Η κυβέρνηση των σκανδάλων, ή αλλιώς: Από το «επιτελικό κράτος» στο κράτος της συγκάλυψης…

 

Του Strange Attractor

Σαν χθες θυμάμαι τον Κυριάκο να διαφημίζει το επερχόμενο «επιτελικό κράτος».

Ένα κράτος σύγχρονο, αποτελεσματικό, ψηφιακό, απαλλαγμένο από τις παθογένειες του παρελθόντος…

Επτά και κάτι χρόνια αργότερα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.

Από το 2019 μέχρι σήμερα, η κυβέρνηση των «αρίστων» του Κυριάκου έχει βρεθεί αντιμέτωπη με μια αλληλουχία υποθέσεων που ζέχνουν… αγγίζοντας την παρακολούθηση πολιτικών αντιπάλων και δημοσιογράφων, τη χρηματοδότηση των μέσων ενημέρωσης, τη λειτουργία των (δήθεν) ανεξάρτητων αρχών, την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, την κατάργηση της κρατικής εποπτείας στα αεροδρόμια, τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, τις δημόσιες συμβάσεις, και τελικά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η πολιτική εξουσία, ειδικά όταν στηρίζεται σε ένα 41%.

Γιατί εδώ υπάρχει κάτι που δεν χωράει εύκολα κάτω από το χαλί, μιας και οι ίδιες οι ευρωπαϊκές αρχές, οι ανεξάρτητες αρχές, οι εισαγγελικές έρευνες, αλλά και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν καταγράψει σοβαρότατα προβλήματα.

Και ο κατάλογος των σκανδάλων τα τελευταία χρόνια της «αριστείας» είναι μακρύς και βρώμικος.

Ας δούμε μερικά από αυτά…

Η υπόθεση των υποκλοπών ήταν ίσως το μεγαλύτερο θεσμικό χτύπημα της πρώτης περιόδου Μητσοτάκη.

Η ΕΥΠ τέθηκε, αμέσως μετά την ανάληψη της εξουσίας από τη Νέα Δημοκρατία, υπό τον άμεσο έλεγχο του πρωθυπουργικού γραφείου. Ακολούθησε η αποκάλυψη ότι ο τότε πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Νίκος Ανδρουλάκης είχε τεθεί υπό παρακολούθηση από την ΕΥΠ, ενώ παράλληλα αποκαλύφθηκε η χρήση του παράνομου λογισμικού Predator εναντίον δημοσιογράφων, πολιτικών προσώπων (όχι μόνο της αντιπολίτευσης), ακόμη και στρατιωτικών.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε «σοβαρές ανησυχίες» για την κατάσταση της δημοκρατίας, και του κράτους δικαίου στην Ελλάδα, ζήτησε ενίσχυση των θεσμικών εγγυήσεων, και κάλεσε μάλιστα την κυβέρνηση να αντιστρέψει τη ρύθμιση του 2019 που έθεσε την ΕΥΠ υπό τον άμεσο έλεγχο του πρωθυπουργού.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον; Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέγραψε ανησυχίες για πιέσεις προς την ΑΔΑΕ, την Αρχή Προστασίας Δεδομένων, και άλλους ανεξάρτητους θεσμούς, ενώ αναφέρθηκε και στην αντικατάσταση μελών της διοίκησης της ΑΔΑΕ το 2023, την ώρα που η Αρχή χειριζόταν κρίσιμες πτυχές της υπόθεσης των υποκλοπών!

Κι εδώ προκύπτει ένα πολιτικό ερώτημα που δεν απαντήθηκε ποτέ επαρκώς. Ποιος τελικά είχε την πολιτική ευθύνη για ένα σύστημα παρακολούθησης που έφτασε μέχρι την πόρτα πολιτικού αρχηγού;

Η απάντηση «δεν ήξερα» μπορεί να είναι πολιτικά βολική.

Δεν είναι όμως ακριβώς η διαφήμιση του περίφημου «επιτελικού κράτους», έτσι δεν είναι;

Μετά ήρθε η περίφημη «λίστα Πέτσα»…

Πάμπολλα εκατομμύρια ευρώ κρατικού χρήματος διατέθηκαν για την επικοινωνιακή εκστρατεία δήθεν για την πανδημία.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πάλι κατέγραψε καταγγελίες για αδιαφανή κριτήρια κατανομής, αποκλεισμό ορισμένων μέσων, και χρηματοδότηση ακόμη και δεκάδων ιστοτόπων που όμως δεν υπήρχαν παρά μόνο στα χαρτιά.

