Γιατί με τον Σαμαρά

 

Ιωάννης Α. Μαλταμπές

17 Οκτωβρίου 2026

Στέκομαι στο πλευρό του Αντώνη Σαμαρά επειδή αναγνωρίζω στο πρόσωπό του τη δυνατότητα να συναντηθούν τρία πράγματα που χρειάζεται επειγόντως η Ελλάδα: εθνική αυτοτέλεια, κοινωνική δικαιοσύνη και ικανότητα διακυβέρνησης. Η επιλογή μου ωρίμασε μέσα στους αγώνες, στις απογοητεύσεις και στη σύγκριση των πολιτικών που σημάδεψαν τη χώρα.

Δεν υπήρξα μέλος της Νέας Δημοκρατίας. Προέρχομαι από βαθύτατα συντηρητικό οικογενειακό περιβάλλον, αλλά πολιτικά ανήκα στον πατριωτικό και κοινωνικό χώρο του ΠΑΣΟΚ, ιδιαίτερα στη σκέψη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη. Σέβομαι τις πατριωτικές παρακαταθήκες του Γεωργίου και του Ανδρέα Παπανδρέου. Είχα αντιταχθεί στην εκλογή του Γιώργου Α. Παπανδρέου και στηρίξει με πάθος τον Ευάγγελο Βενιζέλο, που θεωρούσα καταλληλότερο για αρχηγό και υποψήφιο πρωθυπουργό. Είμαι βαθιά αντικομμουνιστής και βαθιά πατριώτης. Αυτή η διαδρομή με έμαθε να κρίνω πρόσωπα και πράξεις με κριτήριο την πατρίδα και τον άνθρωπο.

Στην αυτοδιοίκηση, ως έπαρχος Άνδρου και πρώτος σε ψήφους νομαρχιακός σύμβουλος Κυκλάδων από την επαρχία Άνδρου, με στήριζαν άνθρωποι από διαφορετικούς χώρους, ιδιαίτερα της βαθιάς Δεξιάς. Έλεγαν ότι αναγνώριζαν την κρυστάλλινη πολιτική και προσωπική μου στάση. Γνώρισα έτσι την αξία μιας εμπιστοσύνης που υπερβαίνει τα κομματικά σύνορα. Με την ίδια ελευθερία κρίσης τοποθετούμαι σήμερα.

Το πολιτικό τοπίο έχει αλλάξει ριζικά μετά το 2010. Η οικονομική και κοινωνική καταστροφή των μνημονίων, οι συγκυβερνήσεις ανάγκης, η καταστροφική συγκυβέρνηση Τσίπρα–Καμμένου και η εμφάνιση της ναζιστικής Χρυσής Αυγής ανέτρεψαν τις παλιές διαχωριστικές γραμμές. Η λαϊκή Δεξιά και το πατριωτικό, κοινωνικό Κέντρο στερούνται, κατά την κρίση μου, ουσιαστικής εκπροσώπησης. Γύρω από τον Μητσοτάκη διακρίνω μια σύγκλιση πολιτικών δυνάμεων απομακρυσμένων από τα λαϊκά στρώματα και τις παραδοσιακές αξίες της ελληνικής κοινωνίας.

Αυτή την έλλειψη εκπροσώπησης τη ζήσαμε στον αγώνα για τη Μακεδονία. Εκπροσώπησα νομικά την Παμμακεδονική Συνομοσπονδία, συνεργάστηκα με τις οργανώσεις της ομογένειας, συντόνισα συνδιάσκεψη στην Παλαιά Βουλή και συμμετείχα στη συλλογή υπογραφών στη Δυτική Μακεδονία. Βρεθήκαμε στους δρόμους μέχρι την κύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών, μέσα στα δακρυγόνα. Άνθρωποι διαφορετικών πολιτικών καταβολών συναντηθήκαμε στην ίδια εθνική αγωνία. Η παρουσία μας δεν απέκτησε αντίστοιχη πολιτική δύναμη. [1]

Από το 2015 έως το 2019 βρέθηκα επικεφαλής της προσπάθειας συντονισμού περίπου σαράντα πατριωτικών ομάδων. Συνέχισα έως το 2024 μέσα από τον Πατριωτικό Σύνδεσμο, εκδηλώσεις, αρθρογραφία και εκλογικές συμπράξεις, με συμμετοχή σε προσπάθειες της Πατριωτικής Ένωσης και του Πατριωτικού Συνασπισμού. Γνώρισα από κοντά την αδυναμία συνεννόησης, τους εγωισμούς, τις προσωπικές στρατηγικές. Οι ίδιοι λίγοι πληρώναμε διαρκώς, ακόμη και δικαστικά παράβολα, προσπαθώντας να καλύψουμε με προσωπική εργασία την έλλειψη επιστημονικής και οργανωτικής υποστήριξης.

