανταλλαγής καλών πρακτικών μεταξύ Ελλάδας και Ιρλανδίας, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, εκπαιδευτικών φορέων και ερευνητικών ιδρυμάτων. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε συγκριτική ανάλυση των δύο οικοσυστημάτων, μέσα από την οποία εντοπίστηκαν τόσο κοινά χαρακτηριστικά όσο και σημαντικές διαφοροποιήσεις, ιδιαίτερα σε ζητήματα δεξιοτήτων, καινοτομίας και πολιτικών υποστήριξης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο χάσμα μεταξύ εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας, καθώς και στην ανάγκη ενίσχυσης των δεξιοτήτων που σχετίζονται με την ψηφιακή μετάβαση και τη βιωσιμότητα του κλάδου. Τα συμπεράσματα της εκπαιδευτικής επίσκεψης θα αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη εξειδικευμένου εκπαιδευτικού υλικού, το οποίο θα απευθύνεται σε επαγγελματίες και ενδιαφερόμενους του τομέα, με στόχο την ενίσχυση της τεχνολογικής τους κατάρτισης και της περιβαλλοντικής τους ευαισθητοποίησης.

Η εκπαιδευτική επίσκεψη ολοκληρώθηκε με την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της δράσης και τον καθορισμό των επόμενων βημάτων του έργου DIGITEXT.

Το Επιμελητήριο Κιλκίς εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες προς όλους τους εισηγητές, τους συμμετέχοντες φορείς και τις επιχειρήσεις που συνέβαλαν στην επιτυχή υλοποίηση της δράσης και συνεχίζει να εργάζεται ενεργά για την ενίσχυση της καινοτομίας, της εξωστρέφειας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της περιοχής μέσω ευρωπαϊκών συνεργασιών και πρωτοβουλιών.

Στην έκθεση 104 σελίδων, που δημοσίευσε η Μη Κυβερνητική Οργάνωση UN Watch, αντικείμενο της οποίας είναι ο έλεγχος των πεπραγμένων των εισηγητών, υποστηρίζεται ότι χρηματίζονται και δρουν υπονομευτικά ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα, αντί να τα υπερασπίζονται

Τον μακρινό Νοέμβριο του 2006 ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν χαρακτήριζε το σύστημα των ειδικών εισηγητών «το διαμάντι του στέμματος για τα ανθρώπινα δικαιώματα στον ΟΗΕ».

Σήμερα, σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, αυτό το «διαμάντι» έχει χάσει μεγάλο μέρος της λάμψης του, έχει αμαυρωθεί από την πολιτικοποίηση, την παντελή αδιαφορία για αμεροληψία και την πλήρη αποτυχία τήρησης έστω των βασικών κανόνων επαγγελματισμού. Αυτό φαίνεται τουλάχιστον από την έκθεση που δημοσίευσε η Μη Κυβερνητική Οργάνωση UN Watch, αντικείμενο της οποίας είναι ο έλεγχος των πεπραγμένων του ΟΗΕ. Στην αναφορά των 104 σελίδων αποτυπώνεται ο τρόπος που οι ειδικοί εισηγητές του οργανισμού καταλήγουν να δρουν υπονομευτικά ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα, αντί να τα υπερασπίζουν, ενίοτε μάλιστα χρηματιζόμενοι. Η έκθεση, υπό τον τίτλο «Από φύλακες σε ιδεολόγους», διαπιστώνει ότι μερικοί από τους κορυφαίους εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν εγκαταλείψει τον ρόλο των ανεξάρτητων παρατηρητών και προωθούν πολιτικοποιημένες ατζέντες που υπονομεύουν την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η οργάνωση, ειδικοί του ΟΗΕ δέχτηκαν εκατομμύρια δολάρια από χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Κατάρ, χώρες που είχαν ανάγκη το…rebranding, ενώ πολλοί από αυτούς άλλαξαν στάση στη συνέχεια και υιοθετούσαν μια επιθετική ρητορική προς τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Δύση γενικότερα. 

Η ΜΚΟ κάνει εκτενή παρουσίαση σε 13 από τους ειδικούς εισηγητές του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, των οποίων τη στάση κρίνει, το λιγότερο, ως ύποπτη. Ανάμεσά τους φιγουράρει κι ένας Έλληνας, ο πρώην υπουργός της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Γιώργος Κατρούγκαλος, που υπηρετεί πλέον ως εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ «για θέματα δημοκρατικής και δίκαιης διεθνούς τάξης». Η έκθεση αποκαλύπτει ότι το 2025, που εξυμνούσε το βιβλίο του προέδρου Σι Τζινπίνγκ, φέρεται ότι έλαβε το ποσό των 100.000 ευρώ από το Πεκίνο.

Παγκόσμιο ενδιαφέρον

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διατηρεί σήμερα 59 ειδικούς εισηγητές, 46 από τους οποίους ασχολούνται με θέματα παγκόσμιου ενδιαφέροντος και 13 που ασχολούνται με συγκεκριμένες χώρες, αριθμός αυξημένος σχεδόν κατά 30% σε σχέση με την ίδρυση του Συμβουλίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, το 2006. Οι εισηγητές αυτοί δεν αμείβονται, παρά λαμβάνουν ορισμένη οικονομική στήριξη από τον ΟΗΕ κατά την άσκηση των επίσημων καθηκόντων τους, όπως η χρηματοδότηση των ταξιδιών τους, η εκπαίδευσή τους και η στελεχιακή υποστήριξή τους. 

