Εκ μέρους του Μητροπολίτου Γουμενίσσης κ. Δημητρίου

 

Δώρο Μητροπρεπές, αποκάλυψη ζωής και χάρισμα σωτηρίας

Μπορεί κάποιος να βρεί πόλεις εγκαταλειμμένες–ερείπια, αλλά πόλεις χωρίς θρησκευτικότητα δεν πρόκειται να βρεί, όπως διαπιστώνει ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος Πλούταρχος.

Τι είναι τελοσπάντων αυτή η δική μας θρησκευτικότητα, που την εκδηλώνουμε λίγο ή πολύ ο καθένας με τους παραπάνω τρόπους; Μια ατομική ανάγκη “θρησκεύειν”; Μια ανεπίγνωστη τάση απαλλαγής από ενοχές για τα λάθη μας; Μια ωφελιμιστική διέξοδος εξασφαλίσεως κάποιων δωρεών από την “ανώτερη δύναμη”; Μια αναπόδραστη υποσυνείδητη αποδοχή της θρησκευτικότητας των προ ημών; Μια συνειδητή αναζήτηση μεταφυσικής διεξόδου από την καθημερινή ισοπέδωση;

Και αν περίπου έτσι κατανοούμε και εξηγούμε εμείς την θρησκευτικότητά μας, τι σχέση έχει με την θρησκευτικότητα και την εμπειρία όλων των προ ημών και μεθ’ ημών ευσεβών και ορθοδόξων χριστιανών; Με την εμπειρία και τη θεογνωσία της Ορθοδόξου Εκκλησίας του Χριστού; Ταυτίζονται ή αποκλίνουν; Σχετίζονται ή είναι διαφορετικές; Ο Θεός όπως εμείς τον φανταζόμαστε και τον εξευμενίζουμε είναι ο Θεός του ορθοδόξου χριστιανικού “Πιστεύω”, ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα όπως αποκαλύφθηκε στον κόσμο συνιστώντας την Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία ως αληθινή εμπειρική θεανθρώπινη κοινωνία μας μετ’ Αυτού; Κι αν διαφέρει η ατομική μας θρησκευτικότητα από την θρησκευτικότητα της Εκκλησίας, τότε μήπως η ατομική θρησκευτικότητά μας —αντί να μας λυτρώνει— μας γεμίζει με την πιο ολέθρια ψευδαίσθηση, αυτήν που αλλοτριώνει την ζωή μας σε ματαιοπονία, τους κόπους σε σισσύφεια τραγωδία, τα όνειρα σε παγίδες θανάτου; Γιατί ζούμε; Γιατί πεθαίνουμε; Ποιοί τελικά είμαστε εμείς σ’ αυτήν την αδιάκοπη διελκυστίνδα μεταξύ ζωής και θανάτου, υπάρξεως και φθοράς; Για να δώσουμε απάντηση σ’ αυτά τα διαιώνια υπαρξιακά ερωτήματα, πρέπει πρώτα να απαντήσουμε στο καίριο ερώτημα: ποια είναι η σχέση μας με τον αληθινό Θεό μας.

Η πίστη δεν είναι αποδοχή ιδεών, αλλά σχέση ζωής με τον ζώντα Θεό. Κι ο θάνατος δεν είναι εκμηδένιση, αλλά διαβατήριο ζωής προς τον ζώντα Θεό. Αυτό μας λέει η Ορθοδοξία. Το λέει στο όνομα του αληθινού Τριαδικού Θεού, Αυτού που έφτιαξε εκ του μηδενός τα σύμπαντα κι εμάς τους ανθρώπους. Αυτού που ανέμειξε την ζωή Του με την ζωή μας για να μας σώσει. “Ο ήνωται Θεώ τούτο και σώζεται”, διδάσκουν οι θεόπτες της Ορθοδοξίας, όσοι είδαν το Θεό –καθώς ηδύναντο–, όσοι μίλησαν με το Θεό, όσοι ενώθηκαν με τον Θεό. Να τι είναι η Ορθοδοξία: “ο ήνωται Θεώ”. Να ποιος είναι ο στόχος και η μοναδικότητά της: “κοινωνία του ζώντος Θεού”.