Ανάμεσα σε αυτές τις προσπάθειες γνώρισα και ανιδιοτελείς ανθρώπους, ιδιαίτερα σε ορθόδοξες κοινότητες με κοινωνική προσφορά. Η εμπειρία μού έμαθε ότι ο πατριωτισμός δοκιμάζεται στην προσφορά, στη συνέπεια και στην προστασία του αδυνάμου. Η ανιδιοτέλεια είναι η λέξη που κυρίως λείπει από πολλούς επαγγελματίες της πατριωτικής ρητορικής. Αυτό είναι βασικό κριτήριο με το οποίο κρίνω και τη σημερινή μου πολιτική επιλογή.

Στον Σαμαρά αναγνωρίζω γνώση της ελληνικής ιστορίας, ευγένεια, υψηλό ήθος και αίσθηση καθήκοντος. Μπορώ να συζητώ μαζί του για κάθε ζήτημα της Ελλάδας. Η διαφορετική πολιτική μου προέλευση δεν αποτέλεσε εμπόδιο ούτε χρειάστηκε να αποσιωπήσω τις πεποιθήσεις μου. Στη στάση του βλέπω προτεραιότητα στην πατρίδα, ακόμη και όταν αυτό συνεπάγεται προσωπικό πολιτικό κόστος. Αυτή η δυνατότητα συνεννόησης έχει πολιτική σημασία για την ενότητα που αναζητούμε.

Η στήριξή μου απαιτεί όμως απάντηση και στο δύσκολο ερώτημα: πώς εξηγείται η μετάβαση από την αντιμνημονιακή του στάση στην εφαρμογή μνημονίου; Στην πρόσφατη τηλεφωνική συνομιλία μας ο ίδιος με παρότρυνε να αναζητήσω τη βιβλιογραφία για τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές. Εκεί βρίσκεται ένα κρίσιμο, συγκεκριμένο τεκμήριο.

Η ένστασή του αφορούσε την ένταση της προσαρμογής και την υποτίμηση της ύφεσης. Στην αξιολόγηση του πρώτου ελληνικού προγράμματος, το 2013, το ΔΝΤ παραδέχθηκε ότι ο αρχικός πολλαπλασιαστής 0,5 είχε αργότερα αναθεωρηθεί σε διπλάσιο μέγεθος. Με απλά λόγια, η οικονομία έχανε περισσότερα από όσα είχαν υπολογίσει όταν επέβαλλαν φόρους και περικοπές. Αυτή η παραδοχή δικαιώνει μια κρίσιμη πλευρά της έγκαιρης κριτικής του Σαμαρά. Η υποεκτίμηση του κοινωνικού και οικονομικού κόστους είχε πραγματικές συνέπειες στις ζωές των ανθρώπων. [2]

Η μεταστροφή του είχε αρχίσει πριν γίνει πρωθυπουργός, με τις δεσμεύσεις του 2011–2012, υπό την απειλή διακοπής της χρηματοδότησης. Το δεύτερο πρόγραμμα συμφωνήθηκε επί Παπαδήμου. Όταν ανέλαβε, τον Ιούνιο του 2012, επέλεξε τη συνέχιση της χρηματοδότησης και την παραμονή στο ευρώ, διεκδικώντας αλλαγές στα μέτρα και στον χρόνο προσαρμογής. Την υποχώρηση αυτή τη βλέπω ως δύσκολη επιλογή ευθύνης απέναντι στον κίνδυνο ανεξέλεγκτης χρεοκοπίας. [3]

Οι θυσίες επί της κυβέρνησής του ήταν βαριές και η εφαρμογή του προγράμματος πρέπει να κρίνεται αυστηρά. Ο ίδιος αναγνώριζε τον άδικο χαρακτήρα περικοπών και μιλούσε για τα τελευταία επώδυνα μέτρα. Το πολιτικό του στοίχημα ήταν να ολοκληρωθεί η προσαρμογή και να αρχίσει η έξοδος. Το μέτρο της αξιολόγησής του βρίσκεται σε εκείνη την προοπτική και στα αποτελέσματα της διακυβέρνησής του. [3]