Ακόμη πιο βαριά ήταν η αναφορά σε προκαταρκτικό έλεγχο, σύμφωνα με τον οποίο τουλάχιστον 270 χρηματοδοτημένα μέσα δεν ήταν κανονικά εγγεγραμμένα, και η ζημία για το Δημόσιο ξεπερνούσε τα 3 εκατομμύρια ευρώ.

Δεν χρειάζεται καν να είναι κάποιος οπαδός της αντιπολίτευσης, ή φύσει αντιμητσοτακικός  για να καταλάβει το πρόβλημα…

Όταν η κυβέρνηση μοιράζει άφθονο κρατικό χρήμα στα ΜΜΕ, το ελάχιστο που απαιτείται είναι διαφάνεια, αντικειμενικά κριτήρια και πλήρης λογοδοσία. Κάτι που δεν βλέπουμε, μιας και το αποτέλεσμα είναι η 4^η εξουσία να γλείφει την κυβέρνηση αντί να την κρίνει…

Το κράτος δηλαδή δεν θέλει να ενημερώνεται ο πολίτης.

Απλά χρηματοδοτεί το μήνυμα που θέλει να ακούσει ο πολίτης.

Και τότε η «λίστα Πέτσα» παύει να είναι απλώς ένας κατάλογος ημετέρων βαστάζων, δήθεν δικαιούχων.

Γίνεται το σύμβολο μιας πολύ πιο επικίνδυνης σχέσης μεταξύ εξουσίας και μέσων ενημέρωσης.

Πάμε στα Τέμπη…

Στις 28/2/23, 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στα Τέμπη.

Εδώ η λέξη «σκάνδαλο» μοιάζει σχεδόν μικρή…

Γιατί το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος έβαλε λάθος κλειδί, ή ποιος έκανε λάθος χειρισμό εκείνη τη νύχτα.

Το ζήτημα είναι τι είχε κάνει το κράτος πριν από τη σύγκρουση;

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είχε ήδη από τον Νοέμβριο του 2022 ανοίξει έρευνα σχετικά με την πιθανή κατάχρηση περίπου 700 εκατ. ευρώ ευρωπαϊκών πόρων που συνδέονταν με έργα σιδηροδρομικής ασφάλειας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέγραψε την έρευνα και τις σοβαρές θεσμικές επιπτώσεις της υπόθεσης.

Η περίφημη σύμβαση 717 έγινε σύμβολο μιας χώρας όπου τα έργα μπορούν να παραμένουν ημιτελή, τα συστήματα ασφαλείας να καθυστερούν, οι καταγγελίες να σωρεύονται, ο υπουργός να θριαμβολογεί ξεδιάντροπα, σηκώνοντας το δάχτυλο σε όσους προειδοποιούν… μέχρι που μια νύχτα το τίμημα γίνεται ανθρώπινο.

Και μετά αρχίζει η δεύτερη τραγωδία, η μάχη για την αλήθεια.

Οι καταγγελίες για συγκάλυψη, η αντιπαράθεση γύρω από τα βίντεο, τα βαγόνια, τον χώρο του δυστυχήματος, το ξυλόλιο, την τηλεδιοίκηση, τον ανεπαρκή (γαλάζιο) σταθμάρχη, τα στοιχεία και τις ευθύνες, κλπ. κλπ. μετέτρεψαν τα Τέμπη από σιδηροδρομικό δυστύχημα σε κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στο κράτος.

Και δυστυχώς, όταν ένας πολίτης δεν εμπιστεύεται ούτε ότι θα μάθει τι πραγματικά συνέβη σε μια κρατική τραγωδία, ούτε το τι έγινε μετά, τότε το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό.

Είναι δημοκρατικό!

Και κάπου εδώ εμφανίζεται και ο ΟΠΕΚΕΠΕ…

Αν τα προηγούμενα χρόνια είχαν αφήσει βαριά σκιά, η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ ήρθε να βάλει στο κάδρο κάτι ακόμη πιο ωμό, το δημόσιο χρήμα, και τη διασπάθισή του από κομματικούς «φίλους», και άλλους τέτοιους επιτήδειους κηφήνες.