Οι 13 που αναφέρονται στην έκθεση αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα πέμπτο των 59 στο σύνολο ειδικών εισηγητών του ΟΗΕ. Αν και τα πορίσματά τους δεν είναι νομικά δεσμευτικά, μπορούν να διαμορφώσουν σημαντικά τη δημόσια συζήτηση, να επηρεάσουν τις πολιτικές στον ΟΗΕ και να καθοδηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις, τα μέσα ενημέρωσης και η κοινωνία των πολιτών ερμηνεύουν ένα ευρύ φάσμα πολιτικών ζητημάτων και φερόμενων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 

Οι εκθέσεις τους θεωρούνται ευρέως αξιόπιστες και έγκυρες από θεσμούς όπως το Διεθνές Δικαστήριο και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, καθώς και από κυβερνήσεις, μέσα ενημέρωσης, πανεπιστήμια και φορείς της κοινωνίας των πολιτών σε όλο τον κόσμο. Και παρά τις αποκαλύψεις της UN Watch, που -αν μη τι άλλο- φέρνουν στο φως ένα μοτίβο ιδεολογικής μεροληψίας, ουδείς έχει απομακρυνθεί από τη θέση του, ενώ οι εκθέσεις τους συνεχίζουν να αναφέρονται ως έγκυρες πηγές…

Προβληματική η έλλειψη διαφάνειας στη χρηματοδότηση

Εκτός από το ζήτημα της επιρροής μέσω αθέμιτων πρακτικών, υπάρχει -σύμφωνα με τη ΜΚΟ- και σοβαρή έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά τη χρηματοδότηση των ειδικών εισηγητών. Αν και αυτοί θεωρητικά ασκούν τα καθήκοντά τους σε «εθελοντική» βάση, ο ΟΗΕ καλύπτει τα επίσημα έξοδά τους, ενώ άλλες δραστηριότητες χρηματοδοτούνται από εξωτερικούς πόρους.

Οι κανονισμοί λειτουργίας αυτού του άτυπου σώματος δεν προβλέπουν σαφείς απαιτήσεις γνωστοποίησης των χρημάτων που λαμβάνουν. Μόλις το 2015 οι ειδικοί εισηγητές άρχισαν να γνωστοποιούν εθελοντικά την εξωτερική χρηματοδότηση της οποίας γίνονται αποδέκτες, μέσω ετήσιων εκθέσεων. Ακόμα και σήμερα η γνωστοποίηση παραμένει εθελοντική, ενώ οι εκθέσεις δεν ελέγχονται από κάποιον τρίτο ως προς την ακρίβειά τους και συχνά περιέχουν ελλιπείς ή ακόμα και αλληλοαναιρούμενες πληροφορίες.

Αυτή η έλλειψη διαφάνειας είναι που συσκοτίζει τις συγκρούσεις συμφερόντων, αναφέρει η έκθεση της UN Watch, και φέρει ως παράδειγμα την ειδική εισηγήτρια Φραντσέσκα Αλμπανέζε, η οποία ταξίδεψε τον Νοέμβριο του 2023 στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Οι πτήσεις της, για παράδειγμα, χρηματοδοτήθηκαν από τον ΟΗΕ, όχι όμως και οι εσωτερικές μετακινήσεις της, η διαμονή και τα γεύματά της. Η UN Watch κατέγραψε ότι φιλοπαλαιστινιακές ομάδες και λόμπι υποστήριξαν δημοσίως ότι χρηματοδότησαν αυτή την επίσκεψη, ωστόσο αυτό είναι κάτι που ουδέποτε παραδέχτηκε η Αλμπανέζε ούτε φαίνεται στην έκθεση του ΟΗΕ.

Ως εκ τούτου, η UN Watch καλεί τον ΟΗΕ να προχωρήσει σε 12 συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους απαγόρευσης στους ειδικούς του ΟΗΕ να λαμβάνουν στοχευμένη χρηματοδότηση από κυβερνήσεις ή εξωτερικούς φορείς, της εξωτερικής αξιολόγησης των εισηγητών από ανεξάρτητα με την εκάστοτε έρευνα δημοκρατικά κράτη και της δημιουργίας ανεξάρτητου εξωτερικού μηχανισμού για την εξέταση, του ελέγχου και της πειθαρχικής δίωξης (όπου απαιτείται) των εμπειρογνωμόνων.

Εμπειρογνώμονες με «ευαισθησίες» επί πληρωμή

Ανάμεσα στους 13 ειδικούς εισηγητές τους οποίους κατηγορεί η ΜΚΟ UN Watch για ιδεολογική μεροληψία και χρηματισμό ξεχωρίζουν κάποιες περιπτώσεις ανθρώπων που σε οποιονδήποτε άλλο θεσμό, πλην του ΟΗΕ, η καριέρα τους θα είχε λάβει τέλος ακόμα και με λιγότερες υποψίες από αυτές που τους βαρύνουν.

Σύμφωνα με την αναφορά της ΜΚΟ, μία τέτοια περίπτωση είναι του Μπεν Σολ, εμπειρογνώμονα των Ηνωμένων Εθνών για την αντιτρομοκρατία, ο οποίος έλαβε 150.000 δολάρια από την Κίνα και στη συνέχεια αρνήθηκε να εκδώσει οποιαδήποτε αναφορά σχετικά με τον διωγμό των Ουιγούρων από την Κίνα. Σε μια άλλη σκανδαλώδη περίπτωση, ο Μάικλ Φαχρί, ειδικός του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη σίτιση, κατηγορεί παγίως τον Καναδά ότι διαπράττει γενοκτονία σε βάρος των αυτοχθόνων και χρεώνει στις ΗΠΑ «διακρίσεις» κατά της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας. 

Επιθεωρητές

Οι ευαισθησίες του αυτές όμως φαίνεται πως δεν στάθηκαν αρκετές για να του απαγορεύσουν την είσοδο στη Βενεζουέλα. Η χώρα του Νικολάς Μαδούρο, μολονότι συστηματικά απαγορεύει την είσοδο επιθεωρητών του ΟΗΕ, προσκάλεσε τον Φαχρί, ο οποίος στη συνέχεια έγραψε με τα καλύτερα λόγια εκθέσεις για το καθεστώς του έκπτωτου προέδρου της Βενεζουέλας.

Η αναφορά ασχολείται και με την Ταλένγκ Μοφοκένγκ, ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία, η οποία κρατά με συνέπεια στάση υπέρ της Χαμάς, δηλώνοντας πως δεν πρόκειται για τρομοκράτες και στηρίζοντας το δικαίωμα της οργάνωσης στον ένοπλο αγώνα κατά του κράτους του Ισραήλ. 