Το 2014 εμφανίστηκε θετικός ρυθμός ανάπτυξης και η Ελλάδα επέστρεψε δοκιμαστικά στις αγορές. Η ανάκαμψη παρέμενε εύθραυστη, η ανεργία υψηλή και η αξιολόγηση εκκρεμούσε. Το ΔΝΤ καταγράφει ότι το πρόγραμμα είχε εκτροχιαστεί από τα μέσα του 2014. Υπήρχε όμως συγκεκριμένη δυνατότητα μετάβασης σε προληπτική πιστωτική γραμμή, υπό προϋποθέσεις. Πιστεύω ότι η πολιτική συνέχεια με τον Σαμαρά θα έδινε περισσότερες πιθανότητες να αποδώσουν οι θυσίες και να κλείσει ο κύκλος των μνημονίων. [4]

Ο γιος μου, ο Φίλιππος, το έθεσε απλά: αφού βγήκαν η Ιρλανδία και η Πορτογαλία, θα μπορούσε να βγει και η Ελλάδα. Συμμερίζομαι αυτή την πεποίθηση. Η Ιρλανδία ολοκλήρωσε το πρόγραμμά της το 2013 και η Πορτογαλία το 2014. Οι οικονομίες τους είχαν διαφορετικά χαρακτηριστικά, αλλά έδειξαν ότι η έξοδος ήταν εφικτή. Θεωρώ ότι και η Ελλάδα μπορούσε να ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο, με σταθερότητα και διαπραγματευτική εμπειρία. [5]

Ακολούθησε το 2015. Η συγκυβέρνηση Τσίπρα–Καμμένου υποσχέθηκε απελευθέρωση από τα μνημόνια και παρέδωσε κλειστές τράπεζες, περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων και τρίτο μνημόνιο. Η ανάκαμψη ανακόπηκε και η οικονομία επέστρεψε σε ύφεση. Κατά την πολιτική μου κρίση, η δημαγωγία, η προχειρότητα και οι παλινωδίες εκείνης της κυβέρνησης επιβάρυναν καταστροφικά έναν ήδη εξαντλημένο λαό. Η ευθύνη για αυτές τις επιλογές είναι συγκεκριμένη και βαριά. [4, 6]

Στη συνέχεια θεσμοθετήθηκε, το 2016, το Υπερταμείο με διάρκεια 99 ετών και μοναδικό μέτοχο το Ελληνικό Δημόσιο. Η κυβέρνηση που θα έσκιζε τα μνημόνια αποδέχθηκε μακροχρόνιες δεσμεύσεις στη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας. Η συμφωνία της 12ης Ιουλίου 2015 προέβλεπε ευρωπαϊκή εποπτεία του ταμείου και προηγούμενη συνεννόηση με τους θεσμούς για νομοσχέδια στους σχετικούς τομείς. Σε αυτή τη λογική εξάρτησης αναφέρομαι πολιτικά όταν μιλώ για «99 χρόνια δουλείας». Η αποκατάσταση του ελέγχου πάνω στον εθνικό πλούτο απαιτεί σχέδιο, διαπραγμάτευση και αξιόπιστες λύσεις. Η οικονομική αδυναμία περιορίζει και την εθνική ελευθερία κινήσεων. [6, 7]

Στα εθνικά ζητήματα, η κυβέρνηση Τσίπρα φέρει την ευθύνη της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία θεωρώ εθνικά επιζήμια. Ο Σαμαράς αντιτάχθηκε και συνεχίζει να ασκεί κριτική στις συνέπειές της. Η μεταγενέστερη διαχείριση Μητσοτάκη δεν με πείθει ότι εξάντλησε τις δυνατότητες υπεράσπισης των ελληνικών θέσεων. Χρειάζεται οργανωμένη διπλωματική και νομική στρατηγική για τις παραβιάσεις και για τη διόρθωση των αρνητικών συνεπειών μιας συμφωνίας που δεσμεύει διεθνώς τη χώρα. Η υπεράσπιση της ιστορικής μας συνέχειας απαιτεί διαρκή παρέμβαση στη διπλωματία, στην παιδεία και στον δημόσιο λόγο. [8]

