ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΓΟΥΜΕΝΙΣΣΗΣ Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

 

Το θεολογικό/χριστολογικό “επάγγελμα” της Μεσοπεντηκοστής

του Γουμενίσσης Δημητρίου

 

Για αιώνες στην Αγια-Σοφιά, ανάμεσα στο Πάσχα και την Πεντηκοστή, όλος ο λαός, με τον αυτοκράτορα και τον πατριάρχη επικεφαλής, τιμούσαν με πανηγυρικό τρόπο μια εορτή του Χριστού μας, που η Αγία Γραφή και η Πατερική θεολογία Τον αποκαλεί Ενυπόστατη Σοφία του Πατρός.

Ενυπόστατη Σοφία του Ενυποστάτου Πατρός. Ασύγχυτα και αχώριστα, όπως ο ίδιος ο Κύριος το διατράνωσε λέγοντας “εγώ και ο Πατήρ εν εσμεν” (Ιω. 10:30).

Και πάλι όλη η Καινή Διαθήκη (εξηγώντας χριστολογικά την Παλαιά Διαθήκη) και το “Πιστεύω” της Εκκλησίας ομολογεί την θεότητα και θεολογεί την θεανθρωπότητά Του (ενδεικτικά Ιω. κεφ. 1), όπως και την δι᾽ αυτού δημιουργία και την θεία Οικονομία και την απόλυτη δεσποτεία επί πάντων: “δι᾽ ου τα πάντα και δι᾽ ον τα πάντα” (ενδεικτικά βλ. Εβρ. κεφ. 1-2, [Εβρ. 1:2,5,10· 2:10]). Αυτός είναι η πραιώνια Ενυπόστατη Σοφία του Πατρός, “η δημιουργική και συνεκτική των απάντων Θεού Σοφία και Δύναμις” και η σκοπιμότητα όλης της δημιουργίας (Εφ. 1:10).

Στον πανηγυρικό εορτασμό της Μεσοπεντηκοστής, στη Βασιλεύουσα, η θέα της Αγια-Σοφιάς και ολόγυρα η βασιλεύουσα Πόλη προσέφεραν ωραίο εικονισμό του σύμπαντος [ιστορικού] κόσμου, που επάνω του δεσπόζει (δημιουργικά, προνοητικά, σωστικά, ανακεφαλαιωτικά) η προαιώνια Ενυπόστατη Σοφία του Πατρός, ο Κύριος, συν Πατρί και Πνεύματι.

Κλήρος και λαός εικόνιζε την εγκαινιασμένη εσχατολογική σύναξη του κόσμου ενώπιον του προσλαβόντος ενανθρωπισμένα την κτίση ακτίστου Θεού και Σωτήρος.

Το εκκλησιαστικό πλήρωμα θεολατρευτικά “χριστολογούσε” την ενσωμάτωσή του στο Σωτήρα. 

“Θεολογούσε” εορτολογικά εκείνο για το οποίο ο Κύριος προσευχήθηκε προ του εκουσίου Πάθους:  «εγώ εν αυτοίς και συ εν εμοί, ίνα ώσι τετελειωμένοι εις εν» (Ιω. κεφ. 17 [Ιω. 17:21-23]).

“Προχωρούσε” πανηγυρικά από το Πάσχα της ανάστασης του Χριστού προς την Πεντηκοστή της Αγίας Τριάδος. Στο “ισοζύγιασμα” λοιπόν ανάμεσα στις δύο εορτές (την χριστολογικη/σωτηριολογική και την θεολογική/εκκλησιολογική), λάτρευε ο κόσμος του Θεού με λιτανεία και τροπάρια και πανηγυρική θεία λειτουργία τον Σωτήρα, τον προαιώνιο Υιό ως δημιουργική και παντοκρατορική Σοφία του Πατρός.

Όλη η κτιστή αρμονία και η κτιστή ομορφιά και η κτιστή πραγματικότητα του συμπαντικού κόσμου και της γης και της πανανθρωπότητος και των αγγέλων είναι δικό Του δημιούργημα. Είναι ο μονογενής Υιός του Θεού Πατρός, ο ενυπόστατος Λόγος του Θεού Πατρός, η ενυπόστατη Σοφία του Θεού Πατρός. Χωρίς Αυτόν ―όπως θεολογεί ρητά ο ευαγγελιστής Ιωάννης στην αρχή-αρχή του μεταβαπτισματικού ευαγγελίου Του― δεν δημιουργήθηκε τίποτε από όσα δημιουργήθηκαν.