Πάλι, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (ΕΡΡΟ) προχώρησε σε σειρά ερευνών για οργανωμένη απάτη γύρω από τις αγροτικές επιδοτήσεις. Μάλιστα τον  Απρίλιο του ‘26 ζήτησε την άρση ασυλίας 11(!) εν ενεργεία βουλευτών, και διαβίβασε στη Βουλή στοιχεία σχετικά με την πιθανή εμπλοκή πρώην υπουργού, και υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης!!!!!!

Τον Ιούλιο ήρθε και το επόμενο χτύπημα.

Η EPPO ανακοίνωσε ότι παρέπεμψε 22 κατηγορουμένους, μεταξύ των οποίων τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές, πρώην υψηλόβαθμους αξιωματούχους και πολιτικά στελέχη.

Η έρευνα περιέγραφε, μεταξύ άλλων, παράνομες παρεμβάσεις σε διοικητικές διαδικασίες και ελέγχους, αναδρομικές αλλαγές δεδομένων, παρεμβάσεις σε επιτόπιους ελέγχους, απόκρυψη ευρημάτων, και ψευδείς βεβαιώσεις.

Και υπάρχει και κάτι που κανένα κυβερνητικό non-paper, και κανένα «πετσωμένο» ΜΜΕ δεν μπορεί να εξαφανίσει.

Το ότι η  ίδια η ευρωπαϊκή εισαγγελική αρχή περιγράφει ένα φαύλο σύστημα στο οποίο φέρεται να υπήρχαν οργανωμένες (κομματικές) παρεμβάσεις στη διαχείριση ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων.

Και δεν μιλάμε για ψιλά…

Το 2026 καταδικάστηκαν ήδη 57 άνθρωποι για απάτη περίπου 1,74 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Απόθεμα αγροτικών επιδοτήσεων, με ποινές φυλάκισης και πρόστιμα. Η EPPO εξετάζει παράλληλα πιθανή ποινική ευθύνη δημοσίων υπαλλήλων που συνδέονται με τους ελέγχους και τις πληρωμές.

Τον Οκτώβριο του 2025, μάλιστα, η EPPO είχε ανακοινώσει τη σύλληψη 37 υπόπτων σε έρευνα για οργανωμένη απάτη και ξέπλυμα χρήματος σχετικά με αγροτικές επιδοτήσεις. Η έρευνα ανέφερε ότι το κύκλωμα φέρεται να λειτουργούσε τουλάχιστον από το 2018.

Και η υπόθεση δεν αφορά απλώς «κάποιους πονηρούς αγρότες» με ΦΕΡΡΑΡΙ.

Η έρευνα αγγίζει τον ίδιο τον μηχανισμό του «επιτελικού», «γαλάζιου» κράτους!

Εδώ βρίσκεται ίσως το βαθύτερο πολιτικό πρόβλημα.

Δεν είναι απαραίτητο να αποδειχθεί ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός έδωσε εντολή για κάθε παράνομη πράξη που ερευνάται.

Αυτό θα ήταν μια ανεύθυνη ακροβασία… όμως υπάρχει και η λεγόμενη πολιτική ευθύνη, ή μήπως όχι;

Όταν ένας οργανισμός του κράτους αποτυγχάνει, όταν μια δημόσια σύμβαση δεν ολοκληρώνεται, όταν μια υπηρεσία παρακολουθεί πολιτικό αρχηγό, όταν εκατομμύρια κρατικού χρήματος διανέμονται με αμφισβητούμενα κριτήρια, όταν ευρωπαίοι εισαγγελείς ερευνούν την κακοδιαχείριση κοινοτικών κονδυλίων, τότε η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαντά κάθε φορά «δεν γνωρίζω».

Γιατί τότε ποιος κυβερνά; Ο πρωθυπουργός; Οι υπουργοί; Οι γενικοί γραμματείς; Οι μετακλητοί; Οι διοικήσεις των οργανισμών;

Ή ένα αόρατο «βαθύ κράτος ημετέρων» που όλως τυχαίως αποτυγχάνει πάντοτε επί κυβερνήσεων Μητσοτάκη (και μπαμπά, και γιου);

Η πολιτική εξουσία δεν μπορεί να ζητά τα εύσημα όταν τα πράγματα πηγαίνουν καλά και να δηλώνει άσχετη όταν πηγαίνουν στραβά.

