Τουρκολιβυκό μνημόνιο Πράξη 1η: Όταν η Τουρκία βρήκε τον χώρο και εμείς ψάχναμε δικαιολογίες

 

Βήμα-βήμα η εθνική ήττα στην οποία οδηγήθηκε η Ελλάδα... κολυμπώντας» στα «ήρεμα νερά» της «ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ Α.Ε.»

Τον Νοέμβριο του 2024, ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς διεγράφη με συνοπτικές διαδικασίες, με αφορμή την συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής». Το «έγκλημά» του; Τόλμησε να διαταράξει τη νιρβάνα των περιβόητων «ήρεμων νερών», προειδοποιώντας ανοιχτά πως η ακολουθούμενη ελληνική στρατηγική των συνεχών υποχωρήσεων καθιστά την τουρκική πλευρά περισσότερο αδιάλλακτη και προκλητική. Η κυβερνητική ελίτ, εγκλωβισμένη στην επικοινωνιακή της φούσκα, αντιμετώπισε την παρέμβαση ως μια ενοχλητική, εσωκομματική παραφωνία. Η λογική της εξουσίας αποδείχθηκε ανατριχιαστικά απλοϊκή: «Αν διαγράψουμε τον αγγελιοφόρο, ίσως εξαφανιστεί και η δυσάρεστη πραγματικότητα».

Είναι, άλλωστε, ακριβώς η ίδια στρουθοκαμηλική τακτική που εφαρμόστηκε με θρησκευτική ευλάβεια και απέναντι στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Το βαφτίσαμε «νομικά ανυπόστατο», κλείσαμε τα μάτια και πιστέψαμε πως, επειδή εμείς αρνούμαστε να το αναγνωρίσουμε, αυτό θα εξατμιστεί αυτοβούλως από τον γεωπολιτικό χάρτη της Μεσογείου.

Σήμερα, ωστόσο, η πραγματικότητα εκδικείται με τον πλέον αμείλικτο τρόπο. Όσα λοιδορήθηκαν το 2024, αποτελούν πλέον τον εφιάλτη που βιώνει ολόκληρος ο ελληνικός λαός. Η κοινωνία παρακολουθεί, αποσβολωμένη και βαθιά αγανακτισμένη, τη Χώρα να σέρνεται σε μια πρωτοφανή γεωπολιτική ομηρία, βλέποντας το φάντασμα του Τουρκολιβυκού Μνημονίου να λαμβάνει σάρκα και οστά με την επίσημη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή. Όπως αποδείχθηκε, μια κομματική διαγραφή δεν αρκεί για να ξορκίσει την ιστορία.

Η σημερινή de facto συνθηκολόγηση, η οποία εξακολουθεί να πλασάρεται από τους διπλωματικούς μας φωστήρες ως δήθεν «υπεύθυνη εξωτερική πολιτική», δεν φύτρωσε ξαφνικά ένα πρωί στο Αιγαίο. Αποτελεί το νομοτελειακό, προαναγγελθέν αποτέλεσμα μιας μακάβριας αλυσίδας σφαλμάτων, αδιανόητων στρατηγικών παραλείψεων και επικίνδυνων ψευδαισθήσεων. Μιας αλυσίδας που σφυρηλατείται εδώ και μια δεκαετία, για να καταλήξει σήμερα να μετατραπεί σε θηλιά στον λαιμό του έθνους.

Για να κατανοήσουμε πώς φτάσαμε στο χείλος του γκρεμού χειροκροτώντας, οφείλουμε να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω. Στο «σημείο μηδέν», τότε που το τέρας του τουρκικού αναθεωρητισμού βρήκε τον χώρο και την ανοχή για να εκκολαφθεί ανενόχλητο.

