Πληρωμένη και αυστηρή απάντηση από τη μόνιμη αντιπρόσωπο της Ελλάδας

 

Αήθης τουρκική πρόκληση στο Συμβούλιο Ασφαλείας και αντιπαράθεση για την τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη για το παράνομο μνημόνιο: Πληρωμένη και αυστηρή απάντηση από τη μόνιμη αντιπρόσωπο της Ελλάδας

Σε διπλωματική αντιπαράθεση μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο εξελίχθηκε η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με θέμα τις «Αναδυόμενες Τεχνολογίες και τη Θαλάσσια Ασφάλεια», υπό την ελληνική Προεδρία.

Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αχμέντ Γιλντίζ, απαντώντας στις αναφορές του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, υποστήριξε ότι «το Συμβούλιο αυτό δεν είναι δικαστήριο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών» και ότι «ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει».

Υπερασπίστηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, τονίζοντας ισχυριζόμενος ότι «βρίσκεται σε ισχύ από το 2019», ενώ σημείωσε ότι η πρόσφατη κοινοβουλευτική ενέργεια στη Λιβύη αντανακλά την υποστήριξη του λιβυκού λαού προς αυτό.

Ο Τούρκος Μόνιμος Αντιπρόσωπος υποστήριξε ότι το μνημόνιο «δεν καθορίζει ούτε προδικάζει τα δικαιώματα κρατών που δεν συμμετέχουν σε αυτό», ενώ αναφερόμενος στα ελληνικά νησιά δήλωσε ότι «η Τουρκία δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό ή την κυριαρχία αυτών των νησιών».

Όπως ανέφερε, «το νομικό ζήτημα είναι διαφορετικό. Αφορά την επήρεια που πρέπει να αποδίδεται στα νησιά κατά την οριοθέτηση επικαλυπτόμενων θαλάσσιων διεκδικήσεων». Επικαλέστηκε τη διεθνή νομολογία περί μη αυτόματης πλήρους επήρειας των νησιών και υπενθύμισε ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Παράλληλα, επανέφερε την πρόταση Ερντογάν για Διάσκεψη της Ανατολικής Μεσογείου, με αναφορά στα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και της αυτοαποκαλούμενης και παράνομης «τδβκ».

Απαντώντας στις τουρκικές αιτιάσεις, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, επανέλαβε την ελληνική θέση ότι «η Ελλάδα απορρίπτει κατηγορηματικά το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για τη θαλάσσια οριοθέτηση», υπογραμμίζοντας ότι «αντιβαίνει τόσο στη γεωγραφία όσο και στο διεθνές δίκαιο».

Τόνισε ότι η πρόσφατη φερόμενη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα ως «άκυρου και ανυπόστατου» και ότι «δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα».

«Η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί. Δεν πρόκειται για σύνθημα», τόνισε, προσθέτοντας ότι «ούτε μπορεί μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτου κράτους».

Η κ. Μπαλτά υπογράμμισε ακόμη ότι «το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, προκειμένου να εξυπηρετούνται μονομερείς διεκδικήσεις», επικαλούμενη τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης της Ελλάδας με την Ιταλία και την Αίγυπτο.

Απαντώντας στην τουρκική αιτίαση για τη συζήτηση των θαλάσσιων οριοθετήσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας, επισήμανε ότι «ο σεβασμός του Δικαίου της Θάλασσας βρίσκεται στον πυρήνα» της θαλάσσιας ασφάλειας, προσθέτοντας ότι «η υπενθύμιση των κανόνων που διέπουν τις θάλασσές μας δεν συνιστά κατάχρηση του Συμβουλίου. Αποτελεί τον ίδιο τον σκοπό του».

Ο Τούρκος Μόνιμος Αντιπρόσωπος επανήλθε τονίζοντας ότι «απαιτούνται ουσιαστικές διαπραγματεύσεις» και ότι ελπίζει ότι θα γίνουν το συντομότερο δυνατό.

Η κ. Μπαλτά, στην τριτολογία της, υπογράμμισε ότι «η Ελλάδα έχει επιδιώξει με συνέπεια σχέσεις καλής γειτονίας με την Τουρκία, βασισμένες στον αμοιβαίο σεβασμό, στο διεθνές δίκαιο και στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

«Παραμένουμε προσηλωμένοι στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, ωστόσο ο ουσιαστικός διάλογος απαιτεί σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στην κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα», κατέληξε.

ΑΠΕ-ΜΠΕ της ανταποκρίτριάς μας Γεωργίας Γαραντζιώτη
Νέα Υόρκη, United States

Το «ντιμπέιτ» μεταξύ του Τούρκου Μονίμου Αντιπροσώπου και της Ελληνίδας Προέδρου του Σ.Α. του ΟΗΕ

Πήρε το λόγο πρώτος ο Τούρκος Πρέσβης. Είπε τα εξής:

Κυρία Πρόεδρε,

Δεν είχαμε την πρόθεση να μετατρέψουμε αυτή τη συζήτηση για τις αναδυόμενες τεχνολογίες σε αντιπαράθεση σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί που διατύπωσε ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας απαιτούν απάντηση.