Αυτό δεν είναι διακυβέρνηση. Είναι επιλεκτική ιδιοκτησία της επιτυχίας, και διάχυση της ευθύνης.

Και η (ανεξάρτητη) Δικαιοσύνη τι κάνει άραγε;

Εδώ η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη… μιας και μιλάμε για «υπαρκτό μητσοτακισμό».

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (πάλι) έχει εκφράσει σοβαρές ανησυχίες για την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα θεσμών ελέγχου στην Ελλάδα, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει να επισημαίνει ότι η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στη δικαιοσύνη και στις δημόσιες συμβάσεις… ποιος όμως ακούει;

Τα ΜΜΕ; Χλωμό…

Το 2024 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέγραψε επίσης έντονο σκεπτικισμό των πολιτών απέναντι στην αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισης της διαφθοράς, με το 65% των ερωτηθέντων να θεωρεί ότι η διαφθορά υψηλού επιπέδου δεν διώκεται επαρκώς, ενώ μόλις το 30% θεωρούσε αποτελεσματικές τις κυβερνητικές προσπάθειες κατά της διαφθοράς (προφανώς μετακλητοί, και συγγενείς τους).

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024 έκανε μια εξαιρετικά σκληρή αποτίμηση για την Ελλάδα, μιλώντας για σοβαρές απειλές στη δημοκρατία, στο κράτος δικαίου και στα θεμελιώδη δικαιώματα. Κατέγραψε ζητήματα σχετικά με τις υποκλοπές, την ελευθερία του Τύπου, τις αγωγές κατά δημοσιογράφων, την ασφάλεια δημοσιογράφων, τις ανεξάρτητες αρχές και τη διαχείριση δημόσιων πόρων.

Και κάπου εδώ πρέπει να σταματήσει η κομματική κουβέντα.

Γιατί το ερώτημα δεν είναι αν κάποιος ψηφίζει Νέα Δημοκρατία, ΠΑΣΟΚ, Αλέξη,  Καρυστιανού, ή… κανέναν.

Το ερώτημα είναι: Θέλουμε ένα κράτος όπου η ίδια η εξουσία ελέγχει την εξουσία, ή ένα κράτος όπου η εξουσία ελέγχεται;

Το «δεν υπάρχει σκάνδαλο» δεν είναι απάντηση. Είναι απλά η πιο κουραστική φράση της πολιτικής ζωής των τελευταίων 8 ετών.

Το πιο επικίνδυνο σκάνδαλο όμως είναι η συνήθεια!

Και ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα.

Όχι ένα συγκεκριμένο σκάνδαλο, αλλά η κανονικοποίηση του σκανδάλου.

Να συνηθίσουμε ότι πολιτικοί παρακολουθούνται…

Να συνηθίσουμε ότι ευρωπαίοι εισαγγελείς ερευνούν δημόσιους οργανισμούς…

Να συνηθίσουμε ότι κοινοτικά χρήματα χάνονται μέσα σε δαιδαλώδη συστήματα πελατειακών σχέσεων…

Να συνηθίσουμε ότι οι «γαλάζιοι αγρότες» οδηγούν Λαμποργκίνι…

Να συνηθίσουμε ότι μετά από κάθε αποκάλυψη γίνεται μια εξεταστική, μια επιτροπή, μια πολιτική αντιπαράθεση, μερικές παραιτήσεις, πολλές κορώνες περί διαφάνειας, και ύστερα… πάμε παρακάτω, κι όπου μας βγάλει…

Αυτό είναι το πραγματικά επικίνδυνο.

Γιατί μια δημοκρατία δεν πεθαίνει μόνο όταν καταργούνται οι εκλογές.

Πεθαίνει όταν ο πολίτης πάψει να πιστεύει ότι η ψήφος του μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το κράτος.

Φέρνοντας στην επικαιρότητα το παλιό εκείνο σύνθημα των αναρχικών, ότι αν οι εκλογές άλλαζαν τον κόσμο, τότε θα ήταν παράνομες…