Στο Ευαγγέλιο της εορτής της Μεσοπεντηκοστής ―από το έβδομο κεφάλαιο του ευαγγελιστή Ιωάννη― έχουμε άλλη μια αυτοπαρουσίαση του Κυρίου στους ιουδαίους. Διδάσκοντας ο Κύριος, χρησιμοποιεί όρους γνωστούς στην προφητική θεολογία της Παλαιάς Διαθήκης, όπως εκπληρώθηκαν από την χριστολογική θεολογία της Καινής Διαθήκης. Ομιλεί για τον «αληθινόν» (για τον Θεόν Πατέρα), ομιλεί για την δική Του αποστολή/ενσάρκωση, ομιλεί για την μοναδική Του θεική σχέση/γέννηση/περιχώρηση από τον Πατέρα.

Όλα αυτά περιέχονται στα τροπάρια της Μεσοπεντηκοστής: «Μεσούσης της εορτής [της σκηνοπηγίας] διδάσκοντός σου, Σωτήρ, έλεγον οι Ιουδαίοι· πως ούτος οίδε γράμματα, μη μεμαθηκώς· αγνοούντες ότι συ ει η Σοφία η κατασκευάσασα τον κόσμον· δόξα σοι» (δοξαστικό αποστίχων εσπερινού).

Η Τετάρτη λοιπόν της Μεσοπεντηκοστής ενώνει τρεις μεγάλες εορτές της χριστιανικής μας πίστης: το Πάσχα, την Ανάληψη και την Πεντηκοστή. Το Πάσχα και την Πεντηκοστή, γιατί βρίσκεται ακριβώς ανάμεσά τους, στο μέσον. Σ᾽ αυτό το διάστημα εντάσσεται και η Ανάληψη. Τρόπον τινά, η θεολογία/χριστολογία της Αναλήψεως προβάλλουν και προβάλλονται μέσα από τη θεολογία/χριστολογία του Κυρίου και Σωτήρα μας, του Υιού και Λόγου του Θεού, ως της (δημιουργικής και συνεκτικής των απάντων) προαιώνιας Ενυπόστατης Σοφίας του Πατρός.

Και μάλιστα, αυτή η εορτή (ενώ υμνολογείται σωτηριολογικά, αναφορικά με μας) μας αναπέμπει από την θεία Οικονομία της Θεανθρωπότητος του Κυρίου στην προαιώνια Θεικότητα του Κυρίου, που περιχωρείται συναίδιος και αχώριστος στον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα. Η χριστολογημένη ανθρωπολογία αποκαλύπτεται μεθεκτική του μυστηρίου του Θεού. Είναι αυτό που θεολογεί ο ίδιος ο Κύριος, πριν το Πάθος Του, στην προσευχή της Γεθσημανή (Ιω. 17:24-26).

Βεβαίως, εμείς ως κτιστοί και τρεπτοί και πεπερασμένοι αρκούμεθα ―αν το κάνουμε σήμερα κι αυτό― μόνο στα ιστορικά μεγαλεία του Γένους μας, στον πολιτισμό της Αγια-Σοφιάς, στον πολιτισμό της Ρωμηοσύνης (μολονότι εθιζόμεθα να αμνημονούμε και γι᾽ αυτά). Το θλιβερότερο είναι πως δεν μαθαίνουμε να προχωράμε από τα θεατά μεγαλεία στην έμπνευση που (εμψυχώνοντας τις ιστορικές συγκυρίες και τις μεγαλειώδεις ανθρώπινες συνδρομές) δημιούργησε αυτά τα μεγαλεία.

Η εορτολογική όμως κληρονομιά μας δεν έπαυσε, δεν παύει κι ούτε θα παύσει να συνεργεί στην “ανάκρασή” μας με εκείνο που ευαγγελίζεται όλη η Αγία Γραφή και ειδικά η Καινή Διαθήκη. Ο απόστολος Πέτρος μας “ανα[άνω]φέρει” προς τα “τίμια και μέγιστα επαγγέλματα [επαγγελίες]”, προς τις υποσχέσεις του Χριστού, προς την ανθρωποσώτειρα σωτηριολογία του Κυρίου και την ανθρωποσώτειρα θεολογία της Αγίας Τριάδος (Β΄ Πε. κεφ. 1 [1:4, 16-21]).