Στα ελληνοτουρκικά, την πολιτική Μητσοτάκη–Γεραπετρίτη την κρίνω υποχωρητική, σε βαθμό ραγιαδισμού. Στην υπόθεση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου και της Κάσου, ο Σαμαράς κατήγγειλε τον κατευνασμό και επέκρινε τη σιωπή Γεραπετρίτη απέναντι στη θέση ότι η πόντιση αποτελεί «μονομερή ενέργεια». Οι συμφωνίες για την προώθηση του έργου κρίνονται από την υλοποίησή τους. Η τουρκική απειλή δεν μπορεί να αποκτά ισχύ βέτο στην άσκηση των δικαιωμάτων μας. Αυτή την εθνική αξιοπρέπεια αναγνωρίζω στον Σαμαρά. [8, 11]

Μετρά επίσης η προσωπική ακεραιότητα που του αναγνωρίζω. Το σκέλος της υπόθεσης Novartis που τον αφορούσε αρχειοθετήθηκε το 2019 χωρίς ενδείξεις διάπραξης αδικήματος. Στις υποκλοπές διεκδίκησε διερεύνηση της καταγγελίας του για παγίδευση με το Predator. Το αίτημα πλήρους διαλεύκανσης αφορά την ίδια τη δημοκρατική λογοδοσία. Η εξουσία οφείλει να απαντά, ακόμη και όταν οι απαντήσεις την εκθέτουν. [9]

Έχει τη σημασία της και η δημόσια αναγνώριση της κυβερνητικής του εμπειρίας από τον Λάκη Λαζόπουλο: «Είναι πρώην πρωθυπουργός, ξέρει να κυβερνάει, ξέρει από πολιτική». Τη συγκρατώ ως ένδειξη δυνατότητας συνομιλίας πέρα από τον παραδοσιακό του χώρο. [10]

Η δική μας προσδοκία υπερβαίνει την αποκατάσταση της παλιάς φυσιογνωμίας της Νέας Δημοκρατίας. Ευελπιστούμε ο σημερινός Αντώνης Σαμαράς να γίνει πρωθυπουργός της πατρίδας, με ευρύτερη εθνική και κοινωνική εντολή. Να εκπροσωπήσει ανθρώπους διαφορετικών αφετηριών που απαιτούν αξιοπρέπεια, ασφάλεια και δικαιοσύνη και να ενώσει τις δυνάμεις τους σε μια κοινή προσπάθεια ανασυγκρότησης.

Το περιεχόμενο αυτής της προσπάθειας το ονομάζω Ελληνικό Κοινωνικό Πατριωτισμό. Πιστεύω στην ελεύθερη οικονομία, στην ιδιωτική πρωτοβουλία και στη δημιουργία πλούτου. Η πρόοδος όμως οφείλει να βελτιώνει τη ζωή ολόκληρης της κοινωνίας. Απορρίπτω την κοινωνία των δύο τρίτων, που συμβιβάζεται με την ευημερία των περισσότερων και εγκαταλείπει τους υπόλοιπους στο περιθώριο. Ο ηλικιωμένος, ο ασθενής, ο άνθρωπος με αναπηρία, ο εργαζόμενος που έχασε τη δουλειά του δικαιούνται αξιοπρεπή ζωή και πρόσβαση στα αγαθά του σύγχρονου πολιτισμού. Η προστασία τους αποτελεί μέτρο πολιτικής επιτυχίας.

Για μένα, η Ορθοδοξία θεμελιώνει ευθύνη για τον συνάνθρωπο, δικαιοσύνη και έμπρακτη προστασία του αδυνάμου. Η εθνική συνείδηση αποκτά βάθος όταν συνδέεται με αυτή την ευθύνη. Ένας οικονομικά εξαντλημένος λαός, χωρίς ελπίδα για τα παιδιά του, δυσκολεύεται να υπερασπιστεί τα εθνικά του δίκαια. Γι’ αυτό η κοινωνική συνοχή, η παραγωγική βάση και η εθνική ισχύς αποτελούν ενιαίο πολιτικό ζήτημα.

Η Ελλάδα χρειάζεται δουλειές που να κρατούν τους νέους εδώ, στήριξη της αγροτικής παραγωγής, της μικρής επιχείρησης, της περιφέρειας και της νησιωτικότητας. Η φυγή μορφωμένων νέων στερεί από την πατρίδα ανθρώπους των οποίων την εκπαίδευση πλήρωσαν οι οικογένειες και ο ελληνικός λαός. Χρειάζονται όροι επιστροφής, δημιουργίας και αξιοπρεπών αμοιβών. Χρειάζεται προσιτή ενέργεια, προστασία της γης και του φυσικού της πλούτου, λειτουργική δικαιοσύνη και εφαρμόσιμες λύσεις για το ιδιωτικό χρέος. Χρειάζεται ασφάλεια συνόρων, νομιμότητα και έμπρακτη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Αυτές είναι οι απαιτήσεις που θέτω σε κάθε αξίωση διακυβέρνησης.

