ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ: ΝΑ ΠΕΘΑΙΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ

 

Μανώλης Κοττάκης

Πυρηνική βόμβα για το σύστημα οι φωτογραφίες. Το μόνο δωρεάν στη φάκα είναι το τυρί της διαίρεσης!

Οι φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής αποτέλεσαν μετά την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή για τον Καποδίστρια μια νέα πυρηνική βόμβα για το πολιτικό σύστημα, η οποία έπρεπε να εξουδετερωθεί το συντομότερο δυνατόν. Από το να συζητάμε για την Εθνική Ανεξαρτησία, προτιμότερος ο εθνικός διχασμός. Από την εστίαση στις ευθύνες της Μεγάλης Βρετανίας και της Γερμανίας για τον περιορισμό της ελευθερίας και της κυριαρχίας μας, καλύτεροι ο αντικομμουνισμός και ο δωσιλογισμός. Βολεύει.

Ωστόσο, αν υπάρχει κάτι που ταρακούνησε το κυρίαρχο σύστημα σε αυτή την υπόθεση, αυτό είναι μην τυχόν υπάρξει αλλαγή υποδείγματος. Μην τυχόν από την παραίτηση και την αφασία ξυπνήσουν συνειδήσεις για την ανεξαρτησία και την ελευθερία. Και μάλιστα πότε, σε μια εποχή που στο παρασκήνιο ετοιμάζονται μεγάλοι συμβιβασμοί που θα καθορίσουν τη μοίρα του έθνους για τον 21ο αιώνα.

Πώς τα «οικονόμησε» έτσι ο Θεός και ήχησε ομαδικό ξυπνητήρι και έγερσις σε δύο δόσεις; Φοβερό! Συνέβη. Οι εικόνες είναι πολύ δυνατές. Ο Καποδίστριας ήξερε ότι επίκειται η δολοφονία του αλλά, άφοβος και απτόητος, πήγε στον Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα στο ραντεβού με τους δολοφόνους του, φυσικούς και ηθικούς. Αρνήθηκε να το «σκάσει», όπως του πρότεινε ο ξένος παράγων. Οι 200 ήθελαν να εκτελεστούν όλοι μαζί. Την παραμονή της εκτέλεσης πέρασαν τη νύχτα σε ένα αλησμόνητο διονυσιακό γλέντι με πατριωτικά τραγούδια.

Αληθινό γεγονός, όπως δήλωσε η Ιωάννα Καρυστιάνη, που μαζί με τον Παντελή Βούλγαρη γύρισαν το «Τελευταίο σημείωμα». Την ώρα της εκτέλεσης αρνήθηκαν να καλύψουν με μαύρη κορδέλα τα πρόσωπά τους. Κοίταξαν ευθέως τον εχθρό. Εχω κάνει γύρισμα με την ΕΡΤ στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής με τον αγαπημένο μου Μανώλη Γλέζο και έξι νεαρούς μαθητές το 2006, στους οποίους εξήγησε με τη μορφή του μαθήματος Ιστορίας τι έγινε εκείνη τη μέρα. Στο μνημείο που ήγειρε το 2005 ο Κώστας Καραμανλής υπάρχει, θαρρώ, γραμμένο και το όνομα του αδελφού του, Νίκου. Η αίσθηση του χώρου είναι μοναδική, καθηλωτική, αξεπέραστη.

Με πήρε από το χέρι ο Μανώλης και μου τα έδειξε όλα. Πώς να νικήσεις, λοιπόν, την εικόνα των φωτογραφιών και τη νέα συλλογική εθνική μνήμη που άρχισε να γράφεται πάλι τυχαία από την αρχή; Επικίνδυνο, πολύ επικίνδυνο στους καιρούς μας να αποκτά ο λαός και ειδικώς η νεολαία εθνική συνείδηση. Η συνταγή που ακολουθεί το σύστημα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η παγία: διαίρει και βασίλευε. Προτάσσει το ιδεολογικό για να ενταφιάσει το εθνικό. Και βρίσκει αμέσως θύματα που «τσιμπούν» το δόλωμα.

