Περί εκτάκτου ανάγκης και καθόδου των τανκς

 

Για μια χώρα σαν την Ελλάδα, με τις μνήμες από τη νύχτα της 21ης Απριλίου, αυτές οι ασκήσεις είναι δύσκολες

Μανώλης Κοττάκης

Παρακολουθούμε με τεταμένη την προσοχή τις εξελίξεις στη Γαλλία και τους προβληματισμούς που έχουν προκύψει, και εκεί αλλά και στην Αθήνα, για δύο θέματα: Πώς αντιδρά το κράτος σε περίπτωση παρατεταμένων επεισοδίων, τα οποία διαταράσσουν την κοινωνική ειρήνη και απειλούν την οικονομική ζωή μίας πρωτεύουσας, σε σημείο που να τίθεται εν αμφιβόλω η εξουσία της κυβέρνησης και του κράτους;

Πώς αντιμετωπίζεται η «στάση» κατά του πολιτεύματος; Προσφεύγει το πολιτικό σύστημα στις έκτακτες διατάξεις του Συντάγματος περί κήρυξης μίας χώρας ή μίας πόλης σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, κατεβάζει τον στρατό και τα τανκς στους δρόμους, απαγορεύει την κυκλοφορία και αναστέλλει συγκεκριμένες διατάξεις του Συντάγματος με επίκληση την «κατάσταση πολιορκίας»; Για μια χώρα σαν την Ελλάδα, με τις μνήμες από τη νύχτα της 21ης Απριλίου, αυτές οι ασκήσεις είναι δύσκολες. Για μια χώρα σαν τη Γαλλία, του Διαφωτισμού και του κράτους δικαίου, εξίσου!

Αυτό είναι το πρώτο. Υπάρχει και το δεύτερο, το ευρύτερο θέμα, το οποίο προβληματίζει και τις Αρχές στη Γαλλία αλλά και την ελληνική κυβέρνηση στην Αθήνα: τι προκαλεί τις κινητοποιήσεις και τις αναταραχές; Πόσο μεγάλη πιθανότητα είναι να υπάρξουν τέτοιου είδους αναταραχές στην Αθήνα; Θα εξαπλωθεί ο ευρωπαϊκός ιός και στις ελληνικές πόλεις; Οσον αφορά το πρώτο, υπάρχει απάντηση. Η Ελλάδα υπήρξε το πειραματόζωο, όπου μπορεί και να εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά πρακτικές που βλέπουμε σήμερα στην Ευρώπη.

Πρακτικές ανάφλεξης κινητοποιήσεων. Οπως διαβάζουμε, στη Γαλλία οι νέοι αξιοποιούν προγράμματα αλληλοενημέρωσης κινητών τηλεφώνων μέσω του δικτύου Telegram και αιφνιδιάζουν τις Αρχές, οι οποίες είχαν εκπαιδευτεί να τους παρακολουθούν και να τους φακελώνουν μέσω του facebook. Στην Ελλάδα έχουμε πείρα από τέτοιου είδους καταστάσεις. Η δολοφονία του Γρηγορόπουλου στις 6 Δεκεμβρίου 2008 και οι κινητοποιήσεις που ακολούθησαν το ίδιο βράδυ, τέσσερις μήνες μετά την κύρωση του ρωσικού αγωγού South Stream από το ελληνικό Κοινοβούλιο, προσφέρονται για προσφέρονται για ευρύτερα διδάγματα.

Πρώτον, γιατί εκείνη τη βραδιά της 6ης Δεκεμβρίου, όπως έχω αποκαλύψει στο πρώτο βιβλίο μου για τον Καραμανλή off the record, πυροδοτήθηκε n ομαδική αποστολή sms στα κινητά χιλιάδων μαθητών από συγκεκριμένη εταιρία κινητής τηλεφωνίας, που εδρεύει σε δυτικό κράτος. Εξήντα χιλιάδες εμπρηστικά μηνύματα έφυγαν εκείνη τη βραδιά και αμέσως πήρε φωτιά το κέντρο της Αθήνας. Είναι η στιγμή που νομίζεις ότι κατεβαίνεις στον δρόμο επειδή το νομίζεις εσύ, αλλά στην πραγματικότητα, άπειρος όπως είσαι, χωρίς να το καταλαβαίνεις, υλοποιείς τα σχέδια μιας άγνωστης δύναμης.

Οταν τα αποκαλύψαμε αυτά, καθώς και το γεγονός ότι μέσα στο πλήθος των εξεγερθέντων που αναστάτωσαν το κέντρο της Αθήνας για δύο ολόκληρες εβδομάδες είχαν προστεθεί ομάδες Αλβανών και Κοσοβάρων που λεηλάτησαν τα καταστήματα (όπως γίνεται τώρα και στη Γαλλία), αντιμετωπίσαμε μειδιάματα. Κατηγορηθήκαμε για θεωρίες συνωμοσίας. Σήμερα βλέπουμε τους ίδιους ανθρώπους που ειρωνεύονταν τις αποκαλύψεις εκείνης της περιόδου να ανακαλύπτουν έκπληκτοι ότι οι κινητοποιήσεις στο Παρίσι πυροδοτούνται μέσω της κινητής τηλεφωνίας και σε αυτές μετέχουν ισλαμικοί πυρήνες με παλαιστινιακές σημαίες που δεν έχουν καμία σχέση με τον γαλλικό λαό.