Αναζητούμε έναν πατριωτικό, κοινωνιστικό φορέα σύγχρονου ευρωπαϊκού τύπου, με δημοκρατική οργάνωση, επιστημονικά τεκμηριωμένο πρόγραμμα, επαρκή στελέχη και διεθνείς συνδέσεις. Έναν φορέα ικανό να κυβερνήσει ή να καθορίσει τις εξελίξεις. Η υπέρβαση της γραφικότητας, της ιδιοτέλειας και των ναζιστικών καταλοίπων απαιτεί ηγεσία και ανιδιοτέλεια. Στη συγκεκριμένη συγκυρία δεν διακρίνω άλλο πολιτικό πρόσωπο με αντίστοιχο συνδυασμό εμπειρίας, εθνικής αναφοράς και δυνατότητας ένωσης αυτών των ανθρώπων. Πιστεύω ότι ο Σαμαράς μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης αυτής της προσπάθειας. Η ευθύνη για τη συγκρότηση και τη διάρκειά της είναι συλλογική.

Σήμερα του έγραψα σε ένα προσωπικό μήνυμα: «Εμείς σε χρειαζόμαστε, όχι εσύ εμάς. Εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να σε στηρίξουμε και να σε βοηθήσουμε».

Γι’ αυτό με τον Σαμαρά. Για μια Ελλάδα εθνικά αυτεξούσια, παραγωγικά ισχυρή και κοινωνικά δίκαιη, όπου τα παιδιά μας θα μπορούν να σχεδιάζουν τη ζωή τους. Και για κάτι βαθύτερο: μια Ελλάδα που να ζει αιωνίως, να διατηρεί την ιστορική της συνέχεια και να φωτίζει τον κόσμο με τον πολιτισμό της και την Ορθοδοξία, προσφέροντας νόημα, ελευθερία, δικαιοσύνη και αγάπη για τον άνθρωπο.

Πηγές τεκμηρίωσης

[1] Ανδριακή Press, «Ιωάννης Α. Μαλταμπές, η πορεία ενός πολιτικού», 18/05/2019.

[2] Σαμαράς, Ζάππειο Ι, 07/07/2010 · ΔΝΤ, Έκθεση 13/156, Ιούνιος 2013, σελ. 21, παρ. 41 · Blanchard–Leigh, Growth Forecast Errors and Fiscal Multipliers, 2013.

[3] Σαμαράς, επιστολή 15/02/2012 · προγραμματικές δηλώσεις 06/07/2012 · ομιλία στη Βουλή 07/11/2012.

[4] Τράπεζα της Ελλάδος, Νομισματική Πολιτική 2013–2014 · ΔΝΤ, Έκθεση 17/44, 2017, παρ. 22–24 · Eurogroup, 08/12/2014.

[5] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, COM(2014) 529, ενότητα 2.2: ολοκλήρωση προγραμμάτων Ιρλανδίας και Πορτογαλίας.

[6] Συμβούλιο ΕΕ, τρίτο ελληνικό πρόγραμμα, 2015–2018 · Δήλωση Συνόδου Ευρωζώνης, 12/07/2015, σελ. 4–5.

[7] Growthfund, επίσημο έγγραφο 07/02/2025, σελ. 1–2: διάρκεια και μετοχική σύνθεση, άρθρα 185 και 187 ν. 4389/2016.

[8] ΥΠΕΞ, Συμφωνία των Πρεσπών · τοποθέτηση Σαμαρά, 02/07/2026 (ΤΑ ΝΕΑ) · συνέντευξη Τύπου Μητσοτάκη, 13/09/2020.

[9] Αρχειοθέτηση σκέλους Novartis για Σαμαρά, 06/08/2019 (Fortune Greece) · αίτημα διερεύνησης για Predator, 06/07/2026 (in.gr).

[10] MEGA Non Stop, συνέντευξη Λάκη Λαζόπουλου, δημοσίευση 17/10/2026.

[11] Πρωθυπουργός, συμφωνίες GSI–Meridiam και θαλάσσιων ερευνών, 05/08/2026.