Του Απόστολου
Αποστόλου*
Αν η εξουσία είχε
φωνή, δεν θα μιλούσε, θα άφηνε απλώς τα πράγματα να συμβαίνουν, όπως πέφτει η
σκόνη πάνω στα έπιπλα, αθόρυβα, επίμονα, σχεδόν τρυφερά στην επιμονή της
φθοράς. Κι όμως, εδώ, η εξουσία μιλά ασταμάτητα, μιλά για να καλύψει τον ήχο
από τα τριξίματα, μιλά για να μη φανεί πως κάτι μέσα της έχει ήδη αρχίσει να
αποσύρεται.
Η κυβέρνηση στέκει
ακόμη, όπως στέκονται τα κτίρια που έχουν ρωγμές, όρθια, αλλά με μια
ανεπαίσθητη κλίση που την αισθάνεσαι περισσότερο παρά τη βλέπεις. Δεν είναι οι
αριθμοί που την απειλούν, είναι εκείνο το μικρό, σχεδόν αόρατο κενό ανάμεσα σε
ό,τι λέγεται και σε ό,τι πιστεύεται. Εκεί όπου η γλώσσα κουράζεται και η
πραγματικότητα δεν την ακολουθεί πια, εκεί όπου η φράση αρχίζει να μοιάζει με
υπόσχεση που δεν θυμάται σε ποιον δόθηκε.
Και τότε, σαν μια
απρόσκλητη σημείωση στο περιθώριο, έρχεται η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όχι ως
καταγγελία μόνο, αλλά ως υπενθύμιση πως η σκηνή δεν είναι αποκλειστικά δική
μας. Μια δεύτερη δικογραφία, με αιτήματα άρσης ασυλίας και πρόσωπα που
από κύριοι ρόλοι γίνονται ξαφνικά ερωτήματα. Η εξουσία δεν συνηθίζει να την
κοιτούν απ’ έξω και όταν αυτό συμβαίνει, στέκεται αμήχανη, όπως αμήχανος
στέκεται κανείς όταν τον διακόπτουν ενώ εξηγεί τον εαυτό του.
Στη Λάρισα, όμως,
δεν υπάρχει αμηχανία, υπάρχει μόνο βαρύτητα. Οι συγγενείς των Τεμπών δεν ζητούν
εξηγήσεις, ζητούν χώρο και ο χώρος δεν τους δίνεται. Δύο σειρές καθισμάτων
γεμάτες αστυνομικούς τους κλέβουν τον χώρο. Μια διάταξη που μοιάζει με πρόταση
χωρίς ρήμα. Η δικαιοσύνη εκεί δεν αρθρώνεται τοποθετείται. Κι εκείνοι (οι
συγγενείς) μένουν στο περιθώριο, σαν λέξεις που δεν χώρεσαν στο κείμενο.
Πόσο παράξενο, το
κέντρο να είναι γεμάτο από προστασία και η άκρη από απουσία. Σαν να έχει
αντιστραφεί η έννοια της προτεραιότητας, σαν να μην ξέρουμε πια ποιος προηγείται,
το γεγονός ή η διαχείρισή του. Σαν να γράφεται μια ιστορία όπου οι
πρωταγωνιστές στέκονται εκτός σκηνής και οι κομπάρσοι φυλάνε τη θέση τους.
Και μέσα σε όλα,
οι υποκλοπές, όχι ως κραυγή, αλλά ως υπόνοια. Σαν κάτι που αιωρείται και
δεν το πιάνεις, αλλά σε ακουμπά. Και όσο δεν λέγεται, τόσο μεγαλώνει, γιατί
υπάρχουν πράγματα που δεν χρειάζονται απόδειξη για να υπάρξουν, αρκεί
μόνο η σκιά τους. Κι αυτή η σκιά μοιάζει να επιμηκύνεται στην πολιτική μας
καθημερινότητας.
Εδώ κάπου
εμφανίζεται ο κυνισμός. Όχι ο θορυβώδης, αλλά ο ήσυχος κυνισμός εκείνος που
κάθεται δίπλα σου και σου ψιθυρίζει: «Έτσι γίνεται» και εσύ δεν αντιδράς, όχι
γιατί συμφωνείς, αλλά γιατί κουράστηκες να διαφωνείς χωρίς αποτέλεσμα. Εξάλλου
ο κυνισμός δεν επιβάλλεται εγκαθίσταται. Σιγά, σιγά, σαν έπιπλο που πάντα ήταν
εκεί, σαν συνήθεια που δεν θυμάσαι πότε την απέκτησες.
Και η κυβέρνηση
συνεχίζει να εξηγεί, να μεταφράζει τα γεγονότα σε λόγο, να προσπαθεί να
κρατήσει ενωμένο ένα κείμενο που διαλύεται στις άκρες του. Αλλά η εξήγηση, όταν
επαναλαμβάνεται, χάνει τη βαρύτητά της, γίνεται ήχος και ο ήχος, αν δεν έχει
νόημα, γίνεται απλώς θόρυβος. Ένας θόρυβος που γεμίζει τα δωμάτια αλλά δεν
κατοικεί πουθενά.
Μήπως, τελικά, δεν
άνοιξε καμία κουρτίνα; Μήπως απλώς έσβησε το φως που κρατούσε τις σκιές στη
θέση τους; Και τώρα βλέπουμε όχι περισσότερα, αλλά πιο καθαρά; Τους διαδρόμους,
τις αποστάσεις, τα πρόσωπα που αλλάζουν ρόλους χωρίς να αλλάζουν θέσεις.
Η εξουσία δεν
αποκαλύπτεται απότομα, διαρρέει, φεύγει από τις λέξεις της και πηγαίνει αλλού,
εκεί όπου δεν υπάρχει ανάγκη να ειπωθεί. Κι εμείς μένουμε να ακούμε τις λέξεις
της, προσπαθώντας να καταλάβουμε αν ακόμα σημαίνουν κάτι.
Το ερώτημα δεν
είναι αν χάθηκε η νομιμοποίηση, αλλά αν χάθηκε η αίσθηση. Αν μπορούμε ακόμη να
διακρίνουμε τη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει και σε αυτό που μας λένε
ότι συμβαίνει. Γιατί όταν αυτή η διαφορά μικραίνει υπερβολικά, δεν σημαίνει ότι
ταυτίζονται, σημαίνει ότι παραιτούμαστε από το να τη μετρήσουμε.
Και τότε, όλα
μοιάζουν τακτοποιημένα, όπως ένα δωμάτιο όπου έχεις κρύψει τη σκόνη κάτω από το
χαλί. Δεν φαίνεται. Αλλά είναι εκεί. Και περιμένει. Περιμένει τη στιγμή που
κάποιος θα περπατήσει πιο βαριά και θα σηκωθεί λίγη από αυτήν στον αέρα.
Ίσως, στο τέλος,
να μη μείνει τίποτα άλλο παρά αυτή η αναμονή, όχι για αποκάλυψη, αλλά για μια
μικρή μετατόπιση. Κάτι να αλλάξει θέση, μια καρέκλα, μια λέξη, ένα βλέμμα.
Γιατί καμιά φορά,
η μεγαλύτερη ανατροπή δεν είναι η πτώση, αλλά είναι η μετακίνηση.
Και αυτή, όσο
μικρή κι αν είναι, αρκεί για να φανεί όλο το δωμάτιο αλλιώς.
*Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
Δεν υπάρχουν σχόλια