ΜΗΝΥΜΑ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ

 

Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν περνούν. Που δεν γίνονται ποτέ απλώς σελίδα ημερολογίου. Η 19η Μαΐου είναι μία από αυτές.

Σήμερα, 107 χρόνια μετά την αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα — την ημέρα που σηματοδότησε την έναρξη της πιο βίαιης φάσης των διωγμών — σταματάμε. Θυμόμαστε. Και υποκλινόμαστε στη μνήμη 353.000 ανθρώπων που χάθηκαν από σφαγές, εκτοπισμούς, πορείες θανάτου και καταναγκαστική εργασία.

Δεν ήταν αριθμοί. Ήταν άνθρωποι με ονόματα, οικογένειες, ζωές. Ήταν ένας ολόκληρος κόσμος — από τη Σινώπη και την Τραπεζούντα έως την Σαμψούντα και την Αμισό — με σπουδαίο πολιτισμό, με σχολεία, μοναστήρια, βιβλιοθήκες, τέχνη, γλώσσα, μουσική. Έναν κόσμο που χτίστηκε με αιώνες παρουσίας στον Εύξεινο Πόντο και που σβήστηκε μεθοδικά και βίαια.

Οι απόγονοι αυτών των ανθρώπων δεν ξέχασαν. Κράτησαν ζωντανές τις παραδόσεις, τη γλώσσα, τη μνήμη — και έχτισαν ξανά τη ζωή τους στη νέα τους πατρίδα, συμβάλλοντας καθοριστικά στο τι είναι σήμερα η Ελλάδα. Η διαδρομή τους είναι ένα από τα πιο συγκλονιστικά παραδείγματα αντοχής και αξιοπρέπειας που γνωρίζει η νεότερη ιστορία μας.

Το 1994, η Βουλή των Ελλήνων, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, ανακήρυξε την 19η Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης — μια πράξη ιστορικής και ηθικής δικαίωσης. Πέρα από το ελληνικό κράτος ο διωγμός των Ποντίων αναγνωρίζεται επισήμως ως γενοκτονία από την Κύπρο, την Αρμενία, τη Σουηδία, την Ολλανδία, πολιτείες των ΗΠΑ, της Νότιας Αυστραλίας και της Νέας Νότιας Ουαλίας και καναδικές πόλεις. Το 2007, η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars ή IAGS) αναγνώρισε επίσημα τη Γενοκτονία των Ελλήνων, μαζί με την Γενοκτονία των Ασσυρίων. 

 

Παρά τις επιμέρους αναγνωρίσεις από κράτη, πολιτείες, ενώσεις και οργανώσεις, το αίτημα για διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων παραμένει ανοιχτό.  Η Ε.Ε. έχει κατά καιρούς αναφερθεί στις διώξεις και τις σφαγές των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ιδιαίτερα μέσα από ψηφίσματα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη μνήμη των γενοκτονιών και τις σχέσεις της Ευρώπης με την ιστορική αλήθεια. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει ρητή και δεσμευτική ευρωπαϊκή αναγνώριση ειδικά για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. 

 

Γιατί η αλήθεια δεν παραγράφεται. Και η δικαιοσύνη δεν έχει ημερομηνία λήξης.

 

Η μνήμη της Γενοκτονίας είναι πράξη σεβασμού και ευθύνης. Απέναντι στα θύματα. Απέναντι στις επόμενες γενιές. Απέναντι στην ίδια μας την ανθρωπιά.

 

Γιατί όταν ξεχνάμε τι μπορεί να κάνει ο άνθρωπος στον άνθρωπο, αφήνουμε ανοιχτή την πόρτα για να ξανασυμβεί.