Σε ακόμα μία χαρακτηριστική περίπτωση, η Ιρέν Καν, επιφορτισμένη με ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης, κατηγορείται πως έχει κάνει τα στραβά μάτια σε συστηματικές παραβιάσεις της ελευθερίας του λόγου στο Ιράν, στη Σαουδική Αραβία, στη Βενεζουέλα, στην Τουρκία και τη Μιανμάρ, ωστόσο αφιέρωσε ολόκληρη έκθεση του ΟΗΕ στην καταδίκη δυτικών κρατών για την υποτιθέμενη καταστολή διαδηλώσεων υπέρ της Παλαιστίνης.

«Ο Κατρούγκαλος πήρε 100.000 ευρώ!»

Αίσθηση προκαλεί η ιδιαίτερη αναφορά που κάνει η νέα έκθεση της ΜΚΟ UN Watch στο πρόσωπο του Έλληνα πρώην υφυπουργού Εξωτερικών της κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Γιώργου Κατρούγκαλου.

Παράλληλα, πρέπει να σημειωθεί πως στη σχετική ανάρτησή της στο Χ, η UN Watch αναφέρθηκε και στο ταξίδι του πρώην υπουργού τον Νοέμβριο του 2025 στην Τεχεράνη, οπότε και συναντήθηκε με τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών του ιρανικού καθεστώτος, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι. Ο ίδιος, ωστόσο, χθες αρνήθηκε τα όσα αναφέρονται για το όνομά του στην έκθεση της ΜΚΟ UN Watch και ειδικότερα σχετικά με το γεγονός πως ως εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ έλαβε από την Κίνα το 2025 το ποσό των 100.000 ευρώ. Την ίδια χρονιά δηλαδή κατά την οποία εξυμνούσε το βιβλίο του προέδρου Σι Τζινπίνγκ, όπως και το «όραμα εξωστρέφειας και διαλόγου» του Κινέζου ηγέτη. «Είμαι άμισθος, δεν παίρνω ούτε ένα ευρώ» τόνισε χαρακτηριστικά ο πρώην υπουργός, υπό τη σκιά των όσων αποτυπώνονται – καταγγέλλονται από την UN Watch, η οποία παρακολουθεί τη λειτουργία του ΟΗΕ και υποστηρίζει ότι κορυφαίοι εμπειρογνώμονες του οργανισμού σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν εγκαταλείψει τον ρόλο των ανεξάρτητων παρατηρητών και προωθούν πολιτικοποιημένες ατζέντες με αποτέλεσμα τελικά να υπονομεύουν την αξιοπιστία του ίδιου του διεθνούς συστήματος ανθρωπίνων δικαιωμάτων.  

«Ο ΟΗΕ, ακριβώς επειδή αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε μια οικονομική κρίση, δέχεται διάφορες χώρες να καταθέσουν στο γραφείο του Ύπατου Αρμοστή για τα Δικαιώματα έκτακτες ενισχύσεις, οι οποίες προορίζονται για τα λειτουργικά κόστη συγκεκριμένων θέσεων ειδικών εισηγητών. Αυτά τα χρήματα δεν τα παίρνουν ποτέ στα χέρια τους οι ειδικοί εισηγητές. Τα χρήματα αυτά χρησιμοποιούνται για τα λειτουργικά κόστη της θέσης, για τους συνεργάτες. Τα χρήματα αυτά δεν τα παίρνει κανένας ειδικός εισηγητής στα χέρια του. Τα παίρνει απευθείας το γραφείο του Ύπατου Αρμοστή. Τα διαχειρίζεται αυτό. Δεν επιτρέπεται ο ειδικός εισηγητής, ο ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας, να πάρει ούτε ένα ευρώ. Είμαστε άμισθοι, δεν παίρνουμε ούτε ένα ευρώ» εξήγησε χθες ο Γιώργος Κατρούγκαλος. Παράλληλα πρόσθεσε, όταν ρωτήθηκε σχετικά, πως «το βιβλίο του Σι για τη διακυβέρνηση της Κίνας πράγματι παρουσιάστηκε στην Ελλάδα. Ήμασταν καλεσμένοι εγώ, ο κύριος Τραγάκης από τη Νέα Δημοκρατία, ο πρύτανης του Πολυτεχνείου και ο εκδότης Παπαζήσης. Γιατί ήταν ο συγκεκριμένος εκδοτικός οίκος. Ο πρόεδρος Σι έχει βγάλει μια σειρά από βιβλία που ονομάζονται “Η διακυβέρνηση της Κίνας”. Αυτό το βιβλίο λοιπόν παρουσιάστηκε στην Ελλάδα, είναι εντελώς ασύνδετα και άσχετα τα γεγονότα. Ούτε ο κύριος Τραγάκης πήρε λεφτά για να πάει ούτε εγώ πήρα λεφτά για να πάω».

Σε σχετική ερώτηση, δε, αναφορικά με το για ποιο λόγο η Κίνα έβαλε  το επίμαχο ποσό των 100.000 ευρώ στο κοινό ταμείο του ΟΗΕ, ο πρώην υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. απάντησε ότι «η Κίνα αυτή τη στιγμή θέλει να καλύψει το κενό που αφήνουν οι Αμερικανοί και να εμφανιστεί σαν μια δύναμη, και νομίζω ότι πράγματι είναι μια τέτοια δύναμη που σταθεροποιεί το διεθνές σύστημα και ειδικά το οικοσύστημα. Αυτά τα χρήματα, για να το καταλάβουμε, να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις, χρησιμοποιούνται για τα έξοδα των γραφείων των Ηνωμένων Εθνών. Γιατί χρησιμοποιούνται; Είναι για τους συνεργάτες που καλύπτουν τη θέση».

Δημοσιεύεται στη «δημοκρατία»

Η 19η Μαΐου είναι ημέρα μνήμης, πένθους και ιστορικής ευθύνης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, για τους εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που εξοντώθηκαν, ξεριζώθηκαν και οδηγήθηκαν στον θάνατο μόνο και μόνο επειδή ήταν Έλληνες. Είναι πληγή που παραμένει ανοιχτή όσο η διεθνής κοινότητα αδιαφορεί και όσο η λήθη απειλεί να σκεπάσει την αλήθεια.

Οι Τούρκοι αρνούνται να παραδεχτούν την αλήθεια για το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας που διέπραξαν. Αντιθέτως, πανηγυρίζουν για τις «νίκες» τους κατά αμάχων, γερόντων, γυναικόπαιδων, αρρώστων και αναπήρων που κατέσφαξαν κι έριχναν από χαράδρες για να… ξεφορτωθούν τους Έλληνες του Πόντου που επέμεναν να παραμένουν Έλληνες.