Το Συμβούλιο αυτό δεν είναι δικαιοδοτικό όργανο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει νομικά.

Το Μνημόνιο Συνεννόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, που συνήφθη από τα δύο κυρίαρχα κράτη, βρίσκεται σε ισχύ από το 2019.

Η πρόσφατη κοινοβουλευτική ενέργεια στη Λιβύη δεν μεταβάλλει αυτό το γεγονός. Αντιθέτως, αντανακλά την ισχυρή υποστήριξη του λιβυκού λαού προς αυτό το Μνημόνιο Συνεννόησης.

Ωστόσο, οι συλλογικές πολιτικές διακηρύξεις δεν αποτελούν δικαστικές αποφάσεις και δεν επηρεάζουν την ελεύθερη βούληση ενός κυρίαρχου κράτους.

Η Τουρκία και η Λιβύη είναι δύο κυρίαρχα κράτη, καθένα από τα οποία δικαιούται να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες. Αυτό το κυριαρχικό δικαίωμα δεν μπορεί να αμφισβητείται απλώς και μόνο επειδή ένα τρίτο κράτος αμφισβητεί την οριοθέτηση ή διαφωνεί με το αποτέλεσμά της.

Το Μνημόνιο Συνεννόησης Τουρκίας-Λιβύης ρυθμίζει την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών. Δεν καθορίζει ούτε θίγει τα δικαιώματα κρατών που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη σε αυτό.

Αυτή ακριβώς είναι η αρχή που η Τουρκία έχει υποστηρίξει με συνέπεια και σε σχέση με άλλες θαλάσσιες συμφωνίες.

Οι συμφωνίες αυτές δεν μπορούν να αντιταχθούν στην Τουρκία ούτε να χρησιμοποιηθούν για τον περιορισμό των δικαιωμάτων της επί της υφαλοκρηπίδας.

Οι ανταγωνιστικές θαλάσσιες διεκδικήσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται μέσω του διαλόγου και της δίκαιης οριοθέτησης και όχι μέσω της αμφισβήτησης της κυριαρχικής ικανότητας των κρατών να συνάπτουν συμφωνίες.

Η Αυτού Εξοχότητα, ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης, υποστηρίζει ότι το Μνημόνιο παραβιάζει τη γεωγραφία και διαγράφει τα νησιά του Αιγαίου.

Η Τουρκία δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό ή την κυριαρχία αυτών των νησιών.

Το νομικό ζήτημα είναι διαφορετικό. Αφορά την επήρεια που πρέπει να αποδίδεται στα νησιά κατά την οριοθέτηση επικαλυπτόμενων θαλάσσιων διεκδικήσεων.

Σύμφωνα με τη διεθνή νομολογία, δεν αποδίδεται αυτομάτως πλήρης επήρεια σε κάθε νησί, ανεξαρτήτως της διαμόρφωσης των ακτών και των σχετικών περιστάσεων.

Όπως εξήγησε η Τουρκία στις επιστολές της το 2020, ο βασικός στόχος είναι η επίτευξη δίκαιης λύσης, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις ειδικές και συναφείς περιστάσεις, συμπεριλαμβανομένου του μήκους και της κατεύθυνσης των σχετικών ακτών.

Παρότι η Τουρκία αναγνωρίζει τη Σύμβαση της Άγκυρας ως σημαντικό μέσο, δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος σε αυτήν.

Η Σύμβαση δεν έχει ούτε καθολικό ούτε δεμσευτικο χαρακτήρα, ενώ δεν μπορεί απλώς να τεκμαίρεται ότι κάθε διάταξη που προβάλλεται έναντι ενός μη συμβαλλόμενου κράτους συνιστά δεσμευτικό εθιμικό δίκαιο.

Η Τουρκία σέβεται το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των εθιμικών κανόνων όπου αυτοί έχουν παγιωθεί, και παραμένει προσηλωμένη στη δίκαιη οριοθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων.

Αυτό δεν συνιστά απόρριψη του δικαίου της θάλασσας. Η θέση μας βασίζεται στο εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο και στην αρχή της επιείκειας.

Κυρία Πρόεδρε,

Η προτίμησή μας εξακολουθεί να είναι ο διάλογος και όχι ο αποκλεισμός.

Όπως επανέλαβε ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης μόλις τον περασμένο μήνα, επιθυμούμε να δούμε τα ζητήματα στο Αιγαίο Πέλαγος και στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύονται στη βάση των σχέσεων καλής γειτονίας και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Επανέλαβε ότι η πρότασή μας για τη διοργάνωση Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση κοινού εδάφους.

Είμαστε έτοιμοι να συμμετάσχουμε εποικοδομητικά σε αυτή την προσπάθεια, με την προϋπόθεση ότι μια συμπεριληπτική και διαρκής προσέγγιση θα λαμβάνει επίσης υπόψη τα νόμιμα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και της(παράνομης) «τδβκ».

Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας του απάντησε αμέσως:

Όπως δήλωσε νωρίτερα σήμερα (χθες) ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης, η Ελλάδα απορρίπτει κατηγορηματικά το λεγόμενο Μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης, το οποίο αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Το Μνημόνιο αυτό αντιβαίνει τόσο στη γεωγραφία όσο και στο διεθνές δίκαιο.

Ως εκ τούτου, είναι παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου και η υποτιθέμενη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί ούτε να του προσδώσει οποιαδήποτε νομική ισχύ ούτε να μεταβάλει τον παράνομο χαρακτήρα του, καθώς είναι άκυρο και ανυπόστατο.

Κατά συνέπεια, δεν παράγει καμία έννομη συνέπεια.

Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν ούτε παρακείμενες ούτε αντικείμενες ακτές, οι οποίες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν κοινό θαλάσσιο όριο.

Το Μνημόνιο αγνοεί πλήρως την παρουσία πολυάριθμων ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, καθώς και τα δικαιώματά τους να παράγουν θαλάσσιες ζώνες πέραν των χωρικών υδάτων.

Η Ελλάδα υποστηρίζει σθεναρά τη σημασία του σεβασμού της κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας που ασκεί κάθε κράτος επί των θαλάσσιων ζωνών του, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που παράγονται από τα νησιά, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Ελλάδα υποστηρίζει τη συνεργασία και τη σύναψη συμφωνιών με τα γειτονικά κράτη στη βάση του δικαίου της θάλασσας, όπως αυτό αποτυπώνεται στη Σύμβαση UNCLOS, και σύμφωνα με την αρχή της καλής πίστης.

Η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί. Δεν είναι σύνθημα.

Ούτε μπορεί μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα ενός τρίτου κράτους, προκειμένου να εξυπηρετήσει μονομερείς διεκδικήσεις.

Η Ελλάδα παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην ειρηνική επίλυση των θαλάσσιων διαφορών σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, όπως αυτό αποτυπώνεται στη Σύμβαση UNCLOS, όπως αποδεικνύεται από τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο.

Ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου δεν αποτελεί ζήτημα πολιτικής σκοπιμότητας. Αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.

Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να επισημάνω ότι πρόκειται για μια ανοικτή συζήτηση σχετικά με τη θαλάσσια ασφάλεια.

Ο σεβασμός του δικαίου της θάλασσας βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της συζήτησης.

Η υπενθύμιση των κανόνων που διέπουν τις θάλασσές μας δεν συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας του Συμβουλίου. Αντιθέτως, αποτελεί ακριβώς τον σκοπό της.

Σας ευχαριστώ.

Επανέρχομαι στην άσκηση των καθηκόντων μου ως Προέδρου.

Ο Τούρκος πρέσβης επανήλθε:

Δυστυχώς, με όλο τον σεβασμό, ο Πρωθυπουργός επικεντρώθηκε στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, ένα ζήτημα που δεν σχετίζεται με τη θαλάσσια ασφάλεια και τις αναδυόμενες τεχνολογίες.

Θα επιθυμούσα ο Πρωθυπουργός να είχε επικεντρωθεί στην ουσία του ζητήματος, δηλαδή στη θαλάσσια ασφάλεια και στις αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως έπραξαν όλες οι υπόλοιπες αντιπροσωπείες.

Ως εκ τούτου, δεν θα επανέλθω στο περιεχόμενο των δηλώσεων.

Είναι σαφές ότι υπάρχει μια διαφορά μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, μια διαφωνία ως προς την κατανόηση και την ερμηνεία του ζητήματος.

Θεωρώ ότι αυτό δεν αποτελεί αντικείμενο εξέτασης του Συμβουλίου Ασφαλείας στη συγκεκριμένη συνεδρίαση.

Απαιτεί ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Ελπίζω ότι θα μπορέσουμε να τις πραγματοποιήσουμε σύντομα, το συντομότερο δυνατόν.

Σας ευχαριστώ.

Του απάντησε ξανά η κ. Μπαλτά:

Ευχαριστώ τον εκπρόσωπο της Τουρκίας για τη δήλωσή του.

Θα ήθελα τώρα να προβώ σε μια δήλωση, την τελευταία, εφόσον μου επιτρέπετε, απαντώντας στα όσα ανέφερε ο εκπρόσωπος της Τουρκίας.

Η Ελλάδα επιδιώκει διαχρονικά σχέσεις καλής γειτονίας με την Τουρκία, βασισμένες στον αμοιβαίο σεβασμό, στο διεθνές δίκαιο και στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Παραμένουμε προσηλωμένοι στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών.

Ωστόσο, ο ουσιαστικός διάλογος προϋποθέτει σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στην κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα.

Σας ευχαριστώ.

Επανέρχομαι στην άσκηση των καθηκόντων μου ως Προέδρου.