Όταν ο φόβος οδηγεί στην αυτολογοκρισία, η Δημοκρατία έχει πρόβλημα. Άρθρο Του Πουντζουκίδη Κωνσταντίνου

 

Συμφωνώ μαζί σου, αλλά δεν πατάω Like για να μην καρφωθώ.

 

Όταν ο φόβος οδηγεί στην αυτολογοκρισία, η Δημοκρατία έχει πρόβλημα. 

 

Υπάρχει μια φράση που το τελευταίο διάστημα ακούω όλο και συχνότερα από ανθρώπους που με συναντούν:

 

Καλά τα λες. Συμφωνώ μαζί σου. Αλλά δεν πατάω Like, για να μην καρφωθώ.

 

Στην αρχή μπορεί να ακούγεται σαν μια απλή κουβέντα. Αν όμως σταθεί κανείς λίγο περισσότερο στο νόημά της, αντιλαμβάνεται ότι πίσω από αυτές τις λίγες λέξεις κρύβεται κάτι πολύ σοβαρότερο.

 

Ο φόβος της πολιτικής έκφρασης.

 

Και όταν ένας πολίτης αισθάνεται ότι πρέπει να κρύψει ακόμη και ένα «Like», τότε έχουμε λόγο να προβληματιστούμε σοβαρά για την ποιότητα της Δημοκρατίας μας.

 

Δεν ισχυρίζομαι ότι όποιος δεν εκφράζεται δημόσια διώκεται ή τιμωρείται. Αυτό θα ήταν αυθαίρετο.

 

Υπάρχει όμως κάτι εξίσου ανησυχητικό. Η πεποίθηση αρκετών πολιτών ότι η δημόσια έκφραση μιας διαφορετικής πολιτικής άποψης μπορεί να τους δημιουργήσει προβλήματα.

 

Και αυτή η πεποίθηση δεν γεννιέται στο κενό.

 

Η Δημοκρατία δεν είναι μόνο οι εκλογές

Δημοκρατία δεν σημαίνει απλώς ότι κάθε τέσσερα χρόνια στήνονται κάλπες.

 

Δημοκρατία σημαίνει ότι ο πολίτης μπορεί να πει διαφωνώ χωρίς να αναρωτιέται ποιος τον άκουσε.

 

Σημαίνει ότι ο εργαζόμενος μπορεί να ασκήσει κριτική χωρίς να φοβάται για την επόμενη ημέρα στη δουλειά του.

 

Σημαίνει ότι ο επαγγελματίας δεν χρειάζεται να υπολογίζει ποιος πολιτικός παράγοντας θα ενοχληθεί.

 

Σημαίνει ότι κανείς δεν πρέπει να αισθάνεται πως για να προχωρήσει χρειάζεται κομματικές γνωριμίες, πολιτικές πλάτες ή πιστοποιητικά «καλής συμπεριφοράς».

 

Και κυρίως σημαίνει ότι η πολιτική διαφωνία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως εχθρική πράξη.

 

Η εξάρτηση γεννά σιωπή

 

Για δεκαετίες στην Ελλάδα αναπτύχθηκε ένα μοντέλο πολιτικής εξάρτησης.

 

Το ρουσφέτι, η γνωριμία, το «να μιλήσουμε στον τάδε», η προσδοκία μιας εξυπηρέτησης, η ανάγκη πρόσβασης σε κάποιον μηχανισμό.

 

Όσο περισσότερο αισθάνεται ο πολίτης ότι η ζωή του εξαρτάται από τέτοιες σχέσεις, τόσο δυσκολότερα αισθάνεται πραγματικά ελεύθερος απέναντι στην εξουσία.

 

Και τότε αρχίζουν οι γνωστές συμβουλές:

«Μη μιλάς».

«Μην μπλέκεις».

«Μην εκτίθεσαι».

«Μην τα βάζεις με κανέναν».

«Κοίτα τη δουλειά σου».

 

Και τώρα, στην εποχή των κοινωνικών δικτύων:

«Μην πατήσεις Like, θα σε δουν».

 

Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να μας ανησυχήσει.

 

Γιατί το πιο αποτελεσματικό σύστημα περιορισμού της ελευθερίας δεν είναι πάντοτε εκείνο που σου απαγορεύει να μιλήσεις.

 

Είναι εκείνο που σε κάνει να επιλέγεις μόνος σου τη σιωπή επειδή φοβάσαι τις συνέπειες.

 

Ποια είναι τότε η διαφορά;

Κάπου εδώ προκύπτει αναπόφευκτα ένα σκληρό ερώτημα:

 

Πόσο ελεύθερη μπορεί να θεωρείται μια κοινωνία όταν οι πολίτες της φοβούνται να εκφράσουν δημόσια αυτό που πραγματικά πιστεύουν;

 

Η Ελλάδα είναι κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Έχουμε εκλογές, Σύνταγμα, θεσμούς και κατοχυρωμένα πολιτικά δικαιώματα. Η σημερινή πραγματικότητα ασφαλώς δεν ταυτίζεται με μια δικτατορία.

 

Ακριβώς όμως επειδή ζούμε σε Δημοκρατία, δεν πρέπει να θεωρούμε φυσιολογικό ούτε το παραμικρό ίχνος πολιτικού φόβου.

 

Η Δημοκρατία δεν αρχίζει και τελειώνει μέσα στο παραβάν.

 

Κρίνεται καθημερινά.

Στον χώρο εργασίας.

Στην τοπική κοινωνία.

Στην επαγγελματική ζωή.

Στην παρέα.

Στο διαδίκτυο.

 

Κρίνεται από το αν μπορείς να πεις αυτό που πιστεύεις χωρίς να σκέφτεσαι πρώτα ποιος θα σε δει.

 

Δεν θέλω το Like σου. Θέλω να μη φοβάσαι.

Προσωπικά δεν με ενδιαφέρει να συμφωνούν όλοι μαζί μου.

 

Αυτό άλλωστε θα ήταν το ακριβώς αντίθετο της Δημοκρατίας.

 

Μπορεί κάποιος να συμφωνεί μαζί μου. Μπορεί να διαφωνεί. Μπορεί να με επικρίνει σκληρά. Μπορεί να ψηφίζει Νέα Δημοκρατία, ΠΑΣΟΚ, Ελληνική Λύση ή οποιοδήποτε άλλο δημοκρατικό κόμμα.

 

Ένα μόνο δεν πρέπει να συμβαίνει: να φοβάται να το πει.

 

Δεν θέλω λοιπόν το Like κανενός επειδή συμφωνεί μαζί μου.

 

Θέλω κάτι σημαντικότερο.

 

Να μη φοβάται να το πατήσει.

 

Γιατί η πολιτική συνείδηση δεν είναι περιουσία ούτε της κυβέρνησης ούτε των κομμάτων ούτε οποιουδήποτε τοπικού ή κεντρικού μηχανισμού.

 

Ανήκει αποκλειστικά στον πολίτη.

Η άποψή σου είναι δική σου.

Η ψήφος σου είναι δική σου.

Η φωνή σου είναι δική σου.

 

Και μια Δημοκρατία αξίζει πραγματικά το όνομά της μόνο όταν ο πολίτης δεν χρειάζεται θάρρος για να πει απλώς αυτό που πιστεύει.

 

Κωνσταντίνος Πουντζουκίδης

Προτεραιότητα η Πατρίδα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ 

ΚΙΛΚΙΣ