Πάντα να θυμόμαστε. Όμως η μνήμη από μόνη της δεν αρκεί. Αν περιορίζεται σε τυπικές καταθέσεις στεφάνων και σε λίγες επετειακές αναφορές, θα γίνει… φολκλόρ. Θα χάσει τη δύναμή της. Η ημέρα αυτή πρέπει να γίνει πράξη. Να γίνει φωνή διεκδίκησης, συμμετοχής και ευθύνης. Οι εκδηλώσεις μνήμης δεν αφορούν μόνο τους απογόνους των Ποντίων. Αφορούν κάθε άνθρωπο που πιστεύει στη δικαιοσύνη, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην ιστορική αλήθεια.

Γι’ αυτό στις πλατείες, στα μνημεία και στις εκδηλώσεις της 19ης Μαΐου πρέπει να συρρεύσει κόσμος. Να βρεθούν εκεί νέοι, οικογένειες, μαθητές, εργαζόμενοι, άνθρωποι κάθε ηλικίας, ακόμα κι αν δεν έχουν ποντιακή καταγωγή. Η Γενοκτονία των Ποντίων δεν είναι «υπόθεση κάποιων άλλων». Είναι κομμάτι της συλλογικής Ιστορίας του Ελληνισμού και της παγκόσμιας Ιστορίας των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας.

Κάθε πολίτης οφείλει να πάρει το δικό του μερίδιο ευθύνης. Με τη συμμετοχή του, με τις παρεμβάσεις του, με τη δράση του και με την απαίτηση να αναγνωριστεί διεθνώς αυτό το έγκλημα. Γιατί, όταν οι λαοί σωπαίνουν απέναντι στην αδικία, ανοίγουν τον δρόμο για να επαναληφθεί.

Η δικαίωση των αδικοσκοτωμένων κάποτε θα έρθει. Το δίκαιο είναι αναπόφευκτο γιατί είναι το μόνο που στηρίζεται πάνω στους γραπτούς αλλά και -κυρίως- στους άγραφους θείους νόμους. Κι αυτή η ημέρα της δικαίωσης θα έρθει όταν η μνήμη γίνει συλλογική δράση. Οι Τούρκοι θα πληρώσουν για τα εγκλήματά τους. Για καθένα ξεχωριστά και για όλα μαζί. Θα έρθει αυτή η μέρα. Θα δράσει ο λαός και θα βοηθήσει ο Θεός.

Δημοσιεύεται στη «δημοκρατία»

Τρεις έγκριτοι αναλυτές εξηγούν γιατί αυτή τη φορά η στάση της κυβέρνησης είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη

Οι αναφορές, οι θριαμβολογίες και οι έμμεσες απειλές από την Αγκυρα δεν λένε να σταματήσουν τις τελευταίες ημέρες. Ο λόγος απλός. Η τουρκική Μεγάλη Εθνοσυνέλευση ετοιμάζεται να ψηφίσει έναν νόμο που δεν έχει προηγούμενο στα ελληνοτουρκικά χρονικά. Δεν πρόκειται για ακόμα μία δήλωση, για ακόμα μία διπλωματική νότα ή για ακόμα έναν χάρτη που κυκλοφόρησε.

Πρόκειται για νομοθέτημα που -σύμφωνα με όσα μέχρι στιγμής περιχαρείς ανακοινώνουν υποστηρικτές του Ταγίπ Ερντογάν στη γείτονα- συμπυκνώνει σε ένα κείμενο τριάντα χρόνια αναθεωρητικών διεκδικήσεων. Από το casus belli του 1995 έως τη «Γαλάζια Πατρίδα», από το τουρκολιβυκό μνημόνιο έως τις «Θάλασσες Ειδικού Καθεστώτος», που θα κηρύσσει μονομερώς η Αγκυρα όπου και όποτε κρίνει. Κάθε οικονομική, επιστημονική και περιβαλλοντική δραστηριότητα στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο θα χρειάζεται, σύμφωνα με τον νόμο, την άδεια της Αγκυρας.

Καμία παρερμηνεία

Η συνέντευξη Τύπου που οργάνωσε χθες το Εθνικό Κέντρο Ερευνών Ναυτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αγκυρας (DEHUKAM) -ο ίδιος φορέας που χαράσσει τους τουρκικούς θαλάσσιους χάρτες- άφησε λίγα περιθώρια παρερμηνείας. Ο διευθυντής του DEHUKAM Μουσταφά Μπάσκαρα δήλωσε ρητά ότι «η “ Γαλάζια Πατρίδα” είναι όπου φτάνει ένα πλοίο που φέρει την τουρκική σημαία». Ο αναπληρωτής πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής της τουρκικής προεδρίας, Τσαγρί Ερχάν, έκλεισε τη συνέντευξη με αιχμή κατά της Αθήνας: «Κάποιες χώρες μπορεί να πιστεύουν ότι ο κόσμος τούς ανήκει. Δεν μας απασχολεί για τι ανησυχούν».

Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις των αξιωματούχων, ο νόμος προβλέπει ότι πέραν των 6 ναυτικών μιλίων παρέχεται στον πρόεδρο εξουσία να ανακηρύσσει ευρύτερα χωρικά ύδατα, ωστόσο στο Αιγαίο εξακολουθεί να ισχύει το casus belli του 1995 έναντι της Αθήνας. Κι όμως, η απάντηση από την ελληνική πλευρά ήταν η ίδια που έχει δοθεί σε κάθε προηγούμενη τουρκική κίνηση. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών: «Κάθε μονομερής ενέργεια, η οποία συντελείται με εθνική νομοθεσία, είναι προφανές ότι δεν έχει απολύτως καμία αξία από άποψη Διεθνούς Δικαίου. Απευθύνεται μόνο στο εσωτερικό κάθε χώρας. Με λίγα λόγια, για εσωτερική κατανάλωση».