Και στα αριστερά και στα δεξιά. Ο πρώτος διαξιφισμός έγινε με γνώριμους όρους: «Προδότες κομμουνιστές» εναντίον «γερμανοτσολιάδων δωσιλόγων». Ενα μεγάλο μέρος της Δεξιάς έχει μεγαλώσει με την άποψη που βασίζεται σε όλα όσα συνέβησαν στον εμφύλιο πόλεμο, κατά τον οποίο η Αριστερά διεκδίκησε ενόπλως την εξουσία, ότι οι αριστεροί είναι προδότες. Πώς προέκυψαν λοιπόν με τις φωτογραφίες να είναι πατριώτες; «Αποκλείεται».

Ενα μεγάλο μέρος της Αριστεράς μεγάλωσε με την ιδέα ότι οι 200 εκτελέστηκαν με την ιδιότητα του κομμουνιστή, όχι ως Ελληνες. Και ότι μόνον οι κομμουνιστές πάνε προς τον θάνατο υπερήφανοι και χαρούμενοι. Η ιδέα ότι οι φωτογραφίες προτάσσουν τις λέξεις «πατρίδα» και «πατριωτισμός» και ότι οι 200 έπεσαν για την Ελλάδα και όχι για τον σοσιαλισμό τούς ενόχλησε. Προτείνω κάτι χωρίς να έχω και μεγάλες αυταπάτες. Αριστερά και Δεξιά να διασώσουν μέσω της αυτοκριτικής, της γενναίας αυτοκριτικής, το κεκτημένο εθνικό κεφάλαιο πάνω στο οποίο θα προστεθεί και νέο από τα αισθήματα που μας γέννησαν ο δολοφονημένος από τους συμμάχους Καποδίστριας και οι δολοφόνοι από τους κατακτητές 200.

Προκλητικά απούσα

Η Δεξιά πρέπει να ομολογήσει με θάρρος στον εαυτό της ότι μετά το Επος του Μεταξά στην Αλβανία και την εκδημία του η ηγεσία του αστικού κόσμου ήταν προκλητικά απούσα στη δεύτερη φάση του πολέμου, στην Κατοχή. Αναχώρησε για το Κάιρο, όπου εγκαταστάθηκε σε απόσταση ασφαλείας από μια χώρα στην οποία ο λαός πέθαινε κάθε μέρα από τον λιμό και την πείνα. Τσουδεροί, Κανελλόπουλοι και αρκετοί στρατιωτικοί έγραφαν ποιήματα για τον καιρό δίπλα στη θερμάστρα.

Η Δεξιά πρέπει να ομολογήσει στον εαυτό της ότι, εκτός από τον κεντρώο κατά βάση Ναπολέοντα Ζέρβα και τα παλικάρια του ΕΔΕΣ, τη Λέλα Καραγιάννη, τον Ιωάννη Τσιγάντε, τον Ιβάνωφ κ.ά., οι υπόλοιποι απουσίασαν από την Εθνική Αντίσταση. Κι έτσι έδωσαν τον χώρο στο ΕΑΜ να εμφανιστεί ως ευρύτερος πόλος συσπείρωσης που κινητοποιούσε όχι μόνον αριστερούς κομμουνιστές αλλά και μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας. Οσοι μετείχαν στην κυβέρνηση των Κορυσχάδων δεν προέρχονταν μόνον από τον «Περισσό».

Ακόμα και ο σφόδρα αντιπαθής ως αιμοσταγής στη δική μας πλευρά Βελουχιώτης έβγαλε στα περίφημα Πεζούλια έναν λόγο υπέρ της φυλής και υπέρ της θρησκείας που, αν δεν γνώριζες ποιος τον εκφώνησε, με σημερινούς όρους θα τον κατέτασσες στην Ακροδεξιά. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, λοιπόν, έγιναν οι περίφημες εκτελέσεις τον Μάιο του 1944. Και ήταν ευτύχημα που το ΚΚΕ αποφάσισε να μην κατέλθει στις εκλογές του 1946, στις οποίες εξελέγη ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης βουλευτής. Με τη Δεξιά διαλυμένη θα είχε κερδίσει την εξουσία με την ψήφο και όχι με τα όπλα.