“Θύρα του Πατρός” ο Υιός. “Θύρα του Πατρός” ο Αναληφθείς Κύριος, ο Προαιώνιος και Εγχρονισμένος.

Οπότε ―μέσα από τις τέσσερις τελικά κορυφαίες θεολογικές/σωτηριολογικές εορτές αυτής της περιόδου― “ανακιρνώμεθα” με την Καινή Διαθήκη, με τα δικαιώματά μας της μεθέξεως του Δημιουργού, του Λυτρωτή, του Σωτήρα μας.

Κατά την Ανάληψη (που πλησιάζει) θα ψάλουμε για τον Κύριο “ανελθών όθεν ουκ εχωρίσθης”!

“Αναλήφθηκες, Χριστέ μας, και την ανθρώπινη φύση σου την ανέλαβες [την πήρες μαζί σου] στην αγκαλιά του Θεού Πατρός, με τον οποίο ήσουν και είσαι προαιώνια και αδιάλειπτα ενωμένος/περιχωρούμενος ως Υιός συναίδιος και συνάναρχος”. 

―Όντας Θεός αληθινός εκ Θεού αληθινού, γεννημένος και και όχι δημιουργημένος, είσαι το δεύτερο και ισότιμο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, η δημιουργική ενυπόστατη Σοφία του Πατέρα, που “συνεκπλήρωσες” μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα την κοινή Τριαδική βούληση για τη δημιουργία όλου του κόσμου.

―Και, όταν ήρθε η ώρα της σωτηρίας μας, εκπλήρωσες την κοινή Τριαδική βούληση για τη σωτηρία του κόσμου, προσλαμβάνοντας τέλεια την ανθρώπινη φύση μας. Στο άκτιστο Θεικό σου πρόσωπο ένωσες την δημιουργημένη/κτιστή ανθρώπινη φύση μας. Στο πρόσωπό σου αυτήν την ανθρώπινη φύση την θέωσες άμεσα. Κι όμως! Διά βίου μέχρι και του Σταυρού, επέτρεψες στους τρεις μεγάλους εχθρούς μας να σε εκπειράζουν: στον πειρασμό, στην αμαρτία/κακία του κόσμου και στον θάνατο/φθορά του κόσμου. Όχι ότι μπορούσαν να σε νικήσουν ―όπως πολεμούν και νικούν εμάς από μέσα κι απ᾽ έξω― αλλά για να μοιραστείς τη νίκη σου με μας.

―Ο προαιώνιος Θεός Λόγος επέτρεψες στην θεωμένη ανθρώπινη φύση σου να διέλθει/αγιάσει τις διαδρομές του ανθρώπινου βίου μέχρι και του θανάτου. Για να γίνεις η ζωή και η ανάστασή μας, η λύτρωση και η σωτηρία μας, η θεανθρώπινη οδός της θεώσεώς μας.

―Και, τώρα πλέον, με την Ανάληψή σου ανέλαβες στην άκτιστη θεική σου βασιλεία την ανθρώπινη φύση σου, ώστε να ομιλεί συνεχώς ο θεοπτικός Ιωάννης ο ευαγγελιστής στην Αποκάλυψη: «είδον τον θρόνον του Θεού και του Αρνίου». Όχι μόνον τον θρόνο (την θεική άκτιστη παρουσία, την θεική άκτιστη βασιλεία, το θεικό άκτιστο φως) του Πατρός, αλλά και του Αρνίου. Την άκτιστη θεική αιωνιότητα του Τριαδικού Θεού, όπου εσύ, Χριστέ μας, ευρίσκεσαι ως Θεάνθρωπος. Γι᾽ αυτό και στο 22ο κεφάλαιο της Αποκάλυψης, όπου ο Ιωάννης ομιλεί συμβολικά για την νέα Ιερουσαλήμ (την Εκκλησία), λέει χαρακτηριστικά ότι σ᾽ αυτήν δεν υπάρχει ναός, επειδή ναός της ουράνιας βασιλείας είναι ο Θεός και το Αρνίον, ο προαιώνιος Θεός Πατήρ, όπου περιχωρείται ο προαιώνιος Υιός και Κύριος ως Θεάνθρωπος. Επανειλημμένα η Αποκάλυψη θεολογεί την χριστολογική ανακεφαλαίωσή μας σε σένα, στον Κύριό μας, στο Αρνίο που αποκαλύπτεται λατρευόμενο/ομότιμο του Θεού Πατρός (βλ. Αποκ. 5:13· 6:16· 7:17· κεφ. 22), με αποκαλυπτικό ερμηνευτή προπαντός το Άγιο Πνεύμα (βλ. Αποκ. κεφ. 2: 7,11,17, 29· κεφ. 3:6,13,22 ). Οπότε έχουμε μια “αποκάλυψη” του μυστηρίου της θεολογικής μας πίστης και της χριστολογικής μας σωτηρίας.