Και κατέληξε: «Η ελληνική κυβέρνηση παραμένει συνεπής στον δρόμο του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας. Οι δικές μας κινήσεις δεν ετεροκαθορίζονται από κινήσεις άλλων χωρών». Αναμάσησε τα ίδια. Θα περίμενε κανείς ότι έπειτα από χρόνια τουρκολιβυκού μνημονίου, που μετέφερε τις τουρκικές προκλήσεις από το ανατολικό Αιγαίο νοτίως της Κρήτης και ανάμεσα σε Κρήτη και Κάσο, η ελληνική πλευρά θα είχε κατανοήσει ότι η τουρκική επιθετικότητα δεν αναχαιτίζεται με παρατηρήσεις περί Διεθνούς Δικαίου. Αυτές έχουν ολοένα μικρότερη βαρύτητα στον σύγχρονο κόσμο, όπως τουλάχιστον διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια.

Ταυτόχρονα δε παρουσιάζεται ο ισχυρισμός, σωστός εν μέρει, ότι η ελληνική Πολιτεία δεν μπορεί να αντιδράσει σε κάτι που ακόμη δεν έχει δει επισήμως, αλλά μόνο μέσω δημοσιογραφικών αναφορών. Θα μπορούσε βεβαίως κανείς να πει ότι θα μπορούσε με τον ίδιο τρόπο να εκφράσει και αυτή τη θέση της. Τρεις από τους πιο έγκριτους αναλυτές της χώρας εξηγούν στη «δημοκρατία» γιατί αυτή τη φορά η στάση αυτή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Γ. Μενεσιάν: «Θέλουν να νομιμοποιήσουν ό,τι ήδη κάνουν»

Ο Γιώργος Μενεσιάν είναι διεθνολόγος, ερευνητής και αναλυτής με εξειδίκευση σε θέματα Μέσης Ανατολής και Καυκάσου, επικεφαλής της Ομάδας Μέσης Ανατολής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) και ερευνητής στο Washington Institute for Defence & Security. Μιλώντας στη «δημοκρατία», υπενθυμίζει ότι η Τουρκία ανέκαθεν εργαζόταν με αυτή τη στρατηγική: «Είτε με ανακοινώσεις στα Ηνωμένα Εθνη είτε με διαπραγματεύσεις για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με άλλα κράτη. Με τη Λιβύη το κατάφερε, με τον Μόρσι της Αιγύπτου προσπάθησε. Η στρατηγική της ήταν αυτή ανέκαθεν».

Γ. Μενεσιάν

Οι παραβιάσεις, εξηγεί ο Μενεσιάν, δεν είναι καινούργιες και δεν έχουν σταματήσει το προηγούμενο διάστημα. Τούρκοι ψαράδες εμφανίζονται ήδη σε ελληνικά ύδατα έξω από τα Κύθηρα, σε περιοχές χωρίς καμία σχέση ούτε με τη «Γαλάζια Πατρίδα» ούτε με το τουρκολιβυκό μνημόνιο. «Οι παραβιάσεις -ούτως ή άλλως- υπάρχουν. Θέλουν να τις χρησιμοποιήσουν, θέλουν με κάθε τρόπο να τις νομιμοποιήσουν» λέει στη «δημοκρατία». Από τη στιγμή που εντάσσονται σε νομοθετικό πλαίσιο, η Τουρκία θα μπορεί να επικαλείται εσωτερικό δίκαιο για να δικαιολογεί κάθε κίνηση – «κάνει τα πάντα για να μπορεί να το χρησιμοποιήσει, να το νομιμοποιήσει και να πει ότι ό,τι κάνω από εδώ και πέρα είναι νόμιμο».

Το timing, όμως τονίζει επιπρόσθετα, δεν είναι τυχαίο. Το νομοσχέδιο ξεδιπλώνεται τις ημέρες που η Αθήνα στέλνει τον υπουργό Εξωτερικών στην Τρίπολη για συνομιλίες με την αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες – κίνηση που, αν ευδοκιμήσει, θα ακυρώνει ουσιαστικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο. «Δεν είναι τυχαίο που ανακοινώνεται όταν η Ελλάδα στέλνει τον υπουργό Εξωτερικών στην Τρίπολη. Αν μπουν σε συνομιλίες, είναι σαν να ακυρώνεται το τουρκολιβυκό μνημόνιο» σημειώνει χαρακτηριστικά. Και προσθέτει ότι οι κεμαλικοί, αυτοί που κατηγορούν τον Ερντογάν ότι «χάρισε» στην Ελλάδα 156 νησιά και νησίδες, δεν θα αποσύρουν τον νόμο σε περίπτωση αλλαγής ηγεσίας: «Ο,τι έκανε με τις γκρίζες ζώνες μετά τα Ιμια, προσπαθεί να κάνει τώρα, χωρίς όμως ένα θερμό επεισόδιο με νεκρούς».

Κ. Λουκόπουλος: «Κανονικοποίηση της μη κανονικότητας»

Ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι αντιστράτηγος ε.α. και γεωστρατηγικός αναλυτής, ιδρυτικό μέλος του Ινστιτούτου Μεσογειακής Γεωστρατηγικής και Ασφάλειας και αναλυτής-εμπειρογνώμων στο αμερικανικό International Security and Strategy Group. Οπως εξηγεί στη «δημοκρατία», η κίνηση αυτή της Τουρκίας αποτελεί μέρος ενός πολύ τυπικού σχεδιασμού: «Σκέφτονται από τα θέματα δικαιοδοσιών έως και την επιβολή στην πράξη των διεκδικήσεών τους. Αφού πάντα προχωρούν έτσι, κάποια στιγμή θα προσπαθήσουν να το κατεβάσουν στο πεδίο – είτε με κάποιους αλιείς που θα βγάλουν είτε με κάποιες άλλες ενέργειες».

Κ. Λουκόπουλος

Και τότε, προβλέπει, η ελληνική πλευρά θα αντιδράσει με τον γνωστό τρόπο: «Θα πουν ακόμα μια πρόκληση, δεν είναι και τίποτα πάρα πολύ σοβαρό». Αυτό, όπως λέει ο Λουκόπουλος στη «δημοκρατία», είναι η ουσία της τουρκικής στρατηγικής: «Κανονικοποίηση της μη κανονικότητας σε μια άλλη πίστα, χωρίς προς το παρόν στρατιωτικά μέσα». Η ποιοτική αλλαγή που φέρνει ο νόμος είναι ακριβώς αυτή: «Νόμος θα είναι και θα πει: κοιτάξτε, εμείς έχουμε νόμο και όλες οι ενέργειές μας πηγάζουν από αυτόν. Θέλει να βασίσει νομικά τις όποιες διεκδικήσεις έχει. Αυτό είναι το θέμα».