Και αφήνουν υπαινιγμούς για ρωσικό δάκτυλο. Τους καλωσορίζουμε στην ανακάλυψή τους για το πώς ξεσπούν οι εξεγέρσεις και τους καλούμε να μελετήσουν πώς πυροδοτήθηκαν μέσω facebook, από ποια δυτική δύναμη και οι Ελληνες αγανακτισμένοι, που απαιτούσαν την επιστροφή στη δραχμή και την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Υπάρχει, όμως, και δεύτερο ζήτημα. Το ζήτημα της κήρυξης της χώρας σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και η κάθοδος των τανκς στους δρόμους. Δεν προκύπτει το θέμα για πρώτη φορά στη Γαλλία με βάση τα ρεπορτάζ που μας έρχονται σήμερα από τα Ηλύσια Πεδία και το Μέγαρο Ματινιόν.

Ετέθη για πρώτη φορά στη σύσκεψη της κυβερνητικής επιτροπής της κυβέρνησης Καραμανλή στο Μέγαρο Μαξίμου τον Δεκέμβριο του 2008, κατά τη διάρκεια της οποίας υπουργοί εισηγήθηκαν στον πρωθυπουργό και τον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Προκόπη Παυλόπουλο αυτή ακριβώς την πρακτική. Την επιβολή του κράτους, μέσω της ενεργοποίησης των έκτακτων συνταγματικών διατάξεων που ανέστειλαν συνταγματικές ελευθερίες. Καραμανλής και Παυλόπουλος απέρριψαν αμέσως εκείνες τις προτάσεις γιατί διέκριναν την παγίδα: στρατός στους δρόμους και κατάσταση έκτακτης ανάγκης σήμαινε ότι θα χυθεί κι άλλο αίμα και αυτό ουσιαστικά ήταν ο στόχος εκείνων που αναστάτωναν την Αθήνα εκείνο τον Δεκέμβριο, τον αλησμόνητο: Η περαιτέρω αποσταθεροποίηση του κράτους και της κυβέρνησης.

Μπορεί η τότε εξουσία να εκτέθηκε στα μάτια των συντηρητικών ψηφοφόρων για την «αμυντική στάση της ΕΛ.ΑΣ.» και έκτοτε αυτό να αποτέλεσε αντικείμενο κριτικής για το γεγονός ότι το κράτος δεν προστάτευσε περιουσίες, με συνέπεια ένα μεγάλο τμήμα της οδού Πανεπιστημίου (στο οποίο προστέθηκαν και τα επεισόδια των Μνημονίων του 2010 ) να χάσει την οικονομική του αίγλη και να μαραζώσει, ωστόσο το διακύβευμα ήταν πολύ μεγαλύτερο από την καταστροφή μίας κεντρικής οδού των Αθηνών: ήταν η δημοκρατία και οι άνθρωποι. Ηταν η ευθύνη μιας εκλεγμένης κυβέρνησης η οποία θα επέλεγε να χύσει το αίμα Ελλήνων πολιτών για να επιβάλει δικτατορικά την εξουσία της.

Ο Καραμανλής δεν το δέχτηκε, ούτε ο Παυλόπουλος, με συνέπεια αργότερα ο θεωρητικός των αναρχικών Επαμεινώνδας Σκυφτούλης να δηλώνει ότι «οι αστοί θα πρέπει να τους ανάψουν κερί που δεν τσίμπησαν στην προβοκάτσια». Θα περιελάμβανα στους αστούς και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος ανάμεσα στους λόγους που απαρίθμησε για να μην ψηφίσει τον Προκόπη Παυλόπουλο ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας το 2015 ήταν και τα επεισόδια στην Αθήνα. Με βάση όσα συμβαίνουν σήμερα στο Παρίσι, του χρωστά μία μεγάλη συγγνώμη!

Αν θέλουν οι Γάλλοι, λοιπόν, υπόδειγμα τι να κάνουν για αυτές τις κινητοποιήσεις, ώστε να διατηρήσουν το κράτος τους όρθιο και τα χέρια τους καθαρά από αίμα, υπάρχει! Αυτό είναι το υπόδειγμα των Καραμανλή και Παυλόπουλου, που δικαιώνεται αναδρομικά, αλλά χρειάζεται στομάχι. Πολύ γερό στομάχι και ιστορική ανάγνωση μιας κινητοποίησης για να κατανοήσει κανείς το εθνικό συμφέρον για τη χώρα του πέρα από πυροτεχνήματα. Στο δικαστικό βούλευμα του συμβουλίου Πλημμελειοδικών του 2017 για το σχέδιο «Πυθία» μπορεί κανείς να βρει αναλυτικά στοιχεία για το τι συνέβη στην πατρίδα μας εκείνο τον μήνα!