***

Η Παναγία μας φρόντιζε και φροντίζει για όλους όσους έζησαν, ζούν και θα ζήσουν σ᾽ αυτά τα ευλογημένα και μαρτυρικά χώματα της ελληνικής επικράτειας. Δοξολογούμε τον Κύριό μας και Θεό μας, το Δημιουργό και Σωτήρα μας, που άλλη μια χρονιά θα μας συνάξει στον εορτασμό μιάς τόσο σημαδιακής θεομητορικής εορτής. Η ευλάβειά μας είναι ό,τι πιο φυσικό διαθέτουμε στη φυσικότητα της ύπαρξής μας. Γιατί να καυχηθούμε γι᾽ αυτήν τη φυσικότητα; Ας έχει χίλιες δόξες η Παναγία μας, που μας χάρισε και μας προσφέρει αισθητά τον εαυτό Της ως αναφαίρετο δώρο Μητροπρεπές σε μας τα παιδιά Της.

Δώρο Μητροπρεπές, αποκάλυψη ζωής και χάρισμα σωτηρίας, ευλογία ελπίδας στα μίζερα χρόνια που ζούμε. Σε χρόνια όπου διακινδυνεύεται η ηθική και η αξιοπρέπεια, η θρησκευτικότητα και η ανθρωπιά, η ειρήνη και η επιβίωση, ακόμη και η υγεία!

***

ΑΠΟ παιδιά όλοι μας νιώσαμε και νιώθουμε τη ζωή σαν ένα αισθητό σωματικό γεγονός. Οι σκέψεις μας γίνονται σωματικές κινήσεις, και οι σωματικές εκδηλώσεις μας γεμίζουν με αναμνήσεις και νέες σκέψεις. Οι σωματικές αισθήσεις γεμίζουν με τόσα αποτυπώματα του υλικού κόσμου την ψυχή μας (τα συναισθήματα και τα εσώτερα βιώματα και τη λογικότητα που συγκροτούν τον εαυτό μας). Ζούμε και εκφραζόμαστε και δημιουργούμε με ένα τρόπο σωματικό. 

Ακόμη και ο εικονικός ηλεκτρονικός κόσμος, θέλει τα χέρια μας ή το στόμα μας ή το βλέμμα μας, για να λειτουργήσει. Όλη η ζωή μας είναι κάτι το χειροπιαστό. Ζούμε τους άλλους μέσα από τη σωματική μας οντότητα. Και οι άλλοι γύρω μας έτσι μας νιώθουν. Η σωματικότητα είναι η δυνατότητα να βαδίσουμε στον κόσμο και να τον ζήσουμε.

Βεβαίως η ψυχικότητα είναι αυτή που δίνει λειτουργική κίνηση στη σωματικότητα. Αλλά και η σωματικότητα προσφέρεται ως τρόπος λειτουργικής έκφρασης στην ψυχικότητα. Είμαστε μια ψυχική σωματικότητα ή μια σωματική ψυχικότητα.

Και τα δύο μαζί από την πρώτη-πρώτη στιγμή της συλλήψεως (η σωματικότητα και η ψυχικότητα) είναι η ενιαία διπλή όψη του εαυτού μας. Από τότε που καταλαβαίνουμε τον εαυτό μας, υποσυνείδητα ή συνειδητά, από έμβρυα και μωρά μέχρι που ωριμάζουμε και αναχωρούμε, με αυτήν τη διπλή όψη ζούμε αυτήν τη ζωή.

Δισεκατομμύρια και τρισεκατομμύρια ανθρώπων, όσοι ζήσαμε, όσοι ζούμε και όσοι θα προλάβουμε να ζήσουμε, υπάρχουμε ως ψυχοσωματικές ή σωματοψυχικές οντότητες.

***

ΟΜΩΣ, ο καθένας μας έχει μια ανεπανάληπτη μοναδικότητα.