Η Ελλάδα, τονίζει ο κ. Λουκόπουλος, πρέπει να είναι έτοιμη να απαντήσει. Να απαντήσει όχι μόνο ξεκαθαρίζοντας ότι δεν επηρεαζόμαστε από οποιαδήποτε πράξη εσωτερικού δικαίου της Τουρκίας, αλλά και υποστηρίζοντας στην πράξη τους ισχυρισμούς της. Ακόμα και με στρατιωτικά μέσα, αν χρειαστεί.

Ι. Μάζης: «Αν δεν το κάνουμε τώρα, θα τρέχουμε να αντιδρούμε μέσα στο πλαίσιο που θα έχουν ορίσει εκείνοι»

Ο Ιωάννης Μάζης είναι ομότιμος καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, θεωρούμενος και ο «πατέρας» της ελληνικής γεωπολιτικής. Μιλώντας στη «δημοκρατία», θέτει το ζήτημα από την αρχή, χωρίς περιστροφές. Σύμφωνα με τον κ. Μάζη, οι Τούρκοι ιστορικά εννοούν τις εξαγγελίες τους μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο: «Μέχρι το σημείο της θερμής συγκρούσεως εκεί αφίστανται, διότι αντιλαμβάνονται ότι δεν είναι δόκιμο γι’ αυτούς να συγκρουστούν με ένα οργανωμένο αμυντικά κράτος εντός της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, το οποίο είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης». Σταματούν ακριβώς εκεί που χρειάζεται, για να παρεμποδίσουν κάθε θετική κίνηση της Αθήνας.

Τα παραδείγματα, όπως τα απαριθμεί ο Μάζης στη «δημοκρατία», είναι σαφή. Πρώτα η Κάσος: οι τουρκικές μονάδες εξανάγκασαν την ελληνική πλευρά να μην ολοκληρώσει την πόντιση του ενεργειακού καλωδίου που θα συνέδεε την Ελλάδα με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η Ελλάδα υποχώρησε, παραχωρώντας εθνικά δικαιώματα. Μετά η υποβολή στο Γραφείο Ωκεανών και Θαλασσών του ΟΗΕ τόσο του σχεδίου της «Γαλάζιας Πατρίδας» όσο και του πολιτικού μνημονίου, δουλεύοντας συστηματικά, επιμένοντας στο να πείσουν τη διεθνή κοινότητα για δικαιώματα που ισχυρίζονται ότι έχουν στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. «Αυτό τους κάνει να πιστεύουν ότι θα συνεχίσουμε στο ίδιο μοτίβο» λέει ο κ. Μάζης. «Και βεβαίως με αυτού του είδους την εξέλιξη θα κατοχυρώσουν ένα είδος χρησικτησίας, το οποίο θα μπορούν να επικαλούνται σε οποιαδήποτε διμερή συμφωνία».

Ι. Μάζης

Η Τουρκία, εξηγεί ο κ. Μάζης, δεν θέλει νομική ρύθμιση μέσω του Δικαίου της Θάλασσας, γιατί γνωρίζει ότι αυτό προβλέπει τα ίδια δικαιώματα για βράχους και νησίδες με τα χερσαία παράκτια τμήματα και ότι η υφαλοκρηπίδα ελληνικού κράτους ισχύει ipso facto et ab initio εξαρχής, χωρίς καμία διαπραγμάτευση. «Δεν θέλουν νομική ρύθμιση γιατί η νομική ρύθμιση μέσω του Δικαίου της Θάλασσας προβλέπει τα ίδια δικαιώματα για τους βράχους και τις νησίδες με τα χερσαία παράκτια τμήματα σε ό,τι αφορά την αποκλειστική οικονομική ζώνη» λέει στη «δημοκρατία». Θέλουν πολιτική διαφορά, όχι νομική – γιατί στη νομική χάνουν.

Και εδώ ο κ. Μάζης εισάγει ένα επιχείρημα που η ελληνική κυβέρνηση αποφεύγει συστηματικά να θίξει. Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας και επικαλείται αυτό για να αποφύγει το ITLOS. Στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ΔΔΧ) όμως μπορεί να παραστεί στο πλαίσιο συνυποσχετικού. Οπως επισημαίνει ο κ. Μάζης, το Ισραήλ -που επίσης δεν έχει υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας- εφάρμοσε τον κανόνα της μέσης γραμμής ατύπως, ως εθιμικό δίκαιο, όταν όρισε την αποκλειστική οικονομική ζώνη και την υφαλοκρηπίδα του με την Κύπρο χωρίς να πάει καν σε δικαστήριο. «Το εθιμικό δίκαιο ισχύει ούτως ή άλλως, από τη στιγμή που η σύμβαση UNCLOS έχει υπογραφεί από 171 κράτη και την Ευρωπαϊκή Ενωση» λέει χαρακτηριστικά.

Ερώτημα

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, όπως το θέτει ο ίδιος στη «δημοκρατία», δεν είναι νομικό – είναι πολιτικό. Ακόμα και αν οι Τούρκοι δεν θέλουν να οδηγηθούν σε διεθνές δικαστήριο, ο νόμος που ψηφίζεται αλλάζει κάτι άμεσα: «Από τη στιγμή που αυτός ο νόμος θα ψηφιστεί, θα πρέπει η Ελλάδα να κάνει κάθε μέρα κινήσεις για να δείξει ότι δεν τον λαμβάνει υπόψη». Αντί γι’ αυτό, υπάρχει μια κίνηση που θα αντιστρέψει τους ρόλους εντελώς.