Προβληματισμός

Ο δεύτερος προβληματισμός που διαβάζουμε είναι αν μπορεί να επεκταθεί το κίνημα αυτό στους δρόμους των Αθηνών και να ζήσουμε μια εξέγερση της νεολαίας αλά γαλλικά. Δεν θα μπορούσε κανείς να αποκλείσει κάτι ασύντακτο στους δρόμους. Ο αυθορμητισμός των ασύντακτων είναι κίνδυνος για τις κυβερνήσεις. Μπορεί, όμως, να αποκλείσει με βεβαιότητα κάτι συντεταγμένο. Διότι αυτοί που θα μπορούσαν να βάλουν φωτιά στους δρόμους όπως το έκαναν το 2008 είναι σήμερα πιο σύστημα από το σύστημα.

Ο Τσίπρας του 2008, ο οποίος ήταν στους δρόμους και άλλαζε δρομολόγιο στην πορεία για να ξεγελάσει τους αστυνομικούς, αγνοείται σήμερα. Είναι κεντρώος ρεαλιστής, ο ριζοσπαστισμός εχάθη. Δεν πάει… Γένοβα, αλλά εδρεύει σε έναν δρόμο που φέρει το όνομα της βασίλισσας Αμαλίας. Κακώς, λοιπόν, ονειρεύονται οι δικοί του «και στα δικά μας». Τα «δικά» σας είναι να καθίσετε φρόνιμοι! Το ΚΚΕ, ούτως ή άλλως, πάντοτε ήταν προσεκτικό σε τέτοιου είδους κινητοποιήσεις. Μετέχει μεν, από απόσταση δε.

Πυρήνες ελευθεριακών αναρχικών, όπως αυτοί που δρούσαν στην πατρίδα μας από τη Μεταπολίτευση και μετά, δεν μοιάζει να υπάρχουν στο προσκήνιο κι αν υπάρχουν, έχουν άλλες επιρροές και συνδέσεις από τις οποίες εξαρτάται η πυροδότησή τους. Το μόνο που μένει είναι το αυθόρμητο κίνημα των μαθητών των Τεμπών, το οποίο είναι γνησίως αυθεντικό και ακομμάτιστο, και θέλει να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα διαμαρτυρίας στην κυβέρνηση για το γεγονός ότι αφού δεν μπορεί να εγγυηθεί καν τις μετακινήσεις του με ασφάλεια, δεν μπορεί να εγγυηθεί και τα όνειρά του.

Οταν, μάλιστα, διαβάζει ότι η κυβέρνηση θέλει να προκηρύξει εκλογές μετά τις πανελλαδικές του 2027, για να γλιτώσει τη συμμετοχή της νεολαίας που εργάζεται σεζόν, εξεγείρεται ακόμα περισσότερο. Το κίνημα αυτό, ωστόσο, αυτή τη στιγμή που μιλάμε δεν φαίνεται ότι έχει ηγέτη. Οι Ελληνες, όπως μας έδειξαν οι κινητοποιήσεις των Τεμπών, βγήκαν στους δρόμους όχι για την οικονομική χρεοκοπία και τις κοινωνικές ανισότητες, όπως κάνουν τώρα οι Γάλλοι, αλλά για την ηθική χρεοκοπία της χώρας.

Αυτό πρέπει να το κατανοήσει η κυβέρνηση και, ναι, πρέπει να το φοβάται. Οι κινητοποιήσεις γίνονται στην πατρίδα μας για ηθικές αξίες, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο. Κινητοποιήσεις, όμως, σαν κι αυτές που γίνονται στη Γαλλία στην Ελλάδα τις κάναμε παρατεταμένα για 15 χρόνια και, απ’ ό,τι φαίνεται, έχουν εξαντλήσει την επιρροή τους, εκτός απροόπτου. Το πεζοδρόμιο με τις αναταραχές δεν φαίνεται ότι ανήκει στο μενού του Ελληνα αυτή τη στιγμή, ο οποίος τις μάχες του τις έδωσε όταν έπρεπε, οι μάχες των Γάλλων και των Γερμανών που μας αγνόησαν δεν μας αφορούν ακριβώς. Στο ηθικό σκέλος, λοιπόν, θα επικεντρωνόμαστε παρά στο αμιγώς υλικό και οικονομικό.

Θα τα καταλάβουν αυτά η κυβέρνηση και οι πολιτικές ηγεσίες; Με κάποια καθυστέρηση ίσως, αν καταφέρει να διακρίνει κάτι πίσω από τις γραμμές στα focus group Αμερικανός σύμβουλος του πρωθυπουργού και στείλει καμιά έκθεση στο Μαξίμου. Να καταλάβει η κυβέρνηση από τη… γείωση με την κοινωνία το θεωρούμε σχεδόν αδύνατο. Της λείπει το… ρεύμα!