Ακόμη κι εκεί που εντοπίζει κανείς επαναληπτικά στοιχεία χαρακτηριστικών και χαρακτήρων…· ακόμη κι εκεί που παρατηρεί κάποιος εξωτερικές ομοιότητες νοοτροπίας και συμπεριφοράς…· ακόμη κι εκεί που βλέπει ένας κοινωνιολόγος παρομοιότητες πολιτισμικές ή κοινωνικές…· διαπιστώνεται ότι κανείς δεν είναι αντίγραφο ενός άλλου! Κανείς δεν προέκυψε σαν φωτοτυπία ενός άλλου πρωτοτύπου! 

Είμεθα μοναδικοί και ανεπανάληπτοι.

Αυτό είναι ένα δεδομένο της κτιστής μας φυσικότητας, της ανθρώπινης ομορφιάς μας, της παρουσίας μας.

Αλλά, εάν έχουμε μια τέτοια ασύμπτωτη μοναδική φυσικότητα, με ποιο τρόπο ανανεωθήκαμε σαν ανθρωπότητα; Που βρήκαμε τόσες και τόσες λεπτότατες ενοποιούς συμπτώσεις; Πως οι αναρίθμητες μοναδικές ανθρώπινες υπάρξεις καλλιεργήσαμε σημεία επικοινωνίας, ώστε να συγκροτήσουμε πολιτισμούς και ιστορία;

***

ΕΔΩ ανακαλύπτουμε ένα άλλο πολύ μεγάλο μυστικό μας.

Νιώθουμε και χαιρόμαστε τη σωματο-ψυχική μας μοναδικότητα μόνο μέσα από τη σχέση. Αποκτούμε συνείδηση του εαυτού μας σε σχέση με τις άλλες ανθρώπινες υπάρξεις και σε τελευταία ανάλυση ενώπιον του Θεού. Ακόμη και η αρχαία λέξη “συνείδηση” σημαίνει ότι γνωρίζουμε τον εαυτό μας μέσα από το «συν», μέσα από τη σχέση και την κοινωνία, ως συνυπάρξεις, ως συνάνθρωποι που τελικά συγκροτούμε τη συνανθρωπότητα. Έστω κι αν ακόμη επιχειρούμε και προσπαθούμε να την ανεύρουμε και να την συγκροτήσουμε, αλλά μάλλον την αποδομούμε.

Καταλαβαίνουμε ότι είμαστε ανεπανάληπτοι και μοναδικοί, συνειδητά ως προσφερόμενοι και προσδεχόμενοι. Προσφερόμαστε εμείς στους άλλους και αποδεχόμαστε σ᾽ εμάς τους άλλους. Με ένα τρόπο μοναδικής ελευθερίας και επιλογής, που δείχνει την κτιστή υπεραξία του κάθε ανθρώπου.

Κι εκεί που καταλαβαίνουμε ότι ο εαυτός μας είναι μια ύπαρξη σε σχέση με τους άλλους, ενώπιον του Θεού, μαθαίνουμε τελικά το πιο μεγάλο μυστικό μας.

Είμαστε εικόνες και αντικρίσματα του Θεού.

Εκείνος θέλησε και μας έφτιαξε, ώστε να εικονίζουμε τον Υιό Του, όταν θα γινόταν και άνθρωπος (Θεός και άνθρωπος). Εκείνος θέλησε και μας έφτιαξε, ώστε να ομοιάσουμε τον Υιό του, όταν θα γινόταν και άνθρωπος (Θεάνθρωπος). Το υπαρκτικό μας πρότυπο δεν βρισκόταν στην αρχή της ανθρώπινης ιστορίας, αλλά στην αναμέτρησή της με το Δημιουργό της. Και ήταν τόσο φιλάνθρωπος ο Θεός, ώστε να μας προσμετρήσει με τη συγκατάβαση της πιο τέλειας προσωπικής σχέσης Του προς εμάς.