Η λύση, κατά τον κ. Μάζη, είναι μία: άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια. Πράξη μονομερώς ασκούμενη, πλήρως συμβατή με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, που δεν αντιβαίνει σε κανένα νομοθετικό πλαίσιο. «Αν δεν το κάνουμε τώρα, θα είμαστε αναγκασμένοι μετά την ψήφιση του νομοθετήματος να προβαίνουμε σε παραχωρήσεις εντός αυτού, το οποίο δεν έχει καμία διεθνή ισχύ, αλλά οι Τούρκοι θα θεωρήσουν τον εαυτό τους υποχρεωμένο να το υπερασπιστούν» λέει στη «δημοκρατία».

Αν η Ελλάδα επεκτείνει τώρα, η Τουρκία θα βρεθεί να τρέχει να αμφισβητήσει χωρίς νομικό έρεισμα, «θα είναι εκείνοι που θα εμφανίζονται αδύναμοι» λέει ο κ. Μάζης. Αν δεν επεκτείνει, θα βρεθεί να αντιδρά κάθε μέρα μέσα στο πλαίσιο που θα έχει ορίσει η Αγκυρα. Το ίδιο ακριβώς, καταλήγει, συνέβη με το casus belli – επί χρόνια χρησιμοποιείται για να εμποδίσει τη χώρα να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά της. Τώρα ο νέος νόμος μετατρέπει τη διαφορά από διπλωματική σε νομική για την Τουρκία.

Δημοσιεύεται στη «δημοκρατία»

Εργασίες συντήρησης στην Ε.Ο. Θεσσαλονίκης – Κιλκίς και την Επ. Ο. 15 από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

Εργασίες συντήρησης θα εκτελέσει η Υποδιεύθυνση Τεχνικών Έργων της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας τις επόμενες ημέρες σε διάφορα σημεία του οδικού δικτύου. Συγκεκριμένα:

1.   Εργασίες οριζόντιας σήμανσης στην Εθνική Οδό Θεσσαλονίκης – Κιλκίς ξεκινώντας την Τετάρτη 06 Μαΐου 2026 και με διάρκεια δύο ημέρες, με ώρα έναρξης των εργασιών στις 07.00 π.μ., και ανάλογα με τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες. Οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν με αποκλεισμό μίας λωρίδας κυκλοφορίας.

2.   Εργασίες τοποθέτησης κιγκλιδωμάτων επί της επαρχιακής οδού αρ. 15 (Λαγκαδά-Κολχικού-Βόλβης-Ρεντινάς), και συγκεκριμένα στο οδικό τμήμα μεταξύ των οικισμών Προφήτης και Νυμφόπετρας, με κατεύθυνση από και προς Λαγκαδά και με αποκλεισμό μίας λωρίδας κυκλοφορίας. Οι εργασίες θα υλοποιηθούν από την Πέμπτη 07 Μαΐου 2026 έως την Παρασκευή 08 Μαΐου 2026, με ώρα έναρξης των εργασιών στις 07:00 π.μ., και ανάλογα με τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες.

Ήδη έχει γίνει η σχετική συνεννόηση με το Τμήμα Τροχαίας Λητής, ώστε να υπάρξουν οι απαραίτητες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις για την ασφαλέστερη διεξαγωγή της κυκλοφορίας στη διάρκεια των εργασιών.

Διεύρυνση σύγκρουσης πέραν από το στρατιωτικό επίπεδο: Ο πόλεμος στο Ιράν αποκτά χαρακτηριστικά συστημικής κρίσης. Η ενεργειακή αστάθεια και οι διαταραχές στο εμπόριο επηρεάζουν ταυτόχρονα Ευρώπη, Ασία και αναδυόμενες οικονομίες.

Εμφάνιση πολυπολικών τάσεων: Μεσαίες και περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να κινηθούν αυτόνομα, επιδιώκοντας στρατηγική αυτονομία σε ένα περιβάλλον που γίνεται πιο κατακερματισμένο. Η σύγκρουση λειτουργεί ως επιταχυντής των υφιστάμενων τάσεων αποδυνάμωσης της μονοπολικής ισορροπίας.

Το παγκόσμιο σύστημα μεταβαίνει σε μια «πολυπολική τάξη» όπου η ισχύς κατανέμεται σε πολλαπλά κέντρα, όχι μέσω ισορροπίας αλλά μέσω κατακερματισμού.

Παγκόσμιος Νότος και αναζήτηση αυτονομίας

Αποστασιοποίηση από τη Δύση: Χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής αποφεύγουν να ευθυγραμμιστούν πλήρως με τις ΗΠΑ. Επιλέγεται μια πιο ουδέτερη ή πολυδιάστατη στάση. 

Ενίσχυση εναλλακτικών δικτύων: Εμπορικές και ενεργειακές σχέσεις μετατοπίζονται προς μη δυτικά σχήματα, με αυξημένη εμπλοκή Κίνας και Ρωσίας. Η Κίνα εκμεταλλεύεται την κρίση για να εδραιωθεί.

Διαμεσολαβητικός ρόλος τρίτων: Χώρες όπως το Πακιστάν και το Ομάν επιδιώκουν ρόλο διαμεσολαβητή, δείχνοντας ότι η διαχείριση κρίσεων δεν ελέγχεται πλέον αποκλειστικά από τη Δύση. Ακόμη και η Κίνα μεσολάβησε για την κατάπαυση του πυρός.

Ο Παγκόσμιος Νότος δεν λειτουργεί ως ενιαίο μπλοκ, αλλά ως σύνολο κρατών που επιδιώκουν μεγαλύτερη ευελιξία και διαπραγματευτική ισχύ. 

Ενέργεια ως όπλο και εργαλείο προβολής ισχύος

Δομική ενεργειακή κρίση: Η σύγκρουση ανέδειξε την εξάρτηση από υδρογονάνθρακες, με διαταραχές στην προσφορά και κίνδυνο ελλείψεων, όχι μόνο υψηλών τιμών. Το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου/LNG διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ, το οποίο βρίσκεται υπό de facto έλεγχο του Ιράν (περισσότερα στο Iran War Monitor του iEpikaira ΕΔΩ!).

Μόνιμη μεταβολή του ενεργειακού μοντέλου: Η κρίση θεωρείται ότι έχει ήδη αλλάξει την διεθνή ενεργειακή αρχιτεκτονική εις βάθος, επιταχύνοντας παράλληλα και αντικρουόμενες τάσεις, τόσο επιστροφής στα ορυκτά καύσιμα όσο και στροφής σε εναλλακτικές μορφές. 