―Τώρα, που αναλήφθηκες, ανέλαβες στους άκτιστους θεικούς ουρανούς την θεωμένη ανθρώπινη φύση σου. Συνάμα παραμένεις ενωμένος με μας, χάρη στη δράση του Αγίου Πνεύματος που μας ενώνει μαζί Σου. Είσαι ο Ενυπόστατος Θεανθρώπινος δεσμός μας με το μυστήριο/βασιλεία/κοινωνία του Τριαδικού Θεού. Η έλευση του Αγίου Πνεύματος σε μας το διατρανώνει σε όλους τους ουρανούς των Αγγέλων. Η ύπαρξη της Εκκλησίας ως δικού Σου σώματος/ενότητας το ευαγγελίζεται στην εκπτωχευμένη μας ανθρωπότητα.

Όλα αυτά ήταν προγνωρισμένα σε σένα και στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα.

Τα εκπλήρωσες και τα εκπληρώνεις, μέσα από την θέωση της ανθρώπινης φύσης μας, που εσύ μας χάρισες (όταν μας έπλασες), εσύ την προσέλαβες (όταν ενανθρώπησες) και έτσι αποκαλύφθηκες σε μας και στα σύμπαντα ως «η οδός και η αλήθεια και η ζωή».

Με την ενανθρώπησή σου λύτρωσες και έσωσες και θέωσες τα ανθρώπινα μέτρα μας, την ανθρώπινη φύση μας. Χωρίς εσένα δεν υπάρχει κατανίκηση του πειρασμού, της αμαρτίας/φθοράς και του θανάτου. Δεν υπάρχει ―έξω από εσένα― σωτηρία, απολύτρωση, τελειότητα, θέωση.

Είσαι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος, ο ων και ο ην και ο ερχόμενος (Αποκ. 22:13). 

Κι εμείς σου αφιερώνουμε λατρευτικά/δοξολογικά/ευχαριστιακά κάθε θεία λειτουργία μας. Σου αφιερώνουμε χριστολογημένη την πορεία του βίου και της ζωής μας. Σε σένα τον προαιώνιο που εγχρονίσθηκες για μας, αφιερώνουμε το καθημερινό χρονολόγιο της ζωής. Όχι θρησκειακά, αλλά ευχαριστιακά.

Η Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής δεν μας θυμίζει απλά/συναισθηματικά την Αγια-Σοφιά της οικουμενικής Ρωμηοσύνης, τον Ναό που ήταν εξαιρέτως αφιερωμένος στη δική σου δοξολογία, Χριστέ μας, της Ενυπόστατης Σοφίας του Πατρός, του Υιού του Θεού και Σωτήρός μας.

Η Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής μας ανάγει στη θεολατρευτική ολοκαρδία της εκκλησιαστικής “ναοποίησης”. Στο πιο μεγάλο κι ασύγκριτο δικαίωμα που μας χάρισες.

Μέσα από την εκκλησιαστική διαδρομή/μέθεξη/χάρη της δικής Σου θείας ενανθρώπησης, του Υιού του Θεού (“δι᾽ ου τα πάντα εγένετο”) να γινόμαστε ναός του Θεού Πατρός και του Αρνίου, ναός του Τριαδικού Θεού.

Η Μεσοπεντηκοστή δεν είναι μια ιστορική ανάμνηση. Είναι η χριστολογημένη μας πρόγνωση και προοπτική (Ρωμ. 8:29).

 

†Ο Γουμενίσσης, Γεφύρας, Αξιουπόλεως & Πολυκάστρου Δημήτριος