Μα και η Αριστερά πρέπει να κάνει γενναία αυτοκριτική σήμερα: ότι έγινε άθυρμα και των Αγγλων που όπλιζαν και το ΕΑΜ και τον ΕΔΕΣ για να προετοιμάσουν τον μεταπολεμικό διχασμό με τον αιματηρό Εμφύλιο, και των Σοβιετικών όμως. Κυρίως των Σοβιετικών. Τα πρακτικά της Γιάλτας όπως έχουν δημοσιευτεί στο βιβλίο του Πλόχι «Το τίμημα της ειρήνης» (εκδόσεις Αλεξάνδρεια) με πηγή τα ρωσικά αρχεία αποδεικνύουν ότι ο Στάλιν προκάλεσε τον ελληνικό εμφύλιο και τους Ελληνες κομμουνιστές ως αντιπερισπασμό και ως διαπραγματευτικό χαρτί μέχρι να κερδίσει τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης στην επιρροή του.

Την ώρα που οι Ελληνες κομμουνιστές έδιναν μάχη κατά της χώρας τους στον Γράμμο και το Βίτσι εκείνος είχε ήδη πρωθύστερα υπογράψει με τον Ρούσβελτ και τον Τσόρτσιλ στη γνωστή χαρτοπετσέτα (τσιγαρόχαρτο κατά Πούτιν) την παράδοση της Ελλάδος στην αγγλική σφαίρα επιρροής. Ο Τσόρτσιλ ήθελε μέσω της διαιρεμένης Ελλάδος να ελέγχει τον θαλάσσιο διάδρομο του Σουέζ και διά αυτού τις κτήσεις του στην Ινδία. Πώς να αισθάνονταν, άραγε, χιλιάδες κομμουνιστές που εκτοπίστηκαν σε άλλες χώρες και ρήμαξαν τις ζωές τους όταν ανακάλυψαν ότι φυλακές, διώξεις, αποκλεισμοί, αδυναμία εξεύρεσης εργασίας, πιστοποιητικά φρονημάτων οφείλονταν κυρίως στο ότι τους έστυψαν σαν λεμονόκουπα και τους πέταξαν βορά την κρίσιμη ώρα οι Σοβιετικοί; Για να πάμε παρακάτω, πρέπει η Δεξιά να παραδεχθεί ότι έλειπε πλην εξαιρέσεων στο εξωτερικό την εποχή της Εθνικής Αντίστασης και η Αριστερά να παραδεχθεί ότι διεκδίκησε την εξουσία με τα όπλα τελικώς προς όφελος των Αγγλων.

Ο απλός λαός έχει το σθένος να τα αναγνωρίζει αυτά. Βρέθηκα προ ετών σε έκθεση του ΚΚΕ στη Νίκαια για μια συνέντευξη με τη σοβαρή Αλέκα Παπαρήγα στην ΕΡΤ και μια κυρία μέλος του κόμματος μονολογούσε μπροστά σε μια φωτογραφία του πατρός της μπροστά σε αυτά τα δεδομένα: «Αξιζε τελικά να θυσιάσει όλη του τη ζωή για αυτά;» Ανάλογα έχω ακούσει από δεξιούς για τη λιποταξία της αστικής ηγεσίας στο Κάιρο. Αυτή τη δύναμη οφείλουν να τη βρουν οι ηγεσίες της Αριστεράς και της Δεξιάς αναλογιζόμενες ότι το «βρόμικο Κέντρο» και οι πάτρωνές του με τα «ιδιώνυμα» και τις προβοκάτσιές του ωθούσαν τις δύο πλευρές σε αιματοκύλισμα για να επιβιώνει εκείνο και οι έξωθεν εντολείς του (πλην εξαιρέσεων).

Οι φωτογραφίες και η ταινία του Καποδίστρια προσφέρονται για σύνταξη και για έναν νέο πατριωτισμό. Ας μην τσιμπήσουμε το δόλωμα ακόμη μια φορά. Επιτέλους. Το μόνο δωρεάν που μας δίδεται στη φάκα και αυτής της διαίρεσης είναι το τυρί. Τα λοιπά κοστίζουν.