Περιορισμοί αμερικανικής ισχύος: Η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου των ΗΠΑ από τον πόλεμο και το υψηλό του κόστος εντείνουν αμφιβολίες για τη δυνατότητα διατήρησης μακροχρόνιων επιχειρήσεων. Οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει αποθέματα σημαντικών όπλων χωρίς να φαίνεται να έχουν επιτύχει απτά αποτελέσματα επί του πεδίου.

Η ενέργεια λειτουργεί ταυτόχρονα ως εργαλείο προβολής ισχύος και ως περιορισμός της. Η Κίνα όμως φαίνεται να κυριαρχεί στις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών απαραίτητων για την αναπλήρωση των δυτικών οπλοστασίων.

Τι αλλάζει αν οι ΗΠΑ δεν επικρατήσουν

Τέλος μονοπολικής φάσης: Μια μη καθαρή επικράτηση των ΗΠΑ θα επιβεβαίωνε ότι η περίοδος της αδιαμφισβήτητης αμερικανικής υπεροχής έχει ουσιαστικά λήξει. Ο Πρόεδρος Τραμπ θα μείνει στην ιστορία ως ο ηγέτης που έβαλε την ταφόπλακα στην αμερικανική ηγεμονία και επιτάχυνε την παρακμή των ΗΠΑ.

Ενίσχυση πολυπολικότητας: Κίνα, Ρωσία και περιφερειακές δυνάμεις θα ενισχύσουν τη θέση τους ως εναλλακτικοί πόλοι ισχύος. Ήδη παρατηρείται μετατόπιση εμπορίου και ενέργειας εκτός δυτικών δικτύων. Η Κίνα ήδη εργαλειοποιεί τον πόλεμο ως «σχολείο» εκμάθησης επιχειρησιακών τακτικών των ΗΠΑ. Η Ρωσία έχει ήδη αποκτήσει την απαραίτητη γνώση στην Ουκρανία.

Αναβάθμιση Παγκόσμιου Νότου: Οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ελευθερία επιλογών. Δεν θα απαιτείται πλήρης ευθυγράμμιση με μία συγκεκριμένη δύναμη, αλλά θα επιδιώξουν ισορροπία μεταξύ πολλών. Κάποιο μάλιστα διαβλέπουν την ανάδυση ενός νέου «τετράγωνου» δυνάμεων (Τουρκία, Πακιστάν, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος) με δυνατότητα θεσμοποίησης νέας περιφερειακής ισορροπίας και με σημαντικές επιπτώσεις για τον Ελληνισμό.

Αναδιάταξη εμπορίου και νομισμάτων: Πιθανή επέκταση χρήσης εναλλακτικών νομισμάτων και διμερών συμφωνιών. Η παγκοσμιοποίηση δεν παύει να υφίσταται, αλλά αλλάζει τη σημερινή της μορφή. 

Δομική πίεση σε τρόφιμα και λιπάσματα: Η Μέση Ανατολή καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων. Παρατεταμένη σύγκρουση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε κρίση επισιτιστικής ασφάλειας, με 45 εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους να κινδυνεύουν από λιμό.

Αλυσιδωτές επιπτώσεις στη βιομηχανία: Αυξήσεις σε θείο, αλουμίνιο και πρώτες ύλες λιπασμάτων (ουρία κλπ) ήδη μεταφέρονται σε γεωργία και μεταποίηση, επηρεάζοντας το συνολικό κόστος τροφίμων. Η έλλειψη ηλίου (κυρίως από το Κατάρ) διαταράσσει την παγκόσμια παραγωγή ημιαγωγών.

Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο ποιος θα επικρατήσει στρατιωτικά στο πόλεμο του Ιράν αλλά και το αν επιβεβαιωθεί ότι η προβολή ισχύος από μία δύναμη πλέον δεν επαρκεί για τον έλεγχο του διεθνούς συστήματος. Οι επιλογές των ΗΠΑ την απομόνωσαν από συμμάχους την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Η Pax Americana πνέει τα λοίσθια εδώ και καιρό και ο πόλεμος στο Ιράν έρχεται ως επιβεβαίωση. 

Διαδραστικός Προσομοιωτής Συσχετισμών Δυνάμεων

Θα είναι ο τελευταίος πόλεμος αυτού του τύπου;

Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς με σιγουριά. Ωστόσο, φαίνεται ότι αποτελεί σημείο καμπής. Ο πόλεμος στο Ιράν χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως «ιμπεριαλιστική στρατηγική» που αναχαιτίζεται -επί του παρόντος- από την Τεχεράνη.

Οι μεγάλης κλίμακας επεμβάσεις υψηλού κόστους είναι πρόδηλο ότι γίνονται λιγότερο βιώσιμες για τις ΗΠΑ -δεν αποκλείεται να είναι και η τελευταία τους-, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά και στρατιωτικά. Η στρατηγική «shock and awe» απέτυχε να επιφέρει κατάρρευση, αντίθετα ενίσχυσε την ιρανική συνεκτικότητα και αντίδραση.

Μετάβαση σε έμμεσες μορφές σύγκρουσης: Αντί των απευθείας επεμβάσεων, ενδέχεται να ενισχυθούν έμμεσες μορφές σύγκρουσης. Αν και οι κυρώσεις, ενεργειακή πίεση, τεχνολογικός ανταγωνισμός και περιφερειακές συγκρούσεις μέσω τρίτων (proxies) δεν έδειξαν να πετυχαίνουν τον στόχο τους έναντι του Ιράν. 

Δεν πρόκειται απαραίτητα για τον τελευταίο πόλεμο του είδους, αλλά μπορεί να είναι από τους τελευταίους όπου επιχειρείται ευθέως η επιβολή μονοπολικής τάξης. Το παγκόσμιο σύστημα φαίνεται να μεταβαίνει σε μια πιο σύνθετη και λιγότερο ελέγξιμη μορφή -ίσως χαοτική-. Η εποχή που οι εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ μπορούσαν να επιφέρουν ισορροπίες έχει τελειώσει. Οι αυτοκρατορίες συχνά πέφτουν εκ των έσω...