Ο Θεός θέλησε και μας έφτιαξε, ώστε να είμαστε αληθινοί, όταν αφήνουμε στην άκρη τη λήθη, τη λησμονιά του άλλου και τη λησμονιά του Θεού. Όταν ζούμε λησμονώντας ότι είμαστε σε αναλογία και σχέση, τότε χάνουμε την αυτοσυνειδησία μας ότι είμαστε άνθρωποι. Όταν θέλουμε και ζούμε σε αναλογία και σχέση, σε κοινωνία και μετοχή με το συνάνθρωπο και το Θεό, τότε ζούμε και χαιρόμαστε την αυτοσυνειδησία ότι είμαστε άνθρωποι. Και αυτό το προσδέχεται ο Θεός ως δική μας συνάντηση στην ενανθρώπησή Του και γίνεται Εκείνος κεφαλή κι εμείς σώμα, τόσο στενά κοινωνημένοι και ενωμένοι.

***

ΑΥΤΟ το μεγάλο δώρο και το μεγάλο μυστικό το έζησαν και το χάρηκαν και το χαίρονται αιώνια όλοι οι άνθρωποι του Θεού. Έζησαν προσφερόμενοι και μετέχοντες, βάζοντας στην άκρη την ιδιοτέλεια της απομόνωσης που συνεπιφέρει η ανομία και η αμαρτία. Όλοι οι Άγιοι κατόρθωσαν να ζήσουν τη χριστιανική τους ταυτότητα ως σχέση προσφοράς και μετοχής στο Θεό και στο συνάνθρωπο.

Αυτό το μεγάλο μυστικό μας το διδάσκει ο ενανθρωπισμένος Θεός μας, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός.

Με μια εκστατική πληρότητα μας το μαθαίνει πρώτη σε τελειότητα από όλους μας η Μητέρα της ενανθρωπήσεώς Του, η Παναγία μας.

Παναγία στην ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση σημαίνει τέλεια αφοσίωση στο Θεό και τέλεια προσφορά στους ανθρώπους.

Με την πανάχραντη αγνότητα και υπακοή και αειπαρθενική Της Μητρότητα έζησε και ζει κατενώπιον του Θεού. Ζεί ως άνθρωπος της τέλειας σχέσης ενώπιον του Θεού.

Με την πανάγια και εκστατική Της αγάπη έζησε και ζει προς όλη την ανθρωπότητα και προς τους αγγέλους και προς την κτίση όλη ως ολάνοιχτη ακοίμητη σχέση θείων δωρεών, ευλογιών, χαρίτων, προστασίας, μεσιτείας.

***

Και όπως τα μικρά παιδιά νιώθουν με το ενδοκάρδιό τους και χαίρονται τη μητέρα τους, απολαμβάνουν, προστρέχουν, εμπιστεύονται, προσκαλούν και φωνάζουν ανά πάσα στιγμή, τρέφονται και αποκοιμούνται στη μητρική αγκαλιά και προστασία· έτσι κι εμείς ζούμε σήμερα (και κάθε μέρα) την σωματοψυχική μας υπαρκτικότητα ως ορθόδοξοι χριστιανοί σε σχέση και αναφορά προς την Παναγία μας.

Καταλαβαίνουμε, με τη μέσα καρδιά μας και με κάθε κομμάτι της ύπαρξής μας, ότι η ζωή μας είναι ένα δώρο Θεού. Και ότι η Παναγία μας (που έζησε τον εαυτό Της σε σχέση με την πανανθρωπότητα κατενώπιον Θεού ως Μητέρα της σωτηρίας μας) συνεχίζει ακατάπαυστα μέχρι σήμερα και μοιράζεται το δικό Της εαυτό ως σχέση με μας!

Αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο της Παναγίας μας. Τον εαυτό Της το δοσμένο στο Χριστό μας για τη σωτηρία όλου του κόσμου, τον μοιράζεται με μας!

Την προσκυνούμε ευλαβικά και ας αποφασίζουμε να ζήσουμε τη ζωή μας ως σχέση και ενότητα, με τρόπο που να μη λαθέψουμε ποτέ και μακρύνουμε από αυτήν τη δική Της πανάχραντη κοινωνία.

†Ο Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως & Πολυκάστρου Δημήτριος