H ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΑΜΑΡΑ

 

Του Μάνου Λαμπράκη

Η σημερινή παρέμβαση του Αντώνη Σαμαρά για άμεση έκτακτη σύγκληση της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις νέες απειλές και τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της Άγκυρας γύρω από ζητήματα θαλάσσιας κυριαρχίας αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή επαναφέρει μέσα στον δημόσιο λόγο κάτι που η μεταψυχροπολεμική Ευρώπη προσπαθεί διαρκώς να ξεχάσει: ότι η Ιστορία δεν τελείωσε ποτέ.

Ο Ερντογάν δεν λειτουργεί πλέον ως ένας απρόβλεπτος περιφερειακός ηγέτης που παράγει εντάσεις για εσωτερική κατανάλωση. Επιχειρεί σταδιακά να μετατρέψει τον τουρκικό αναθεωρητισμό σε θεσμική κανονικότητα, σε νέο δίκαιο ισχύος, σε νομοθετημένη γεωπολιτική πραγματικότητα.

Οι πρωτοβουλίες για την επέκταση των θαλάσσιων διεκδικήσεων και η συστηματική ρητορική περί αποστρατιωτικοποίησης ή «γκρίζων» κυριαρχιών δεν είναι επικοινωνιακές εξάρσεις.

Σαφέστατα είναι η συγκρότηση μιας νέας οθωμανικής αντίληψης χώρου, όπου η θάλασσα παύει να είναι σύνορο και μετατρέπεται σε πεδίο ιστορικής επαναδιεκδίκησης.

Και απέναντι σε αυτή τη βαθιά στρατηγική μεταβολή, η ελληνική πολιτική τάξη συχνά δείχνει να απαντά με τη διπλωματική γλώσσα ισορροπιών, σαν να πρόκειται για απλή εκκρεμότητα και όχι για μετατόπιση ολόκληρου του γεωπολιτικού υποστρώματος της Ανατολικής Μεσογείου.

Γι’ αυτό και η απαίτηση για έκτακτη ευρωπαϊκή σύνοδο επιχειρεί να αναγκάσει μια κουρασμένη Ευρώπη να κοιτάξει ξανά το πραγματικό της σύνορο. Η σημερινή Δύση μοιάζει συχνά ανίκανη να κατανοήσει ότι οι αναθεωρητικές δυνάμεις δεν περιμένουν συναινέσεις και δημιουργούν τετελεσμένα μέχρι να καταρρεύσει ψυχολογικά η βούληση αντίστασης των αντιπάλων τους.

Εδώ βρίσκεται η σοβαρότητα της παρέμβασης Σαμαρά: στην επιμονή ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να συμπεριφέρεται σαν ουδέτερος παρατηρητής μιας κρίσης που αφορά την ίδια την ιστορική της συνέχεια.

Το Αιγαίο δεν είναι απλώς ενεργειακός διάδρομος, ούτε μόνο πεδίο διεθνούς δικαίου. Είναι ο χώρος όπου συμπυκνώθηκε η ελληνική εμπειρία της ελευθερίας και της επιβίωσης. Και όταν μια κοινωνία αρχίζει να αντιμετωπίζει αυτόν τον χώρο ως τεχνικό ζήτημα διαχείρισης, τότε ίσως η μεγαλύτερη απειλή δεν έρχεται από τον απέναντι αναθεωρητισμό, αλλά από την εσωτερική εξάντληση της ίδιας της ιστορικής της συνείδησης.