Πράξη 1η: Όταν η Τουρκία βρήκε τον χώρο και εμείς ψάχναμε δικαιολογίες

Το 2015 αποτελεί το αδιαμφισβήτητο «σημείο μηδέν» για την κατανόηση της σύγχρονης τουρκικής στρατηγικής. Ήταν η χρονιά που η Άγκυρα αντιλήφθηκε πως μπορεί να επιβάλει τη θέλησή της χωρίς να ρίξει ούτε μια συμβατική τουφεκιά. Εκμεταλλευόμενη τον πόλεμο στη Συρία και την «πρώτη φορά Αριστερά», εξαπέλυσε την πρώτη της μεγάλη υβριδική επίθεση: την πλήρη εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών. Άνοιξε τα σύνορα, διευκόλυνε τους διακινητές και προώθησε 850.000 ανθρώπους στα ελληνικά νησιά, μετατρέποντας τον ανθρώπινο πόνο σε γεωπολιτικό υπερόπλο.

Η τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ απέτυχε οικτρά στο τεστ των εθνικών αντανακλαστικών. Αντί να επιβάλει κάθετους κανόνες αποτροπής στη θάλασσα, ικέτευε επαίτης την Ευρώπη για απορρόφηση των μεταναστών. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η τραγική, διαχρονική ειρωνεία του ελληνικού πολιτικού συστήματος: ο Τσίπρας τότε, όπως ακριβώς και ο Μητσοτάκης αργότερα, εγκλωβίστηκαν στην ίδια επικίνδυνη νεοφιλελεύθερη αφέλεια και στο ίδιο δόγμα κατευνασμού. Άλλαξαν τα πρόσωπα, άλλαξαν τα κομματικά λάβαρα, αλλά η θεσμική παράλυση απέναντι στον τουρκικό εκβιασμό παρέμεινε θλιβερά απαράλλαχτη.

Την ίδια ώρα που η Ελλάδα «πνιγόταν» από τους μετανάστες στο Αιγαίο, η Τουρκία έστελνε ανενόχλητη το ερευνητικό Barbaros στο Κυπριακό Οικόπεδο 9. Με την κίνηση αυτή νομιμοποίησε στη διεθνή συνείδηση την «πολιτική των κανονιοφόρων» και το γκριζάρισμα ξένων θαλάσσιων ζωνών, ρίχνοντας τον σπόρο της ενεργειακής αμφισβήτησης. Η ελληνική ανοχή λειτούργησε ως επιταχυντής.

Το 2016, ο Ερντογάν πέρασε από τον διπλωματικό εκβιασμό στον εδαφικό αναθεωρητισμό, αμφισβητώντας ευθέως τη Συνθήκη της Λωζάνης.

Το 2017, ο αρχηγός των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων προσέγγισε επιδεικτικά τα Ίμια, ενώ στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας στην πιο κρίσιμη Διάσκεψη για την επίλυση του Κυπριακού, η Άγκυρα, οδηγώντας τις συνομιλίες σε ναυάγιο, έχτισε το ιδανικό άλλοθι, για να πει αργότερα στη διεθνή κοινότητα πως «εμείς προσπαθήσαμε για την ομοσπονδία, απέτυχε, άρα τώρα πάμε για λύση δύο κρατών».

Και φτάνουμε στο 2018, όπου το θέατρο του παραλόγου στήνει την πρεμιέρα του για όσα θα ζούσαμε έξι χρόνια μετά. Τον Φεβρουάριο, το ιταλικό γεωτρύπανο Saipem 12000 της ευρωπαϊκής εταιρείας ENI κατευθύνεται στην Κυπριακή ΑΟΖ. Πέντε τουρκικά πολεμικά πλοία του κόβουν τον δρόμο και απειλούν τον πλοίαρχο με βύθιση.

Οι εργασίες σταματούν. Η Τουρκία αποδεικνύει ότι καμία ταμπέλα “ευρωπαϊκής πολυεθνικής” δεν την αποθαρρύνει. Κρατήστε καλά στο μυαλό σας αυτή την εικόνα του ιταλικού πλοίου να αποχωρεί ταπεινωμένο από τις τουρκικές φρεγάτες. Θα τη βρούμε ξανά μπροστά μας, πανομοιότυπη, στην Κάσο το 2024.

Το 2018 η Άγκυρα είχε δοκιμάσει τα νερά, είχε μετρήσει τις αντοχές μας και είχε βγάλει το πόρισμά της. Ήταν έτοιμη πλέον για το μεγάλο άλμα του 2019.

(*) Η «Άγρια Μέλισσα» είναι δικηγόρος αρθρογράφος